Wozy strażackie odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa. Są nie tylko narzędziami ratunkowymi, ale także symbolami historii, technologii oraz bohaterstwa. Niniejszy artykuł przedstawia przegląd informacji dotyczących zarówno klasycznych pojazdów strażackich wystawionych na sprzedaż, innowacyjnych projektów rozwojowych, pojazdów muzealnych, jak i numizmatycznych form upamiętnienia strażackiej służby.
Klasyczne Wozy Strażackie na Sprzedaż
Mercedes-Benz 1113 "Kurzhauber" ze Strzeleczek
To gratka dla kolekcjonerów oldtimerów i miłośników motoryzacji. Gmina Strzeleczki wystawiła na sprzedaż wóz strażacki marki Mercedes-Benz (Daimler-Benz), model 1113 z 1972 roku. Cena wywoławcza tego w pełni sprawnego klasyka to 29 tysięcy złotych.
Oferowany pojazd to prawdziwy klasyk, który w wielu krajach zyskał miano kultowego. Mowa o Mercedesie „Kurzhauber" (z niemieckiego „krótka maska"), modelu, którego produkcja rozpoczęła się w 1959 roku. Te wyjątkowo wytrzymałe ciężarówki z charakterystycznym, krótkim przodem (silnik częściowo wchodził do kabiny) były hitem eksportowym Mercedesa. Zyskały one reputację niezawodnych i niezniszczalnych, szczególnie w trudnych warunkach w Afryce i na Bliskim Wschodzie.
Egzemplarz ze Ścigowa, mimo że ma już 53 lata, jest w doskonałej kondycji, co potwierdza badanie techniczne ważne do końca grudnia 2025 roku. Co ciekawe, to nie jest pojazd, który od lat stał w garażu i niszczał. Strażacy z OSP Ścigów dbali o niego, a wóz cały czas aktywnie uczestniczył w działaniach. Brał udział między innymi w akcjach ratowniczych podczas katastrofalnej powodzi we wrześniu 2024 roku.
Z danych technicznych wynika, że jest to 6-osobowy wóz pożarniczy o dopuszczalnej masie całkowitej 11 ton. Pod maską pracuje potężny silnik diesla o pojemności ponad 6,5 litra i mocy 124 kW (około 169 KM). Co najbardziej niezwykłe, stan licznika tego 53-letniego pojazdu to zaledwie 33 934 kilometry. Burmistrz gminy Strzeleczki, Marek Pietruszka, zachwala ten pojazd, mówiąc: „To nie tylko solidna maszyna, ale także część historii strażackiej służby, która wciąż imponuje swoim stanem i niezawodnością.”
Cena wywoławcza, ustalona na podstawie opinii rzeczoznawcy, wynosi 29.150 zł brutto. Gmina czeka na oferty od potencjalnych kupców do 20 listopada 2025 r. Przedstawiciele gminy liczą, że ten czerwony klasyk znajdzie nowy dom u kolekcjonera lub rozpocznie drugie życie w innej jednostce OSP.
Zabytkowe Stary i UAZ-y z Horyńca Zdroju i Oleszyc
Wójt Gminy Horyniec Zdrój oraz Burmistrz Miasta i Gminy Oleszyce poinformowali o przetargu dwóch ciekawych pojazdów. Wóz strażacki Star 66 został wyprodukowany w 1974 roku, czyli 40 lat temu. Pojemność silnika wynosi 4678,00 centymetrów sześciennych, a pojazd przejechał "tylko" 17 420 km. Jego cena wywoławcza to 3 500 złotych + VAT.
Burmistrz Oleszyc w swojej ofercie ma równie ciekawy pojazd, który niewątpliwie woził strażaków na wiele akcji. Samochód, który aktualnie znajduje się w Ochotniczej Straży Pożarnej na Futorach, to UAZ 469B. Z taśmy produkcyjnej zszedł dokładnie 28 lat temu. Posiada silnik o pojemności 2,4 cm. Cena wywoławcza tego pojazdu wynosi 3000 złotych + VAT.
Nowoczesne Technologie i Ergonomia w Wozach Strażackich
Projekt ERGOTRUCK: Bezpieczeństwo i Komfort Strażaków
W Bielsku-Białej wyprodukowano wóz strażacki przez spółkę Szczęśniak Pojazdy Specjalne, który zostanie przekazany do jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej. Będzie służył do szkolenia z zakresu procedur, jakie drużyna przeprowadza na miejscu zdarzenia.
O ergonomię, czyli o to, by wszelkie opracowania techniczne były dopasowane do anatomii człowieka, zadbał trzeci konsorcjant - Wojskowy Instytut Techniki Pancernej i Samochodowej. Naukowcy z Wojskowej Akademii Technicznej (WAT) zajęli się m.in. optymalizacją konstrukcji. Jak wyjaśnia dr inż. Grzegorz Sławiński z Wydziału Inżynierii Mechanicznej WAT, w zależności od rodzaju akcji, strażacy muszą szybko wybrać sprzęt i wiedzieć, gdzie znajduje się on w pojeździe - w której przegrodzie, na której półce. Te czynności muszą być zautomatyzowane.
Wyposażenie wozów gaśniczych jest określone standardami. W miarę rozwoju aparatury i sprzętu ratowniczego, powinny jednak zmieniać się przepisy określające te standardy - tak aby dostęp do asortymentu nie był utrudniony. W toku prac konsorcjum zaproponowano kilka wersji zabudowy nowego pojazdu. Główny nacisk położono na bezpieczeństwo i komfort korzystania ze sprzętu przez ludzi. Badano m.in. siły wywierane na układ kostno-mięśniowy podczas podejmowania poszczególnych elementów wyposażenia strażackiego z różnych miejsc w zabudowie.
Naukowcy skupili się ponadto na bezpieczeństwie podczas jazdy. Rozpędzenie pojazdu, który ma na sobie kilka ton wody, wiąże się z tym, że przy gwałtownym hamowaniu czy skręcie może on stracić stateczność. Pojazdy uterenowione mają tak dopasowane zawieszenia, że zmniejsza się ryzyko przewrócenia się pojazdów przy gwałtownych manewrach i dużej prędkości. Wyprodukowany w Bielsku-Białej Samochód ratowniczo-gaśniczy ERGOTRUCK znajduje się na podwoziu Iveco Eurocargo ML150E28 WS 4x4.
Podniesienie biernego bezpieczeństwa strażaków polegało na odpowiednim zabezpieczeniu sprzętu wewnątrz kabiny pojazdu. W przypadku gwałtownego hamowania lub kolizji drogowej, wyposażenie takie jak aparaty tlenowe nie może się przemieszczać i powodować urazów. Naukowcy z Wydziału Inżynierii Mechanicznej WAT zoptymalizowali konstrukcję związaną z samymi akcjami gaśniczymi, m.in. umieszczenie zbiornika wody, zasobnika ze środkiem pianotwórczym i motopompy. Poprawiono panel funkcyjny, przy pomocy którego strażak - stojący na gruncie poza pojazdem - może automatycznie, korzystając z odpowiednich przycisków, ustawić pompę i wybrać proporcje mieszanki wodno-pianowej.
Zaproponowana w pojeździe zabudowa jest w pełni aluminiowa, a ciężkie elementy zostały doczepione do ramy pojazdu. W razie wypadku drogowego duża masa wody nie przemieści się w kierunku kabiny. W pracach brał także udział Wydział Cybernetyki WAT. Naukowcy z tego wydziału zbudowali symulator pojazdu. Po założeniu gogli VR strażacy mogą chodzić wokół samochodu i uczyć się rozmieszczenia sprzętu. Naukowcy i praktycy wspólnie opracowali wytyczne wykonania pojazdów pożarniczych i rekomendacje zmian w przepisach określających wymagania techniczne związane z takimi pojazdami.
Wozy Strażackie jako Eksponaty Muzealne
Kolekcja Muzeum Ratownictwa w Krakowie
Leciwy samochód po 45 latach pracy zakończył swoją służbę w zdzieszowickim oddziale ArcelorMittal Poland. Jak wyjaśnia Łukasz Pieniążek, prezes Muzeum Ratownictwa w Krakowie: „To prawdziwy unikat z kategorii średnich samochodów gaśniczych proszkowych. Można powiedzieć, że jest to efekt romansu polskiego przemysłu motoryzacyjnego z czasów epoki Gierka z zachodnimi koncernami.”
Przedstawiciele Muzeum Ratownictwa w Krakowie jakiś czas temu wyszli z inicjatywą przekazywania najstarszych, a co za tym idzie najcenniejszych pojazdów używanych w hutach i koksowniach, jako eksponatów. W krakowskim muzeum jest już łącznie ponad 100 pojazdów ratowniczych, a najstarsze z nich pochodzą z lat 50. Koncern ArcelorMittal Poland wspiera tę inicjatywę, co podkreśla: „Cieszy nas podejście koncernu ArcelorMittal Poland do zachowania historii i tradycji ratownictwa w Polsce. Jest to już kolejny cenny pojazd podarowany nam przez tę firmę w ciągu ostatnich lat. Wcześniej otrzymaliśmy samochód ratownictwa technicznego Tarpan Honker i pożarniczą Tatrę 148, które służyły w zakładzie w Nowej Hucie.”
Numizmatyczne Upamiętnienia Strażackiej Służby
Monety Okolicznościowe dla OSP Hecznarowice
Moneta okolicznościowa została wykonana na zamówienie dla strażaków z OSP Hecznarowice. Odznaczenia strażackie to pamiątki różnych okoliczności, będące zarówno indywidualnymi osiągnięciami, jak i ważnymi momentami dla całych jednostek.
Jedną z ważnych uroczystości dla OSP Hecznarowice była oficjalna prezentacja nowego ciężkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego VOLVO FMX. Wóz strażacki z pewnością pomoże strażakom jeszcze sprawniej nieść pomoc potrzebującym, a piękne monety na zamówienie pomogą zachować pamięć o tym wydarzeniu na dłużej. Władze OSP postanowiły upamiętnić tę chwilę wyjątkowymi nagrodami, które otrzymali członkowie załogi strażackiej.
Mimo iż monety kojarzą się z klasyką i tradycją nagradzania, można wykonać je również w nieco bardziej nowoczesnej formie. Właśnie takie są monety, które wykonano dla strażaków z Hecznarowic. Monety mają co prawda klasyczny, okrągły kształt, jednak w ich wnętrzu znaleźć można pięknie wycięte ażury, tworzące napis z nazwą okoliczności wręczenia nagród. Poniżej napisu widnieje trójwymiarowe zdobienie przypominające wóz strażacki, jaki otrzymała jednostka. Dalej zobaczyć można miejscowość i datę, która pozwoli obdarowanym na dłużej zapamiętać dzień otrzymania nagrody.
Producent tych monet jest największym producentem medali na zamówienie w Polsce i jednym z większych w Europie, wykonując rocznie około 10 000 000 medali oraz 2 500 000 nagród różnego typu.
Srebrna Moneta z Kolażem Akcji Strażackich
Na dynamicznym rewersie innej monety przedstawiono kolaż scen akcji - obrazów oddających ogromną różnorodność strażackich obowiązków: od walki z pożarami w trudnym terenie, przez ewakuacje w zaludnionych dzielnicach, po reagowanie na klęski żywiołowe. Wykonana z czystego srebra, moneta nie tylko zachwyca precyzją wykonania, ale niesie też głęboki przekaz.
