Wprowadzenie do badań prestiżu zawodów
Pytanie o społeczne poważanie dla przedstawicieli różnych zawodów jest cyklicznie podejmowane przez agencje badawcze, pozwalając śledzić zmiany w odbiorze poszczególnych profesji na przestrzeni lat. Badania te dostarczają cennych informacji o tym, jakie wartości i kompetencje są najbardziej cenione przez Polaków w kontekście pracy zawodowej. Prestiż różnych profesji jest badany już od wielu lat, a listy badanych zawodów nieco ewoluują, jednak dzięki nim można śledzić zmiany dokonujące się w społecznym odbiorze profesji już od ponad trzydziestu lat.
Ranking prestiżu zawodów według SW Research (2024)
Już po raz szósty agencja badawcza SW Research zapytała Polaków o to, jakim poważaniem darzą przedstawicieli różnych zawodów. Tegoroczne wyniki pokazują, że hierarchia społecznego prestiżu zawodów pozostaje stosunkowo trwała, choć widoczne są subtelne przesunięcia.
Nowy lider i czołówka rankingu
W najnowszej edycji badania, po pięcioletniej dominacji, strażacy ustąpili z pozycji lidera na rzecz ratowników medycznych. Trzecie miejsce utrzymali piloci samolotów pasażerskich z wynikiem 76,9%. Do pierwszej dziesiątki awansował oficer zawodowy w randze kapitana, który zajął 10. miejsce. Na szczycie konsekwentnie utrzymują się profesje związane z ochroną życia i zdrowia, a w ostatnim czasie również bezpieczeństwa.
Zawody o najniższym poważaniu
Na przeciwnym biegunie zestawienia ponownie znaleźli się influencerzy i youtuberzy. Nisko oceniani są także przedstawiciele świata polityki. W końcówce rankingu znalazł się również tegoroczny debiutant - telemarketer / specjalista ds. sprzedaży zdalnej.
Największe przesunięcia w rankingu SW Research
Wśród zawodów, które odnotowały największe zmiany pozycji w porównaniu do poprzednich edycji, wyróżnić można zarówno awanse, jak i spadki:
- Wzrosty:
- Policjant (+7 miejsc, aktualnie 20. miejsce)
- Specjalista HR / ds. kadrowych (+7 miejsc, aktualnie 39. miejsce)
- Sędzia (+5 miejsc, aktualnie 19. miejsce)
- Oficer zawodowy w randze kapitana (+4 miejsca, aktualnie 10. miejsce)
- Informatyk / programista / analityk systemów komputerowych (+4 miejsca, aktualnie 15. miejsce)
- Spadki:
- Listonosz (-5 miejsc, aktualnie 24. miejsce)
- Sprzedawca w sklepie (-5 miejsc, aktualnie 29. miejsce)
- Psychoterapeuta (-4 miejsca, aktualnie 25. miejsce)
- Pracownik sprzątający (-4 miejsca, aktualnie 21. miejsce)
- Referent w biurze / urzędnik (-3 miejsca, aktualnie 42. miejsce)
Nowe kategorie zawodowe w badaniu SW Research
W tegorocznej edycji badania pojawiło się 5 nowych kategorii zawodowych. Najwyżej ocenionym debiutantem został kierowca komunikacji miejskiej, który z wynikiem 52,9% zajął 18. miejsce. W zestawieniu pojawili się także: kurier (31. miejsce, 41,5%), specjalista HR / ds. kadrowych (39. miejsce, 30,7%), pośrednik nieruchomości (44. miejsce, 26,1%) oraz telemarketer / specjalista ds. sprzedaży zdalnej (54. miejsce, 18,3%).
Metodologia badania SW Research
Badanie agencji SW Research wykonuje co roku w ostatnim tygodniu kwietnia. Pomiar realizowany jest na reprezentatywnej próbie Polaków w ramach badania omnibusowego OmniWatch48 metodą wywiadów online CAWI.
Sondaż CBOS: Długoterminowa perspektywa prestiżu zawodów
W kwietniowym sondażu, po prawie sześcioletniej przerwie, Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS) powróciło do kwestii prestiżu zawodów i szacunku, jaki poszczególne rodzaje aktywności zawodowej budzą w Polakach. Pytano, jakim poważaniem ankietowani darzą wymienione na liście zajęcia lub zawody. Spośród analizowanych profesji największym szacunkiem społecznym cieszą się strażacy i pielęgniarki, natomiast najmniej poważane zawody to makler giełdowy, polityk i influencer.
Strażacy i pielęgniarki na czele poważania społecznego
Według CBOS, spośród analizowanych profesji, podobnie jak sześć lat temu, największym szacunkiem społecznym cieszą się strażacy (aż 95 proc. deklaracji dużego poważania). Na drugiej pozycji jest pielęgniarka (91 proc.), a trzecie miejsce zajmuje robotnik wykwalifikowany (87 proc.) - wynika z najnowszego sondażu CBOS.
Profesje z najniższym szacunkiem według CBOS
Najgorzej w sondażu CBOS wypadł influencer (10 proc. głosów dużego poważania). Nieco lepszy wynik osiągnął polityk (17 proc.) i makler giełdowy (30 proc.).
Ewolucja wizerunku zawodów na przestrzeni 30 lat (1995-2024)
CBOS porównał najnowszy sondaż do wyników z 1995 roku, ukazując znaczące zmiany w odbiorze niektórych profesji. W roku 1995 wśród Polaków największą estymą cieszyły się zawody inteligenckie, takie jak profesor uniwersytetu (84 proc.). W przeciągu 30 lat nastąpiły następujące przesunięcia:
- Największy wzrost szacunku społecznego odnotowali:
- zawodowi urzędnicy lub referenci w biurze (+11 punktów procentowych)
- dyrektorzy dużego przedsiębiorstwa (+10 punktów)
- właściciele małego sklepu (+9 punktów)
- niewykwalifikowani robotnicy budowlani (+8 punktów)
- inżynierowie pracujący w fabryce i pracownicy sprzątający (po +7 punktów)
- oficer zawodowy (+6 punktów)
- rolnik indywidualny na średnim gospodarstwie (+5 punktów)
- Największy spadek szacunku odnotowali:
- dziennikarze (-18 punktów procentowych)
- sędziowie (-10 punktów)
- księża (-8 punktów)
- politycy (-4 punkty)
Niezmiennie wysoki prestiż strażaków
Pomimo subtelnych różnic w rankingach prezentowanych przez różne agencje badawcze, zarówno sondaż CBOS, jak i badanie SW Research, konsekwentnie wskazują na wyjątkowo wysokie poważanie, jakim cieszy się zawód strażaka w Polsce. Nawet jeśli w jednym z badań strażacy ustąpili z pierwszej pozycji, ogólny obraz pozostaje niezmienny - Polacy najwyżej cenią zawody związane z realną odpowiedzialnością za zdrowie, życie i bezpieczeństwo innych. Profesje te są postrzegane jako kluczowe dla funkcjonowania społeczeństwa i zasługują na największe zaufanie.
tags: #strazak #zawod #zaufania #publicznego #cbos