Wielkie, ciężkie samochody gaśnicze, często oparte na podwoziach marki Steyr, przez dziesięciolecia stanowiły trzon wyposażenia jednostek Państwowej Straży Pożarnej (PSP) i Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) w Polsce. Ich solidna konstrukcja, duża pojemność zbiorników na wodę i środki pianotwórcze oraz wysoka wydajność pomp sprawiały, że były niezastąpione w walce z rozległymi pożarami.
Historia i Ewolucja Ciężkich Samochodów Gaśniczych Steyr w Polsce
Austriacka firma Rosenbauer, znana z produkcji specjalistycznego sprzętu pożarniczego, od lat 70. XX wieku dostarczała do Polski zaawansowane technologicznie samochody gaśnicze. Wśród nich szczególną rolę odegrały pojazdy bazujące na podwoziach marki Steyr.
Steyr 1490 Rosenbauer GCBA 13/48 - Ikona Lat 70. i 80.
W 1974 roku austriacka firma Rosenbauer zaprezentowała duży samochód gaśniczy przeznaczony głównie na polski rynek. Nośnikiem zabudowy nowego GCBA było austriackie trzyosiowe podwozie Steyr 1490. Pojazdy te były importowane do Polski w latach 1974-1979.
Zabudowa modułowa wykonana została z materiałów odpornych na korozję i posiadała pięć skrytek sprzętowych. W centralnej części nadwozia umieszczono dwa zbiorniki o łącznej pojemności 13 tysięcy litrów. Dostępne były dwie wersje: 9000 litrów wody i 4000 litrów środka pianotwórczego dla Zawodowej Straży Pożarnej, oraz 9000 litrów środka pianotwórczego i 4000 litrów wody dla Zawodowej Zakładowej Straży Pożarnej.
Pojazd zabudowano na podwoziu Steyr 1490 z układem jezdnym 6x6. Załoga wozu zajmowała miejsce w wagonowej kabinie kierowcy. W przedniej części nadwozia specjalnego umieszczono po obu stronach skrytki na sprzęt i armaturę. W tylnej części ścian bocznych zabudowy, również symetrycznie, znajdowały się schowki mieszczące urządzenia szybkiego natarcia. W tylnej ścianie zabudowy znajdował się przedział autopompy R480. Pojazd wyposażono w działko wodno-pianowe zamontowane stacjonarnie na górnym pomoście.
Samochód Steyr 1490 Rosenbauer GCBA 13/48 był największym typowym samochodem gaśniczym używanym w tym czasie w polskiej straży pożarnej.
Steyr 32S29 i 32S39 - Nowoczesność lat 90.
W latach 90. XX wieku polska straż pożarna wciąż korzystała z solidnych, choć już leciwych pojazdów, ale jednocześnie zaczęto wprowadzać nowocześniejsze jednostki. Wśród nich pojawiły się kolejne modele Steyrów.
Trzyosiowy Steyr serii 32S29 został odebrany z fabryki firmy Rosenbauer w 1991 roku. Pojazd ten, po ponad 30 latach służby w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Brzegu (woj. opolskie), został przekazany do jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Lubszy. Wóz spędzi tam strażacką „emeryturę”, jednakże nadal będzie wprowadzony do podziału bojowego i będzie czynnie wykorzystywany do działań ratowniczo-gaśniczych w okolicy.
Steyr 32S29 posiada jednomodułową kabinę przeznaczoną dla trzech osób. W części nadwozia umieszczono dwa zbiorniki na środki gaśnicze: zbiornik na wodę o pojemności 8000 litrów i 4000 litrowy zbiornik na środek pianotwórczy. Od momentu, gdy wóz trafił do OSP Lubsza, oba zbiorniki zostały uzupełnione wodą, co daje łącznie zapas w ilości 12 000 litrów! Sercem układu wodno-pianowego wozu jest autopompa o wydajności 5000 l/min.
W grudniu 2022 roku wóz Steyr 32S29 został zastąpiony w KP PSP Brzeg przez fabrycznie nowy GCBA 10/60 - Renault Trucks K440 w zabudowie Szczęśniak - Pojazdy Specjalne.
Steyr model 32S39 został wyprodukowany przez firmę Rosenbauer w Austrii w 1991 roku, gdzie następnie trafił do straży pożarnej w Niemczech. Po kilku latach został sprowadzony do jednostki w Kędzierzynie-Koźlu, która docelowo posiadała trzy takie pojazdy. Wóz waży 32 tony i posiada napęd 6x4. Na jego wyposażeniu znajduje się zbiornik wodny o pojemności 8000 litrów oraz zbiornik na środek pianotwórczy o pojemności 4000 litrów. Dodatkowo samochód posiada autopompę o wydajności 5000 litrów na minutę oraz działko wodno-pianowe o wydajności 4000 litrów na minutę. Po wielu latach stacjonowania w Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej nr 1 w Kędzierzynie-Koźlu, postanowiono o jego przekazaniu.
Steyr jako Ciężki Samochód Ratownictwa Technicznego
Podwozia Steyr były również wykorzystywane do budowy specjalistycznych pojazdów ratownictwa technicznego. Przykładem jest samochód Steyr 1291, który został sprowadzony do Polski w lipcu 2011 roku.
Specyfikacja Techniczna Steyr 1291 Ratownictwo Techniczne:
| Parametr | Dane |
|---|---|
| Marka | Steyr 1291 |
| Rok produkcji | 01.07.1983 |
| Napęd | 4x4 rozłączany |
| Skrzynia biegów | 8-biegowa |
| Silnik | 8 cylindrów, pojemność 12000 ccm, moc 330 KM |
| Przebieg | 36000 km, 3500 godzin pracy |
| DMC | 16000 kg |
Wyposażenie pojazdu obejmowało:
- Wysięgnik HDS marki Atlas 5003/L3 o zasięgu od 5750 kg przy 3,39 metra do 1500 kg przy 11,83 metra
- Wyciągarka zamontowana przy HDS marka Pamax OS4-2 o uciągu 1000 kg
- Kosz roboczy przystosowany dla dwóch osób z mocowaniem umożliwiającym transport na haku samochodu
- Wyciągarka samochodowa marki Rotzler 10000 H3-190 o uciągu 10000 kg
- Wbudowany agregat prądotwórczy marki Hitzinger o mocy 20 kVA
- Maszt oświetleniowy pneumatyczny 2x1500 W
- Zestaw ratowniczy Hurst (nożyce, rozpieracz ramieniowy i kolumnowy)
Samochód ten był w bardzo dobrym stanie technicznym i posiadał ogromne możliwości techniczne, co potwierdzały liczne zdjęcia przedstawiające jego wyposażenie.
Samochody Steyr z Milicyjną Przeszłością
Ciekawym aspektem historii pojazdów Steyr w Polsce jest ich wykorzystanie przez służby milicyjne, a następnie przekazanie do straży pożarnej. Przykładem jest austriacki Steyr z zabudową Rosenbauer z 1972 roku, noszący oznaczenie RWD 7500.
Ten konkretny Steyr otrzymał sześciocylindrowy silnik diesla, a do napędu pompy o wydajności 1600 l/min wykorzystywano benzynowy silnik typu V4 dostarczony przez Forda. Z tyłu znalazł się zbiornik na wodę o pojemności 7,5 m³.
Pojazd posiadał również płyty pancerne, wzmocnione szyby oraz rozbudowaną kabinę, co sugeruje jego pierwotne przeznaczenie. Na przełomie lat 80. i 90., po wycofaniu z milicyjnego użytku, samochód trafił do Państwowej Straży Pożarnej w Suwałkach. Wcześniej zdemontowano z niego wieżyczkę z działkiem wodnym, a nadwozie przemalowano na czerwono.
Mimo pierwotnego użytku, pojazd zachował pewne cechy wskazujące na jego dawną służbę, takie jak wzmocnione ogumienie, kuloodporne szyby oraz pancerne wkłady w drzwiach. Te elementy zostały usunięte dopiero w kolejnej jednostce - OSP Prostki nieopodal Ełku, gdzie samochód służył w latach 1994-2014.
W 2003 roku pojazd przeszedł rozległy remont nadwozia, przeprowadzony w warsztacie zakładów mięsnych w Ełku. Ostatnim służbowym przestankiem Steyra była jednostka OSP Długosze. Wycofano go dopiero w ostatnich dniach i dzięki uprzejmości Wójta Gminy Prostki, a także staraniom grupy miłośników, przekazano do Muzeum Służb Mundurowych w Gdańsku.
Muzeum Służb Mundurowych w Gdańsku posiada teraz wszystkie trzy typy armatek wodnych stosowanych w omawianym okresie, a pozyskanie tego Steyra było szczególnie istotne w upamiętnieniu historii protestów na Wybrzeżu.