Strażak Sam (oryg. Sam Tân) to walijska animowana seria poklatkowa, która zadebiutowała w Walii w 1985 roku. Opowiada ona o przygodach bohaterskiego strażaka Sama, którego akcja rozgrywa się w malowniczym, fikcyjnym miasteczku Pontypandy w Walii. Nazwa miasta jest połączeniem dwóch walijskich miejscowości: Pontypridd i Tonypandy.
Początki i tło serialu
Pierwsze cztery serie, produkowane w latach 1985-1994 przez firmy Bumper Films i Prism Art & Design, były emitowane na kanałach S4C (walijskim) oraz BBC (brytyjskim). W wersji oryginalnej czołówka serialu była emitowana w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii, Nowej Zelandii i na Tasmanii. W tych krajach widzowie mogli usłyszeć muzykę i śpiew artysty w tle.

Kontrowersyjna scena i reakcje widzów
Serial, mimo swojej popularności, wywołał dyskusje wśród dorosłych widzów. W jednym z odcinków, w malowniczym, walijskim mieście Pontypandy panuje późny ranek. W sypialni rozbrzmiewa głośny dzwonek wielkiego, czerwonego budzika stojącego na szafce nocnej, obok czarno-białej fotografii. Smacznie śpiący pod pościelą strażak Sam, ubrany jeszcze w piżamę, przestaje chrapać i budzi się. Z przerażeniem zrzuca z siebie pościel, wyskakuje z łóżka i krzyczy: "Och, nie!".
Wielu rodziców zareagowało bardzo podobnie. Niektórzy internauci komentowali tę scenę z zaskoczeniem: - Straszne! Kto pisze scenariusze do bajek? - napisał jeden z nich. - Jak byłem dzieckiem to nie było takich bajek - skomentował inny. Inni internauci podeszli do tego z dystansem i poczuciem humoru. - Oglądałem ten odcinek z moim synem, który śmiał się z tego, że Sam przykleił się do krzesła, a ja śmiałem się z tego jak to wyglądało - napisał jeden z ojców.

Czołówka i wprowadzenie do świata Pontypandy
Czołówka serialu, będąca animacją, rozpoczyna każdy odcinek. Akcja serialu często rozpoczyna się od typowego poranka w Pontypandy. Po wspomnianym przebudzeniu, świeżo umyty, uczesany i ubrany w mundur strażacki Sam zjeżdża po poręczy schodów, wskakuje w swoje strażackie obuwie i zapina pas. Następnie idzie w kierunku wiszącego lustra. Po chwili odbiera od stojącego przed domem Normana gazetę i, nie zwracając uwagi na deskorolkę, wsiada do wozu strażackiego.
Dołącza do niego jego najlepszy kolega, Elvis. Pani Price, matka Normana, obserwuje nadjeżdżający wóz strażacki z Samem i Elviseem podczas porannych porządków w sklepie. Pani Bella, właścicielka włoskiej restauracji, podchodzi do Sama z drugim śniadaniem. Nasz bohater bierze torbę z kanapkami i odjeżdża. Na koniec Sam i Elvis docierają do remizy, gdzie czekają na nich komendant Steele oraz Trevor, sąsiad Sama i kierowca autobusu. Na końcu czołówki pojawia się charakterystyczny znak Sama - uniesiony kciuk do góry.

Historia emisji w Polsce
W Polsce serial "Strażak Sam" pojawił się po raz pierwszy w latach 90. na kanale TVP1. Był emitowany z polskim dubbingiem w sobotniej "Wieczorynce" o godzinie 19:10 w latach 1993-1996, obejmując łącznie 32 odcinki. W czerwcu 2007 roku wznowiono emisję serialu, a trzy tygodnie później pojawiła się nowa seria z 2003 roku. W 2008 roku "Strażak Sam" był dostępny na kanałach JimJam i MiniMini. W tym samym roku firma Cass Film wydała 3 płyty DVD zawierające 18 odcinków serii z lat 1987-1994. Rok później pojawiły się kolejne 3 płyty DVD z 18 odcinkami piątej serii.

Polska wersja językowa i problemy z archiwum
Polska wersja językowa serialu była tworzona etapami. W 2009 roku polski dubbing do pierwszych trzech serii został nagrany w Studiu Opracowań Filmów w Warszawie. Reżyserem dubbingu była Maria Piotrowska, a narratorem - Jerzy Kramarczyk. W tym samym roku Telewizja Polska Agencja Filmowa opracowała polską wersję piątej serii serialu, z tłumaczeniem Grażyny Rogalskiej.
Niestety, w 2009 roku w pożarze archiwum TVP spłonęły taśmy z nagraną pierwszą serią. Ocalały jedynie taśmy z drugą, trzecią i czwartą serią. W 2012 roku Cass Film zlecił studiu Eurocom nagranie polskiej wersji świątecznego odcinka, który nigdy wcześniej nie był emitowany w żadnej polskiej telewizji.
Dalsza popularność i emisje
Serial "Strażak Sam" cieszy się niesłabnącą popularnością i nadal jest regularnie emitowany w telewizji. Poniżej przedstawiono fragmenty programów telewizyjnych z przykładowymi emisjami odcinków serialu "Strażak Sam" w różnych terminach, świadczące o jego ciągłej obecności na ekranach:
| Data | Godzina | Tytuł odcinka | Sezon/Odcinek | Czas trwania | Kraj/Rok produkcji | Gatunek |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 kwietnia 2026 (Środa) | 15:55 | Potwór z Pontypandyness | sez. 8, odc. 122 | 18min. | United Kingdom / 2012 | Serial animowany, Film animowany |
| 1 kwietnia 2026 (Środa) | 16:14 | Za dobre chęci Dilys | sez. 8, odc. 123 | 10min. | United Kingdom / 2012 | Serial animowany, Film animowany |
| 2 kwietnia 2026 (Czwartek) | 16:00 | Mapa, duchy i skarb | sez. 9, odc. 154 | 22min. | United Kingdom / 2013 | Serial animowany, Film animowany |
| 3 kwietnia 2026 (Piątek) | 17:00 | Wio, wio, wiosłuj | sez. 10, odc. 184 | 22min. | United Kingdom / 2016 | Serial animowany, Film animowany |