Specjalistyczne Pododdziały Policji w Polsce: Rola, Wyposażenie i Działania Ratownicze

Wprowadzenie do Specjalistycznych Pododdziałów Policji

Polska Policja, w celu zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego, dysponuje wyspecjalizowanymi pododdziałami, które realizują szeroki zakres zadań, od prewencji po skomplikowane akcje ratunkowe i interwencyjne. Jednym z kluczowych typów takich jednostek są Oddziały Prewencji Policji (OPP) i Samodzielne Pododdziały Prewencji Policji (SPPP), a także specjalistyczne jednostki, takie jak Wodna Policja oraz kontrterroryści współpracujący z innymi służbami ratowniczymi.

Oddziały Prewencji Policji (OPP) i Samodzielne Pododdziały Prewencji Policji (SPPP)

Misja i Organizacja

Oddziały Prewencji Policji (OPP) oraz Samodzielne Pododdziały Prewencji Policji (SPPP) są wyodrębnionymi jednostkami specjalistycznymi, tworzonymi na podstawie decyzji Komendanta Głównego Policji. W składzie Policji funkcjonuje obecnie ponad 20 jednostek tego typu. OPP/SPPP znajdują się w strukturach Komend Wojewódzkich Policji i są kierowane do służby prewencyjnej jako wsparcie jednostek terenowych, to jest Komend Powiatowych / Miejskich Policji. Stanowią również odwód Komendanta Głównego Policji do ewentualnego działania na terenie kraju. Na terenie Polski jest utworzonych 13 oddziałów prewencji Policji (jednostki powyżej 240 etatów) oraz 8 samodzielnych pododdziałów prewencji Policji. Największym z nich jest Oddział Prewencji Policji Komendy Stołecznej Policji, zawierający w swoich strukturach 12 kompanii prewencji.

OPP w Krakowie: Struktura i Działania

W strukturach OPP w Krakowie znajdują się cztery kompanie prewencji, z których trzy umiejscowione są w tzw. Toniach, jedna na terenie KWP w Krakowie przy Mogilskiej 109. Dodatkowo w strukturach jednostki znajduje się pluton wzmocnienia oraz pluton wsparcia taktycznego, a także zespoły wspomagające. W okresie 2003-2009 w OPP w Krakowie funkcjonowały Pododdziały Służby Kandydackiej, umożliwiające odbycie zastępczej służby wojskowej w szeregach Policji. W związku z tym, iż policjanci służby kandydackiej pełnili ją w systemie skoszarowanym, w przypadku wystąpienia sytuacji nieprzewidywanego, nagłego zdarzenia wymagającego natychmiastowego użycia większej ilości sił, podlegali oni alarmowaniu i zobligowani byli do osiągnięcia w jak najkrótszym czasie gotowości do wyjazdu w rejon zdarzenia.

Około 80% służb jest pełnionych na terenie Komendy Miejskiej Policji w Krakowie, a pozostałe 20% to służby na terenach poszczególnych KPP. Na terenie województwa małopolskiego funkcjonariusze biorą udział we wszelakiego rodzaju zabezpieczeniach zgromadzeń, manifestacji, protestów (również małych pikiet), różnego rodzaju imprez masowych, w tym sportowych.

Pluton Alarmowy

Ze stanu OPP w Krakowie wyznaczany jest również tzw. Pluton Alarmowy, którego celem jest natychmiastowe podjęcie działań na terenie województwa w przypadku wystąpienia sytuacji wymagających jak najszybszego użycia większych sił policyjnych, wsparcia działania jednostek terenowych w przypadku m.in. prowadzenia działań poszukiwawczych, zabezpieczeń miejsc zdarzenia, zabezpieczenia prewencyjnego akcji ratunkowych, podjęcia działań interwencyjnych w przypadku wystąpienia zbiorowego naruszenia porządku publicznego. Pododdział alarmowy jest utrzymywany 24 godziny na dobę i pełnią w nim służbę w określonych godzinach w danym dniu policjanci wyznaczonego Plutonu Prewencji.

Wyposażenie Indywidualne Funkcjonariuszy

Na indywidualnym wyposażeniu każdego policjanta OPP w przypadku działania w pododdziale zwartym znajduje się zestaw przeciwuderzeniowy, w którego skład wchodzi kamizelka przeciwuderzeniowa wraz z ochraniaczami barków i ramion - potocznie nazywana "żółwiem", ochraniacze nóg potocznie zwane nagolennikami (chronią kolano, goleń, a także podbicie stopy), ochraniacze ud, ochraniacze przedramienia, rękawice przeciwuderzeniowe. Każdy z policjantów posiada kask przeciwuderzeniowy z osłoną twarzy (przyłbicą) oraz maskę przeciwgazową i pałkę szturmową typu PS.

Ponadto na podstawowym indywidualnym wyposażeniu każdego policjanta znajduje się broń palna osobista (pistolety GLOCK/Walther P99), kajdanki służbowe, pałka typu "tonfa", ręczny miotacz pieprzu (indywidualny), notatnik służbowy, opatrunek osobisty, indywidualna kamizelka kuloodporna kamuflowana, latarki. Od kilku lat funkcjonariusze OP użytkują kamizelki taktyczne, które świetnie się sprawdzają szczególnie w patrolach pieszych, zapewniając wygodne ułożenie wyposażenia oraz komfort podczas przemieszczania się, w tym w sytuacjach dynamicznych.

Rozwój i Modernizacja

W ramach programu modernizacji Policji na lata 2022-2025 rozbudowie poddane zostają niektóre Oddziały Prewencji Policji i Samodzielne Pododdziały Prewencji Policji poprzez powołanie tzw. kompanii zamiejscowych. Decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie 1 września 2022 r. w Nowym Sączu utworzona została zamiejscowa kompania V krakowskiego Oddziału Prewencji Policji. W tej chwili sformowana jest ona z dwóch pododdziałów liczących 45 etatów, a docelowo do końca roku będzie liczyć blisko 96 funkcjonariuszy i 4 plutony.

Wodna Policja

Krakowski Posterunek Wodnej Policji

Krakowski posterunek Wodnej Policji istnieje od lat 70. Policjanci Wodnej Policji uprawnieni są do przeprowadzania kontroli wszelkiego rodzaju jednostek pływających, sprawdzania uprawnień, kontroli wyposażenia oraz kontroli trzeźwości.

Wymagane Kwalifikacje

Każdy policjant służący w Wodnej Policji musi mieć uprawnienia ratownictwa wodnego, a by móc pływać łodzią, musi posiadać uprawnienia stermotorzysty.

Policjanci w Akcjach Ratunkowych i Współdziałanie ze Strażą Pożarną

Indywidualne Działania Ratownicze

Ostrołęcki policjant, który jest jednocześnie strażakiem OSP, wraz z innym patrolem uratował mężczyznę, który wskoczył do lodowatej wody. Po wydobyciu mieszkańca powiatu ostrołęckiego z rzeki, mundurowi udzielili mu pomocy przedmedycznej, a 35-latek został zabrany do szpitala. Jego życiu nie zagraża niebezpieczeństwo. Całe zdarzenie miało swój początek 12 kwietnia na terenie gm. Lelis, gdzie mundurowi otrzymali informację o leżącym na łące mężczyźnie. Funkcjonariusz wraz z innym strażakiem OSP i policjantami z „patrolówki” wskoczyli w umundurowaniu do lodowatej wody i wydobyli mężczyznę na brzeg, po czym udzielili mu pierwszej pomocy.

Podobnie, dzielnicowi z Komendy Powiatowej Policji w Węgrowie - asp. szt. Daniel Słowik oraz st.asp. Sebastian Domański - jako pierwsi pojawili się na miejscu zgłoszenia dotyczącego kobiety znajdującej się w sytuacji zagrażającej życiu. Po wejściu do mieszkania funkcjonariusze zastali ją w stanie nagłego zagrożenia życia i natychmiast przystąpili do udzielania pomocy. Policjanci rozpoczęli resuscytację krążeniowo-oddechową, kontynuując ją do czasu przybycia zastępu Straży Pożarnej. Strażacy kontynuowali czynności ratunkowe, a następnie przekazali poszkodowaną zespołowi ratownictwa medycznego. Obecny w patrolu dzielnicowy miał tytuł ratownika, co pokazuje, jak duże znaczenie ma profesjonalne przygotowanie.

Zintegrowane Szkolenia Ratownicze

Policyjni kontrterroryści, ratownicy GOPR oraz strażacy PSP uczestniczyli w intensywnym szkoleniu z wykorzystaniem śmigłowca S-70i Black Hawk, zorganizowanym przez Centralny Pododdział Kontrterrorystyczny Policji „BOA”. Ćwiczenia przeprowadzono na terenie Nowego Targu oraz w jego okolicach. Głównym celem przedsięwzięcia było doskonalenie współdziałania służb w zakresie wsparcia akcji ratowniczych z wykorzystaniem policyjnego śmigłowca Zarządu Lotnictwa Policji Głównego Sztabu Policji KGP. W szkoleniu uczestniczyli funkcjonariusze z CPKP „BOA” oraz Samodzielnych Pododdziałów Kontrterrorystycznych Policji (SPKP) z Krakowa, Poznania, Bydgoszczy, Gorzowa Wielkopolskiego i Szczecina. Podczas zajęć praktycznych uczestnicy doskonalili techniki wysokościowe, w tym m.in. zjazdy na linie ze śmigłowca i ewakuację poszkodowanych. Ćwiczenia realizowano na lotnisku w Nowym Targu, na terenach górskich i zurbanizowanych oraz Jeziorze Czorsztyńskim. Dzięki temu uczestnicy mogli sprawdzić swoje umiejętności w zróżnicowanych warunkach: górskich, miejskich i wodnych. Tego rodzaju szkolenia stanowią istotny element systematycznego podnoszenia kwalifikacji funkcjonariuszy i ratowników, umożliwiając budowanie współpracy między służbami.

Flota Pojazdów Specjalistycznych Oddziałów Prewencji Policji

Charakter wykonywanych zadań przez OPP/SPPP wymaga wyposażenia tego typu jednostek w specjalistyczny sprzęt i pojazdy. Oddziały wykorzystują w swoich działaniach m.in. radiowozy w wersji "W" (wypadowej) oraz szereg innych pojazdów specjalistycznych.

Radiowozy Wypadowe i Terenowe

• MAN TGE 3.180: Pojazd wyposażony w czterocylindrowy silnik diesla o mocy 177 KM i napęd 4x2.
• Volkswagen Crafter w wersji W: Wyposażony w silniki 2.0 o mocy 177 KM, manualną skrzynię i napęd 4x2. Zabudowę wykonała firma FC Auto System z Częstochowy. W 2016 roku przed Światowymi Dniami Młodzieży OPP Kraków otrzymało 14 nowych "wypadówek" na podwoziu Vw Crafter (silnik 2.0 TDI o mocy 163 KM, dwa akumulatory), które zastąpiły ostatnie sztuki T-4. Całkowity koszt zakupu 14 aut to blisko 3 miliony złotych.
• Mercedes Sprinter 316 CDI: W zabudowie firmy AMZ-Kutno. Posiada 164-konny silnik, systemy bezpieczeństwa (ABS, ESP, ASR), systemy łączności, dodatkowy akumulator, system ogrzewania, klimatyzację, osłonę podsilnikową, poduszki powietrzne, mocowanie krat na szybach. Polska Policja zakupiła 600 sztuk takich pojazdów z myślą o OPP i SPPP przed ME EURO2012. W ocenie krakowskich mundurowych, gabaryty pojazdu nie pozwalają na wjazd w ciasne uliczki, a po zapakowaniu sprzętu "PZ" brakuje miejsca między fotelami na przejście.
• Isuzu D-Max: Wyposażone w napęd 4x4, prześwit 24 cm i kąt natarcia 30,5 stopnia. Na kabinie pojazdu zamontowano okratowanie szyby przedniej i bocznych, z możliwością szybkiego opuszczenia kraty przedniej. Na dachu oświetlenie robocze LED. W tylnej części zabudowa z wysuwaną tacą przystosowaną do przewozu czterech sztuk zestawów sprzętu przeciwuderzeniowego "PZ" w torbie transportowej, kasków ochronnych z przyłbicą, pałek szturmowych, kamizelek balistycznych, hełmów kuloodpornych, skrzyń transportowych na broń oraz kolczatki i zapory drogowej typu "ZAPORA". Auto pomieści pięciu funkcjonariuszy w układzie miejsc 1+1+3.
• Mitsubishi L200: Pojazdy dostarczone w 2009 i 2013 roku, z silnikiem Diesla o pojemności 2500 cm³ i mocy 167 KM. Posiada napęd szosowy, terenowy i blokadę dyferencjałów. Sprawdza się w trudnym terenie, przystosowany do przewozu pięciu osób.
• Toyota Land Cruiser / Ford Ranger: Pojazdy nieoznakowane przystosowane do transportowania pięciu funkcjonariuszy wraz z wyposażeniem osobistym.
• Kia Cee'd: Silnik 2.0 CRDi, 141 KM. Spalanie 9 - 11 litrów na 100 kilometrów. Pojazd wyposażony w jedną baterię, co wymaga włączenia silnika podczas postoju na "błyskach" w celu uniknięcia rozładowania akumulatora.
• Volkswagen Transporter T4: Pojazd wyposażony był w 2.5-litrowy silnik TDi o mocy 102 KM i napęd 4x2. Przeznaczony do przewozu dziewięciu funkcjonariuszy wraz z wyposażeniem. W trzecim przedziale znajdował się stelaż umożliwiający przewożenie sprzętu PZ (tarcze + kaski ochronne) oraz krat chroniących szyby. T-4 występowały w wersjach Ochronno-Konwojowych "OK" oraz Wypadowych "W".

Pojazdy Wsparcia i Medyczne

• Ambulans Volkswagen Crafter: Wykonany przez firmę Porsche Inter Auto i Auto-Form Distribution. Wyposażony w nowoczesne silniki o mocy 130 kW. Posiada systemy zapewniające bezpieczeństwo (ABS, ASR, ESP, poduszki powietrzne), nowoczesny układ ogrzewania, klimatyzację oraz system sygnalizacji uprzywilejowania w ruchu drogowym oparty na technologii LED. Załogę stanowi zespół medyczny w składzie: lekarz (o ile nie ma wakatu), pielęgniarka/ratownik i kierowca/sanitariusz.
• Ruchome Stanowisko Dowodzenia Fiat Ducato: Zabudowę wykonała firma AMZ z Kutna. Jeden z kilkunastu tego typu pojazdów zakupionych przed Euro 2012 r. Jest wykorzystywane podczas policyjnych operacji, takich jak zabezpieczanie imprez masowych, marszów, demonstracji, poszukiwań, pościgów, ćwiczeń i zabezpieczeń. RSD to komfortowo wyposażone biuro, z którego można niezależnie dowodzić policyjnymi siłami. Tylna część furgonetki to pomieszczenie z fotelami dla trzech osób, których stanowiska wyposażone są w laptopy, telefony, dyktafony, nawigację GPS, tablicę magnetyczną, monitor LCD, drukarkę, faks i kserokopiarkę. W pojeździe jest podnoszony maszt antenowy i niezbędne instalacje telefoniczne, oświetleniowe. Komfort pracy zapewnia klimatyzacja postojowa, lodówka czy też ekspres do kawy.

Miotacze Wody

• AW 9000 Tajfun IV: Armatka wodna na podwoziu Scanii P450 wyposażonej w silnik o mocy 450 KM oraz napęd 6x6. Pojazd wyprodukowany w 2021 roku, a zabudowę wykonała firma WISS Wawrzaszek. Kabina dwurzędowa z 3 miejscami siedzącymi. Nadwozie pokryte elementami osłonowymi z laminatu poliestrowo-szklanego o zwiększonej odporności na uderzenia i ogień. Kabinę załogową wyposażono w kuloodporne i ogrzewane elektrycznie szyby w klasie bezpieczeństwa BR2. Armatki wodne wyposażone są m.in. w linię szybkiego natarcia (30m), sprzęt burzący, zestaw węży tłocznych, trzy komplety PZ wraz z kaskami ochronnymi dla załogi wozu.
• Miotacz Wody "TAJFUN III": Na podwoziu Scania R420 w układzie napędowym 6x6, zabudowę pojazdu wykonała firma Inżynieria Samochodów Specjalnych Wawrzaszek z Bielska-Białej. Właścicielem jest Komenda Wojewódzka Policji w Krakowie, a użytkownikiem Oddział Prewencji Policji. Pojazd posiada zbiornik wodny o pojemności 9000 litrów. Wyposażony jest w dwa działka zasilane wspólną pompą o maksymalnej wydajności 4100 l/min przy ciśnieniu 15 barów. Działka wodne są umieszczone na dachu i przodzie pojazdu, o wydajnościach odpowiednio 3100 l/min i 1000 l/min. Dodatkowo pojazd został wyposażony w 13 dysz zraszających dookoła karoserii, mających gasić ewentualny ogień.

Szkolenie i Współpraca Międzynarodowa

Doskonalenie Zawodowe

Warunkiem koniecznym do przygotowania na odpowiednim poziomie policjantów wykonujących działania w oddziałach zwartych Policji jest właściwe szkolenie. Za realizację doskonalenia zawodowego policjantów odpowiedzialni są komendanci wojewódzcy Policji, jednakże są organizowane również spotkania i szkolenia o charakterze centralnym. W 2013 r. dowódcy oddziałów/pododdziałów wraz z zastępcami lub pomocnikami ds. szkoleń spotkali się dwukrotnie, omawiając bieżące wydarzenia oraz problemy, z jakimi spotykają się w toku wykonywania obowiązków służbowych. Spotkania te były również okazją do wymiany poglądów oraz uzyskania informacji na temat planów Komendy Głównej Policji w stosunku do funkcjonowania oddziałów zwartych jako centralnego odwodu Komendanta Głównego Policji.

Trendy w Taktyce Działań Zwartych

Specjalizacja działań wyodrębnionych grup policjantów jest oznaką postępujących zmian w taktyce działań oddziałów zwartych Policji. Obecnie w Europie można zaobserwować trend zmiany funkcjonowania i wykorzystania oddziałów zwartych, które coraz częściej odchodzą od statycznej obrony z wykorzystaniem tarcz ochronnych, zastępując ją dynamicznymi działaniami w różnych miejscach agresywnego tłumu. Przykładem jest policja czeska, w której tylko jeden policjant w drużynie wyposażony jest podczas działań w małą tarczę ochronną, a także policja niemiecka, wykorzystująca od niedawna kilkuosobowe drużyny, których policjanci w ogóle nie posiadają tarcz ochronnych. Policja szwedzka wykorzystuje natomiast w działaniach oddziałów zwartych zespoły negocjatorów, które ułatwiają komunikację pomiędzy dowódcą sił policyjnych a organizatorem imprezy.

Międzynarodowe Ćwiczenia i Spotkania

Zdobywanie wiedzy o sposobach i taktyce działań oddziałów prewencji Policji innych krajów jest możliwe dzięki stale rozwijanej współpracy międzynarodowej. Obecnie polska Policja, jako jedna z pierwszych w Europie, może pochwalić się współdziałaniem i realizacją działań poza terenem kraju w większym wymiarze. Równie intensywnie jest prowadzona współpraca w zakresie szkoleniowym, zarówno na szczeblu wojewódzkim, jak i centralnym. Funkcjonariusze krakowskiego Oddziału Prewencji Policji co roku wspierają Policjantów z Węgier podczas zabezpieczenia wyścigu Formuły I Hungaroring pod Budapesztem, a także dwukrotnie brali udział w międzynarodowych ćwiczeniach sił policyjnych w ośrodku szkoleniowym Saint Astier na terenie Francji, w tym w czerwcu 2013 roku 17 funkcjonariuszy krakowskiego OP.

W dniach 15-29 czerwca 2013 r. w Saint-Astier (Francja) odbyły się ćwiczenia Sił Policyjnych Unii Europejskiej, w których Polskę reprezentowało 17 policjantów OPP w Krakowie oraz 1 policjant OPP w Łodzi. Podczas ćwiczeń polscy policjanci realizowali działania z zakresu interwencji i akcji policyjnych (zatrzymanie osób podejrzanych, ochrona VIP, konwojowanie osób zatrzymanych, udzielanie pierwszej pomocy poszkodowanym) oraz działania w ramach oddziału zwartego, których celem było przywrócenie naruszonego porządku publicznego (walka z tłumem demonstrantów, zatrzymywanie najbardziej agresywnych osób).

Taktyka oddziałów prewencji Policji była również tematem międzynarodowego spotkania zorganizowanego przez Główny Sztab Policji Komendy Głównej Policji w dniach 12-15 października 2013 r. w Wyższej Szkole Policji w Szczytnie. W spotkaniu oprócz dowódców wszystkich oddziałów z Polski wzięli udział przedstawiciele policji z Francji, Niemiec i Czech, którzy prezentowali przyjętą przez nich taktykę działania.

Kluczowe Wyzwania i Perspektywy

Problematyka oddziałów zwartych Policji jest rozległa i wielopłaszczyznowa. Kwestie uzbrojenia, wyposażenia oraz umundurowania, zarówno indywidualnego, jak i pododdziałów, są kluczowym czynnikiem gwarantującym prawidłową realizację zadań przez policjantów oddziałów zwartych. Ważnymi aspektami, na które należy zwrócić uwagę w najbliższej przyszłości, są również właściwy dobór, wyszkolenie i stabilizacja kadr tych jednostek organizacyjnych. Ponadto doświadczenia ostatnich lat wskazują, że coraz istotniejszą rolę w codziennej służbie odgrywa współpraca z oddziałami zwartymi innych krajów, w szczególności na terenach przygranicznych.

Podstawy Prawne Funkcjonowania Oddziałów Prewencji Policji

• Zarządzenie nr 1041 Komendanta Głównego Policji z dnia 28 września 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad organizacji i zakresu działania komend, komisariatów i innych jednostek organizacyjnych Policji (Dz. Urz. KGP Nr 18, poz. 132, z późn. zm.).
• Decyzja nr 809 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 listopada 2007 r. w sprawie utworzenia oddziałów prewencji Policji i samodzielnych pododdziałów prewencji Policji (Dz. Urz. KGP Nr 21, poz. 147, z późn. zm.).
• Decyzja nr 246 Komendanta Głównego Policji z dnia 28 lipca 2011 r. w sprawie struktury organizacyjnej i etatowej oddziałów prewencji Policji i samodzielnych pododdziałów prewencji Policji (Dz. Urz. KGP Nr 6, poz. 43, z późn. zm.).
• Zarządzenie nr 1114 Komendanta Głównego Policji z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie szyków, ugrupowań oraz przemieszczania oddziałów i pododdziałów Policji (Dz. Urz. KGP z 2007 r. poz. 4, z późn. zm.).
• Zarządzenie nr Z-19 Komendanta Głównego Policji z dnia 1 sierpnia 2013 r.

tags: #strazak #pododdzial #policji