Historia polskiego pożarnictwa jest nierozerwalnie związana z kultowymi pojazdami produkowanymi w okresie PRL. Do najbardziej rozpoznawalnych należą modele STAR 25 i STAR 26, które do dziś są nazywane przez strażaków „BABCIA”. Potoczna nazwa tych pojazdów prawdopodobnie wywodzi się od kształtów ich bryły, przypominających starszą kobietę w chuście na głowie.
Początki produkcji w Jelczańskich Zakładach Samochodowych
W latach 1958-1991 Jelczańskie Zakłady Samochodowe (JZS) były głównym krajowym producentem pojazdów gaśniczych, przejmując produkcję od Sanockiej Fabryki Wagonów (późniejszy Autosan). Warto zaznaczyć, że w dokumentacji technicznej i katalogach elementem determinującym nazwę pojazdu był typ zabudowy, a nie typ podwozia.
Modele serii 002 i 028
- Jelcz 002 N-751 (GBM 2/8): Produkowany w latach 1958-1960 na podwoziu Star A21P. Posiadał zbiornik 2000 l i motopompę M8/8.
- Jelcz 002 N-752: Zmodernizowana wersja z nową kabiną N20.1 na podwoziu Star A26P. Wprowadzono w nim m.in. napęd autopompy za pomocą łańcucha Galla.
- Jelcz 028: Wdrożony w połowie lat 60., bazujący na modelu Star 26. Ciekawostką jest fakt, że z partii 100 sztuk wyprodukowanych w latach 1968-1969, aż 80 trafiło na eksport do Egiptu.
Era Stara 244 i Jelcza 005 („Cola”)
W latach 70. XX wieku, wraz z rozwojem przemysłu petrochemicznego i chemicznego, wzrosło zapotrzebowanie na nowoczesny sprzęt. Powstał wówczas model Star 244, który stał się fundamentem dla wielu konstrukcji specjalnych.
Jelcz 005 (GBA 2,5/16) był przełomowym średnim samochodem gaśniczym. Strażacy nazywali go potocznie „colą” lub „pepsi” ze względu na pionowo podnoszone żaluzje aluminiowe, które kojarzyły się z ówczesnymi samochodami do dystrybucji napojów gazowanych.
Kluczowe dane techniczne Jelcza 005:
| Parametr | Dane |
|---|---|
| Silnik | S359, wysokoprężny, 150 KM |
| Napęd | 4x4 |
| Zbiornik wody | 2500 l |
| Zbiornik środka pianotwórczego | 250 l (z tworzyw sztucznych) |
| Autopompa | ŚFUP A16/8 o wydajności 2500 l/min |
Ciężkie samochody gaśnicze: Jelcz 004 i 006
Po serii dużych pożarów przemysłowych w latach 70. podjęto decyzję o wyposażeniu jednostek w ciężkie pojazdy. Pierwszym takim wozem był Jelcz 004 (GCBA 6/32) na podwoziu Jelcz 315 MS, wyposażony w zbiornik wody o pojemności 6000 litrów.
Kolejnym etapem był ambitny, lecz niezrealizowany w pełnej skali projekt Jelcza 006 (GCBA 11/45), który miał przenosić aż 11 000 litrów środków gaśniczych. Prototypy tego modelu budowano zarówno na podwoziu licencyjnym Steyer-Jelcz, jak i na krajowym Jelczu P640.
Modernizacja w latach 90. i Jelcz 022
W latach 90. Państwowa Straż Pożarna dążyła do wymiany floty na nowoczesne jednostki. Powstały modele Jelcz 010 oraz 022. Model Jelcz 022 zyskał uznanie dzięki obniżonemu zawieszeniu, komfortowej kabinie załogowej oraz wysokiej ergonomii, co pozwalało strażakom na szybsze zakładanie aparatów ochrony dróg oddechowych.
Pojazdy te, bazujące często na zmodernizowanym podwoziu Star 1142, stanowiły pomost między epoką „Babcć” a współczesnymi, zachodnimi standardami wyposażenia w polskiej straży pożarnej.
tags: #star #jelcz #samochody #strazackie