Więcbork to jedna z najstarszych osad ludzkości w Polsce i Europie, istniejąca w ciągłości od tysięcy lat. We wczesnym średniowieczu, od VII wieku, funkcjonowała jako umocniony gród. Badania archeologiczne prowadzone w latach 1964-1965 na terenie grodu więcborskiego jednoznacznie potwierdziły jego istnienie i znaczenie.
Gród więcborski miał charakter obronny, z ówczesnymi koszarami wojskowymi, i mieścił się na obecnych terenach przy plaży miejskiej w Więcborku. W VII wieku był to już bardzo nowoczesny jak na tamte czasy gród obronny z wszelkimi usprawnieniami. Przez tereny grodu więcborskiego przebiegał szlak bursztynowy, początkowo drogą wodną, a następnie lądową.
Gród więcborski, jako jeden z wielu, został zdobyty przez Mieszka I i włączony do Państwa Polan po 960 roku. Należy podkreślić, że Więcbork jest od samego początku państwa polskiego terytorialnie związany z Polską i Wielkopolską.
Ewolucja nazwy i pierwszych właścicieli
Kolejnym istotnym faktem świadczącym o wiekowości Więcborka jest ponad dziesięć różnych nazw miasta na przestrzeni minionych tysiącleci. Pierwsza odnotowana nazwa to Wansowno, a kolejne to Wanszowno, Wiązowno, Wicbork, Wienzburg, Wiecborg, Więcburg, Wicburg, Wyądzburg, Vandsburg i obecna nazwa Więcbork.
Pierwszymi dotychczas znanymi właścicielami miasta byli Grzymalici herbu Grzymała, którzy posiadali tu swój zamek, znajdujący się nieopodal wczesnośredniowiecznego grodu więcborskiego, za plażą miejską. Natomiast na wzgórzu Świętej Katarzyny znajdował się drewniany zamek Pałuków, obecnie lasek miejski w Więcborku.
Tam też, tysiąc lat temu, powstał pierwszy kościół katolicki w Więcborku pod wezwaniem Świętej Katarzyny, na którego miejscu do dziś wznosi się kaplica cmentarna pod tym samym wezwaniem. Już w 1087 roku Książę Władysław Herman wydał zgodę na umieszczenie rycerza w zbroi i otwarcie zamkniętej bramy herbu Grzymała ówczesnemu posiadaczowi miasta, Przecławowi Grzymale, za obronę Płocka przed Jaćwingami. Od tego czasu otwarty herb Grzymała jest herbem miasta Więcbork.
Herb Więcborka i wzmianki w kronikach
Według opisu Herbu miasta Więcbork z 1087 roku, autorstwa Otto Goerkiego (Der Kreis Flatow, 1918 r.), herb przedstawia obronny mur z rozwarta bramą, w której stoi mąż w zbroi ze spuszczoną przyłbicą. Nad murem widnieją trzy wieżyce, a nad nimi trzy korony. Interpretacja sugeruje otwartą bramę dla przybyszów i symbolizujące Unię troistej Rzeczypospolitej Polski, Litwy i Rusi korony.
Dotychczas znana wzmianka o Więcborku pochodzi z 1107 roku, z kroniki Galla Anonima, który obok Więcborka wspomina pobliski Kamień. Kolejne znane zapisy w źródłach historycznych o mieście Więcbork pochodzą z lat 1288 i 1348.
Zmiany właścicieli i rozwój miasta
Następnymi właścicielami miasta byli Pęperzyńscy herbu Łodzia. W 1375 roku Domosław Grzymała, Kasztelan Rogoziński, sprzedał miasto Więcbork Sędziwojowi Pęperzyńskiemu.
Kolejnymi właścicielami miasta byli książęta i hrabiowie Zebrzydowscy herbu Radwan, którzy posiadali tu swój drugi zamek, datowany na 1496 rok. W latach 1558-1560 książę Andrzej Zebrzydowski, królewski biskup krakowski i kapelan królowej Bony, przeniósł stolicę biskupstwa krakowskiego do więcborskiego zamku Zebrzydowskich. W tym roku przypada 459. rocznica tych wydarzeń. Zwłoki biskupa Zebrzydowskiego spoczywają w rodzinnej kaplicy Zebrzydowskich na Wawelu. Fresk z wizerunkiem biskupa Andrzeja Zebrzydowskiego i Prymasa Polski Andrzeja Krzyckiego z królem Polski i królową Boną znajduje się w więcborskim kościele rzymskokatolickim nad ołtarzem Jezusa Chrystusa.
Do najsłynniejszych Zebrzydowskich, obok biskupa Andrzeja, należą Mikołaj Zebrzydowski (wojewoda krakowski od 1483 r., małżonek Elżbiety Więcborskiej), Gasper Zebrzydowski, Mikołaj Zebrzydowski (starosta raciążski), Mikołaj Zebrzydowski (wojewoda kaliski, fundator Kalwarii Zebrzydowskiej) oraz Wojciech Zebrzydowski (od 1496 r.).
Kolejnymi właścicielami miasta byli hrabiowie Więcborscy herbu Grzymała, Smoczewscy i Graczyńscy. Następną dynastią arystokratyczną posiadającą Więcbork byli Książęta i Hrabiowie Potuliccy herbu Grzymała z Więcborka, których linia rodowa wywodzi się wprost od Grzymalitów herbu Grzymała z Więcborka, począwszy od Pietrasza z Potulic.
Do najsłynniejszych Potulickich należą książę Aleksander Hilary Potulicki (starosta borzechowski, czyli więcborski i nowosielski, generał major wojsk koronnych oraz Kawaler Orderu Orła Białego od 1754 r.) oraz Józef Remigian hrabia Potulicki (dwukrotny poseł na Sejm Polski, wojewoda czerniechowski, dyplomata i sekretarz króla polskiego Augusta II Mocnego, który 16 października 1732 r. powołał dla niego Królewskie Bractwo Strzeleckie w Więcborku).
W 1383 roku w kronice Janka z Czarnkowa czytamy o spaleniu miasta Więcbork podczas walk o miasto pomiędzy Grzymalitami a Pęperzyńskimi. W 1405 roku pojawia się kolejny zapis Sędziwoja Pęperzyńskiego z Więcborka dotyczący kościoła i miasta.
Więcbork w okresie zaborów i odrodzenia
W 1807 roku Napoleon Bonaparte włączył Więcbork do Wielkiego Księstwa Warszawskiego. Po upadku Wielkiego Księstwa Warszawskiego, Więcbork ponownie został włączony w granice powiatu złotowskiego i zaboru pruskiego. W 1830 roku miasto spłonęło w wyniku wielkiego pożaru. 28 lutego 1835 roku powstał powiat więcborski z siedzibą urzędową w Więcborku, obejmujący majątki więcborskie, sępoleńskie i kamieńskie.
Dzięki postawie i waleczności mieszkańców w zwycięskim Powstaniu Wielkopolskim, Więcbork został włączony w granice II Rzeczypospolitej na mocy Traktatu Wersalskiego z 1919 roku. Wyzwolenia Więcborka dokonał 23 stycznia 1920 roku, 101 lat temu, gen. Józef Haller i Armia Pomorze. Tego dnia na więcborskim rynku odbyła się defilada wojskowa i oficjalne przekazanie władzy w mieście z rąk władz niemieckich w ręce polskich.
Pierwsze demokratyczne władze II RP w Więcborku
Na podstawie ustawy z dnia 21 czerwca 1921 roku wybrano demokratyczne władze Więcborka, w tym burmistrza, jego zastępcę, członków magistratu oraz radę miejską. Burmistrzami komisarycznymi zostali powołani Pan Jan Kabat i E. Piotrowski, a następnie L. Chmielnicki.
Skład Rady Miejskiej pierwszej kadencji (po 1921 r.):
- Jan Bracka - kupiec
- Ignacy Pankanin - kupiec
- Marian Przybylski - aptekarz
- Antoni Barganowski - urzędnik sądowy Sądu w Więcborku
- Alojzy Zuchowski - kancelista sądowy w Więcborku
- Wilhelm Hackbarth - kupiec
- Jan Kabat - ogrodnik
- Bernard Zakrzewski - rektor szkoły powszechnej w Więcborku
- Franciszek Krebs - doktor medycyny więcborskiego szpitala
- Franciszek Młodzik - kupiec
- Juliusz Richter - zegarmistrz
- Augustyn Gondek - urzędnik kolejowy na stacji w Więcborku
- Franciszek Kucharski - kupiec
- Franciszek Korthals - robotnik kolejowy
- Lucjan Klimaszewski - handlarz bydłem
- Antoni Berndt - właściciel ziemski
- Aleksander Masiak - bednarz
- Paweł Różniak - robotnik kolejowy
Członkami magistratu, czyli Zarządu Miejskiego, zostali wybrani: Jan Bracka, Jan Kabat, Antoni Barganowski, Wilhelm Hackbarth.
W sierpniu 1922 roku Rada Miejska wybrała stałego Burmistrza Więcborka, którym został Pan Piotr Lindecki. Pełnił tę funkcję od 1 września 1922 roku do 31 sierpnia 1934 roku.
Skład Rady Miejskiej po 1933 r. (12 radnych):
Przynależność polityczna według protokołu z posiedzenia Rady Miejskiej w Więcborku z dnia 2 stycznia 1934 r.:
- Franciszek Młodzik - kupiec (Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem)
- Edward Arndt - kierownik Zakładu Diakonis w Więcborku
- Roman Nowicki - dentysta (Stronnictwo Narodowe)
- Józef Stasiewski - cieśla (Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem)
- Aleksy Fojut - przemysłowiec (Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem)
- Franciszek Krebs - lekarz
- Alojzy Sankowski - naczelnik poczty w Więcborku (Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem)
- Franciszek Cieślik - rolnik (Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem)
- Oskar Gumpert - weterynarz
- Aleksander Masiak - bednarz (Narodowa Partia Robotnicza)
- Onufry Ziarnkowski - kupiec (Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem)
- Józef Lubiński - chałupnik (Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem)
Rezydencje prezydenckie i rozwój infrastruktury
W latach trzydziestych XX wieku na przedmieściach Więcborka powstała Rezydencja Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Profesora Ignacego Mościckiego, a także kolejne dwie rezydencje Rządu i Prezydenta II RP w zamku w Runowie Krajeńskim i Stebionku. W Więcborku dochodziło do licznych wizyt Prezydenta Ignacego Mościckiego oraz przedstawicieli ówczesnego Rządu RP z Marszałkami Polski Józefem Piłsudskim i Edwardem Rydzem-Śmigłym, a także ministrami i generalicją II RP. Odbywały się tu Prezydenckie Polowania Reprezentacyjne.
Warto przypomnieć, że już od 1900 roku miasto Więcbork posiadało własny gaz miejski oraz prąd elektryczny, co dawało przeogromne możliwości rozwoju na ówczesne czasy.
Życie kulturalne i religijne Więcborka
W Więcborku działały liczne polskie partie polityczne, takie jak Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem, PSL Piast, Chrześcijańska Demokracja, Chrześcijańsko-Narodowe Stronnictwo Pracy, Narodowa Partia Robotnicza i inne.
W mieście działały różne związki wyznaniowe. Zakon Ewangelickich Sióstr Diakonistek, utworzony w 1898 roku, liczył 350 osób z oddziałami w Lwowie, Warszawie i Gnieźnie, będąc największym zakonem ewangelickim w Polsce. Od zarania dziejów w Więcborku działał Kościół Katolicki; obecny kościół jest czwartym zbudowanym w tym samym miejscu, w latach 1772-1778, przez hrabiów Potulickich.
W 1405 roku proboszczem parafii Więcborskiej był Aleksy (Dominus Alexisus), wymieniony przez Sędziwoja Pęperzyńskiego w akcie dotacyjnym z 1405 roku dla parafii. Więcbork przez długie lata był siedzibą dekanatu katolickiego.
Od XV wieku w mieście działała Synagoga Żydowska, ostatnia wybudowana została w 1811 roku przy obecnej ul. Hallera 11. Istniały również dwa Zbory (kościoły) Ewangelickie. Główny Zbór Ewangelicki z 1786 roku, wybudowany z inicjatywy i dotacji Króla Pruskiego, był przepięknym obiektem z wieżą zegarową; został zniszczony przez komunistów na przełomie lat 70. i 80. XX wieku i przerobiony na dom kultury przy ul. Pocztowej 2. Kolejny Zbór Ewangelicki na ul. Rybackiej zachował się do dziś i jest adaptowany na centrum aktywizacji dzieci i osób wykluczonych.
W klasztorach Ewangelickich Diakonistek w Więcborku (obecnie LO i LE) oraz Misjonarzy w Wituni działały kaplice klasztorne, gdzie odprawiano nabożeństwa. Na cmentarzu parafialnym w Więcborku działała od lat 80. XX wieku kaplica Katolicka wybudowana przez Potulickich, w której również odprawiano nabożeństwa. Wcześniej w tym miejscu istniał Kościół Rzymskokatolicki pod wezwaniem Świętej Katarzyny, Anny i Magdaleny z dzwonem Michała Archanioła.
Manifestacja polskości i patriotyzmu
Ogromną manifestacją polskości i patriotyzmu w Więcborku stał się pogrzeb 13 maja 1938 roku mojego pradziadka, śp. Jana Bracka, współtwórcy II Rzeczypospolitej, legendarnego pierwszego prezesa 289-letniego Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Więcborku, założyciela i sekretarza Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Więcborku oraz członka Zarządu Miasta Więcbork z ramienia Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Józefa Piłsudskiego, który zmarł na służbie w trakcie pełnionej kadencji.
W pogrzebie uczestniczyły tysiące osób, w tym najwyższe władze Rzeczypospolitej Polskiej. Obok rodziny zmarłego szli Prezydent RP Ignacy Mościcki, Premier Rządu RP gen. Sławoj Składkowski, Marszałek Polski Edward Rydz-Śmigły, przedstawiciele Wojska Polskiego z kompanią reprezentacyjną, Kurkowe Bractwa Strzeleckie z całej Polski, wraz z licznymi delegacjami władz wojewódzkich, powiatowych i miejskich Więcborka.
W pogrzebie uczestniczyli również Żydzi z rabinem i ewangelicy z więcborskimi pastorami. Trumna z ciałem Jana Bracka była wystawiona przez kilka dni w więcborskim Kościele Rzymskokatolickim, skąd żegnali go przedstawiciele duchowieństwa z tysiącami przyjaciół i mieszkańców Więcborka i regionu. Kondukt pogrzebowy prowadził więcborski dziekan i kapelan KBS Więcbork Jan Wilmowski. W tym czasie miasto Więcbork liczyło 4200 osób.
II Wojna Światowa i sowiecka okupacja
Sytuacja polityczna była coraz bardziej napięta i 1 września 1939 roku wybuchła II Wojna Światowa. Mieszkańcy przygranicznego Więcborka wraz z Wojskiem Polskim stawili silny opór hitlerowskiemu agresorowi. W mieście i gminie zostały wysadzone wszystkie mosty drogowe i kolejowe, aby zatrzymać niemieckiego agresora. To spowodowało, że w pierwszych dniach września 1939 roku powstał w Karolewie koło Więcborka jeden z pierwszych hitlerowskich obozów koncentracyjnych, w którym wymordowano 10 000 Polaków, Żydów i Niemców. Obóz ten został zlikwidowany w grudniu 1939 roku.
W trakcie II Wojny Światowej w zamku Rządu i Prezydenta II RP w Runowie Kr. koło Więcborka rezydował Herman Göring, a kilkakrotnie odnotowano wizyty Adolfa Hitlera w Więcborku i Runowie.
Wyzwolenie Więcborka 27 stycznia 1945 roku przez Armię Sowiecką okazało się kolejnym zniewoleniem i okupacją sowiecką do 1993 roku, kiedy ostatni sowiecki żołnierz opuścił Polskę. Podczas sowieckiej okupacji Polski w PRL mordowano i deportowano na Ural i Syberię licznych mieszkańców miasta i gminy Więcbork, inwigilowano duchowieństwo, podpalano domy, w tym na więcborskim Rynku, gwałcono kobiety.
Magistrat miejski w Więcborku został zamieniony przez komunistycznych oprawców na komendę NKWD i UB, gdzie w piwnicach mordowano i torturowano mieszkańców Więcborka i okolic. Zdarzały się również egzekucje na mieście, jak zamordowanie oficera AK Emila Cuprysia i Zbigniewa Madeja. W Więcborku prężnie działała Armia Krajowa i antykomunistyczny ruch oporu w PRL.
W lutym i marcu 1945 roku tysiące mieszkańców Więcborka i okolic zostało deportowanych przez komunistów z ZSRR i PRL do obozów koncentracyjnych w ZSRR na Ural Średni, do obozów zagłady w Kopiejsku i Czelabińsku, Mijas, Dynaburgu.
Działalność Ochotniczej Straży Pożarnej
4 maja 2019 roku w Więcborku odbyły się Gminne Obchody Dnia Strażaka, połączone z jubileuszem 140-lecia oraz nadaniem nowego sztandaru dla OSP Więcbork. Obchody rozpoczęły się przejazdem pojazdów ratowniczo-gaśniczych ulicami Więcborka oraz przemarszem ze Szkoły Podstawowej nr 1 do kościoła. Mszę świętą w intencji strażaków i ich rodzin odprawił powiatowy kapelan strażaków ks. Sylwester Olszanowski.
Prezes Zarządu Miejsko-Gminnego OSP RP w Więcborku Teresa Dropińska przedstawiła historię jednostki OSP, która powstała w 1879 roku. Na uroczystości przybyli m.in.: Janusz Gerke (Wiceprezes Zarządu Oddziału Wojewódzkiego OSP RP w Toruniu), Ryszard Białczyk (Członek Zarządu Oddziału Wojewódzkiego OSP RP w Toruniu, Komendant gminny OSP) oraz Łukasz Kunek (Przewodniczący Zarządu Wojewódzkiego Związku Zawodowego Strażaków Florian województwa kujawsko-pomorskiego).
Nowy sztandar poświęcił kapelan strażaków ks. Sylwester Olszanowski. Druh Jakub Mierzejewski odczytał akty nadania odznaczeń. Z okazji 140-lecia jednostki Burmistrz Więcborka oraz Rada Miejska przekazali jednostce prądownice firmy Rosenbauer.
Zastępca Komendanta Powiatowego PSP w Sępólnie Kr. Dariusz Chylewski odczytał podziękowania od Komendanta Wojewódzkiego i Komendanta Powiatowego. Przekazał również informację o dotacji na zakup nowego średniego samochodu bojowego.
W sobotę w Więcborku odbyły się Gminne Obchody Dnia Strażaka, połączone z jubileuszem 140-lecia miejscowej jednostki. Najważniejszym wydarzeniem było pożegnanie starego i nadanie nowego sztandaru dla OSP Więcbork. Symboliczny gwóźdź w drzewiec nowego sztandaru wbija Dariusz Chylewski. Uroczystości rozpoczęły się od mszy św. odprawionej w kościele parafialnym w Więcborku. Podczas uroczystego apelu najstarsi druhowie pożegnali stary sztandar. Nowy został poświęcony przez ks. Sylwestra Olszanowskiego. Wiceprezes Zarządu Wojewódzkiego OSP Janusz Gerke przekazał go na ręce Teresy Dropinskiej, która wręczyła go pocztowi sztandarowemu.
Gminny Dzień Strażaka był okazją do wręczenia medali i odznaczeń. Medale za długoletnią służbę otrzymali: Stanisław Nowak, Józef Szulc, Tadeusz Wąsowski, Ignacy Waszak i Kazimierz Buława. Złote Medale za „Zasługi dla Pożarnictwa” otrzymali: Jakub Mierzejewski i Krzysztof Pieczko, srebrne Jan Trzósło i Piotr Pałczyński, a brązowy Rafał Targański. Druhowie Karol Kłosowski, Patryk Koniec, Seweryn Plutka oraz Tomasz Bańka zostali uhonorowani Odznaką Strażak Wzorowy.
Jednostka OSP w Więcborku na koniec 2018 roku liczyła 60 członków. W ubiegłym roku do różnego typu zdarzeń druhowie wyjeżdżali ponad 200 razy.
Rozwój kultury i edukacji
27 maja 1986 roku zostanie w powojennej historii Więcborka zapisana złotymi zgłoskami. Po ponad 10 latach przebudowy otwarto przy ul. Pocztowej Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury. Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Więcborku powołany został uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy 31 października 1975 roku, a działalność merytoryczną rozpoczął 1 lipca 1976 roku. Tymczasową siedzibą MGOK-u była remiza strażacka, a pierwszym dyrektorem została mianowana Daniela Tumińska.
Od początku działalności M-GOK nawiązał ścisłe kontakty z Oddziałem Kujawsko-Pomorskiego Towarzystwa Kulturalnego. Duże ożywienie działalności M-GOK przynosi rok 1979, kiedy placówka uzyskuje siedzibę w pomieszczeniach zwolnionych przez Bank Spółdzielczy. Dyrektorem placówki zostaje Eugeniusz Fertykowski. Organizowano wiele imprez okazjonalnych, jak dożynki, Prezentacje Miasta i Gminy w Bydgoszczy, uroczystości z okazji 600-lecia nadania praw miejskich, święto Młodości Związku Młodzieży Wiejskiej, Święto „Zarzewia” tygodnika ZMW.
Ukończony w 1986 roku remont i przebudowa budynku przy ul. Pocztowej na potrzeby kultury otwiera nowy rozdział działalności M-GOK.
Cała Historia Starożytnego Egiptu | FILM DOKUMENTALNY
Centrum Edukacji Ekologicznej w Więcborku
W Urzędzie Marszałkowskim w Toruniu rozstrzygnięto przetarg na modernizację i przebudowę budynku starej remizy zlokalizowanej przy ulicy Strzeleckiej w Więcborku na potrzeby Krajeńskiego Parku Krajobrazowego. Przetarg wygrała firma Tivoli z Zakrzewa.
Zarząd województwa podjął decyzję o zadysponowaniu na ten cel 1 mln zł. Planowana inwestycja dotyczyła budowy, rozbudowy i przebudowy budynku starej remizy na potrzeby KPK, w celu utworzenia ośrodka edukacji przyrodniczej. Łączna powierzchnia przebudowanego obiektu wynosi około 250 m², aktualnie jest to około 150 m². W ramach projektu przewidziano również prace zewnętrzne, polegające na budowie ogrodzenia, wjazdu, parkingu, niezbędnych przyłączy i uzbrojenia terenu w instalacje i okablowanie.
Zaprojektowany budynek ma kształt fali i swoim wyglądem nawiązuje do jeziora. Wykonawca miał 13 miesięcy na prace budowlane. Więcborski samorząd poza atrakcyjną działką nie dołożył do inwestycji ani złotówki.
Po 13 miesiącach budowy i modernizacji gotowe jest już Centrum Edukacji Ekologicznej w Więcborku. Koszt inwestycji wyniósł 1 mln 246 tysięcy złotych. 80% tej kwoty pochodzi z Unii Europejskiej, 15% wyłożył Kujawsko-Pomorski Urząd Marszałkowski.
Ośrodek Edukacji Przyrodniczej powstał w Więcborku w miejsce tzw. starej remizy przy Jeziorze Więcborskim. Obiekt, który teraz ma z zewnątrz kształt fali, został całkowicie zmodernizowany i dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. Główną częścią budynku jest sala edukacyjna wyposażona w nowoczesny sprzęt multimedialny, mogąca pomieścić 50 osób.
Nowy obiekt jest przeznaczony do prowadzenia zajęć z edukacji przyrodniczej, w tym lekcji terenowych, ekspozycji wystaw czy spotkań konferencyjnych. Znajdują się tam również pomieszczenia administracyjno-biurowe, socjalne, sanitarne, kotłownia, magazyn i archiwum.
Ze starego obiektu pozostała drewniana wieża strażacka. Odnowiono ją i wzmocniono. Wieża od lat wpisuje się w krajobraz Więcborka i została zachowana. W przyszłości być może uda się ją zaadaptować na miejsce hibernowania nietoperzy.
Obecnie pracownicy Krajeńskiego Parku są w trakcie przeprowadzki z dotychczasowej siedziby, czyli więcborskiego domu kultury. Mieszkańcy chwalą efekt końcowy inwestycji, co bardzo cieszy pracowników KPK.