Współczesne wyzwania w dziedzinie bezpieczeństwa i ratownictwa wymagają pojazdów o niezwykłej wytrzymałości, mobilności i zaawansowanych systemach. Wśród nich szczególne miejsce zajmują wozy strażackie terenowe z napędem 8x8, które projektowane są do działania w najbardziej ekstremalnych warunkach - od płonących składów amunicji, przez tereny dotknięte skażeniem, po szybkie interwencje na lotniskach.
Tatra ATLAS - Wielozadaniowy Wóz Gaśniczy Zdalnego Sterowania
Pod skrótem CZSV kryje się wielozadaniowa interwencyjna cysternowa wersja ratowniczo-gaśnicza. Pojazd „ATLAS”, opracowany przez firmę Tatra, to specjalny ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy, przeznaczony głównie do gaszenia pożarów w składach amunicji, w tym interwencji po rozproszeniu amunicji w wyniku wybuchu. To, co Tatra przygotowała, nie ma sobie równych w Europie, gdyż jest to wojskowy pojazd pożarniczy, który do działania w terenie ma własnego drona i może działać bez załogi w kabinie, w tym kierowcy.
Ochrona załogi i możliwości operacyjne
W pierwszej wersji z 2018 roku, a także w obecnej, załoga jest chroniona przez długą, integralnie opancerzoną kabinę z filtrowentylacją, pochodzącą z izraelskiej firmy Plasan. Kabina gwarantuje ochronę balistyczną przed skutkami wybuchów (poziom 2 zgodnie ze STANAG 4569), ochronę przed ogniem oraz przed promieniowaniem, skażeniami chemicznymi i biologicznymi. Dzięki temu specjaliści mogą działać nawet w bardzo niebezpiecznych warunkach, na przykład w płonącym składzie amunicji. Tę oryginalną kabinę uzupełniono o silne reflektory dalekosiężne, umieszczone pod pochyloną częścią ściany przedniej wraz z szybami, w górnych narożnych partiach pionowego modułu przedniego - przedniej atrapy, w specjalnych osłonach stalowych, wyprowadzonych do przodu na kilkanaście centymetrów przed tę atrapę.
Interwencje w niebezpiecznych warunkach mogą być przeprowadzane za pomocą układu gaśniczego z rozkładanym ramieniem - tzw. wysięgnika gaśniczego z dyszą/odrzutnikiem pianowym i systemem gaśniczym Cold Cut Cobra.
Konstrukcja i napęd
Ten specjalny samochód strażacki został zbudowany na podwoziu Tatra Force T 815-7 poprzedniej generacji, w konfiguracji 8×8. Napędzany jest 6-cylindrowym, rzędowym, 10,8-litrowym silnikiem Cummins ISM11 500 z turbodoładowaniem i chłodzeniem powietrza doładowującego, w nastawie o mocy maksymalnej 373 kW/500 KM i maksymalnym momencie obrotowym 1800 Nm. Ponieważ jest to silnik chłodzony cieczą, chłodnicę do niego umieszczono po prawej stronie, za kabiną. Jednostkę tę połączono też z w pełni automatyczną automatyczną skrzynią biegów Allison ze zmiennikiem momentu obrotowego i z funkcją Pump and Roll.
Do tego wszystkie cztery osie są skrętne, co zapewnia doskonałą manewrowość nawet w trudnym terenie. Są to oczywiście osie niezależnie zawieszone, przy pomocy poduszek powietrznych, dających możliwość regulacji wysokości podłoża w górę lub w dół w stosunku do położenia neutralnego. Na wszystkich kołach założono pojedyncze ogumienie z bieżnikiem terenowym.
Zabudowa i systemy gaśnicze
Nadwozie zostało wykonane z profili i blach aluminiowych oraz cechuje się inną budową i aranżacją niż odmiana z 2018 roku, w tym charakteryzuje je dłuższy tylny zwis, pogarszający wartość kąta zejścia. Sam dach ma postać pokładu roboczego w wydaniu antypoślizgowym. Zamocowano na nim skrzynie na wyposażenie gaśnicze i ratownicze, a prowadzi na niego lekka aluminiowa, składana drabinka, usytuowana z tyłu, po prawej stronie. Boczne skrytki na sprzęt i wyposażenie, w liczbie po trzy na każdą stronę - duża, na całą wysokość nadwozia, między osiami i dwie tylne mniejsze, rozmieszczone poziomo niższa i dłuższa nad ostatnią z osi i pionowa węższa i wyższa na tylnym zwisie, są zamykane lekkimi żaluzjami wodo- i pyłoszczelnymi.
Pojemność zbiornika na wodę określono na 10 000 litrów, a zbiornika na środek pianotwórczy na 1040 litrów. Oba te zbiorniki są zrobione z włókna szklanego. Autopompa napędzana od przystawki odbioru mocy na skrzyni biegów umożliwia pompowanie w dwóch trybach: niskociśnieniowym z wydajnością 4000 l/min i wysokociśnieniowym z wydajnością 250 l/min. Pojazd ma także zamontowane dwa działka wodno-pianowe - tzw. dysze strumieniowe - jedną odporną na wstrząsy, przednią - zderzakową, o wydajności 5000 l/min oraz drugą umieszczoną na wysuwanym ramieniu o wydajności 3000 l/min, zlokalizowanym z tyłu zabudowy, nad osiami tylnego tandemu o zwiększonym rozstawie. Ramię ma zasięg do 16 metrów wysokości i 14 metrów przy pracy na boki.
Nowoczesne wyposażenie i zdalne sterowanie
ATLAS wyróżnia ponadto szereg nowoczesnych urządzeń i akcesoriów. Należą do nich na przykład dron DJI Mavic 3 do rozpoznania powietrznego oraz stanowisko operatora w postaci walizki ze statywem i agregatem prądotwórczym. Komunikacja odbywa się za pośrednictwem radiostacji Motorola DM4600, MTM5400 i Cassidian TPM900. Bezpieczeństwo załogi zapewniają zdejmowane metalowe kraty w oknach, światłach i lusterkach oraz osłony rur wydechowych chroniące przed ogniem.
Do wykrywania i pracy w środowisku niebezpiecznym zastosowano zaś dozymetr interwencyjny URAD PLUS-S/Y oraz multidetektor substancji niebezpiecznych DRÄGER X-AM 2500. Widoczność w warunkach słabej widoczności zapewniają zintegrowane kamery termowizyjne Dräger UCF 9000, zarówno pokładowe, jak i przenośne. Kompletacja auta obejmuje jeszcze zintegrowaną wciągarkę o sile uciągu 120 kN (12 t) oraz wydajny system oświetlenia o natężeniu 400 000 lumenów.
W przypadku skrajnie wysokiego - ekstremalnego zagrożenia, „ATLAS” wykorzystuje układ zdalnego sterowania z interwencją wykonywaną przy pomocy wysięgnika z podniesionego panelu sterowania (bez załogi w rejonie działań) i danymi przekazywanymi za pośrednictwem drona na odległość do 4 km. W tym trybie pojazd wykorzystuje przede wszystkim system pokładowych kamer, kamer termowizyjnych, lidarów i czujników, zabezpieczających przegląd sytuacji. Dlatego Tatra mocno podkreśla, że ten zbiornikowy wielozadaniowy samochód strażacki ratowniczo-gaśniczy (CZVS 40) to specjalny pojazd interwencyjny, podczas interwencji obsługiwany wyłącznie z kabiny kierowcy, gdy załoga jest chroniona przez opancerzoną kabinę, lub zdalnie ze stanowiska operatora w bezpiecznym miejscu, z odległości do 4 km. Taki samochód strażacki ani nawet inny analogiczny pojazd interwencyjny o podobnym przeznaczeniu nie istnieje dotychczas w Europie. Model ten cechują następujące wymiary: 13 050 mm długości, 2550 mm szerokości i 3740 mm wysokości.
Wariant ten stanowi efekt projektu naukowo-badawczego Sił Zbrojnych Republiki Czeskiej, realizowanego we współpracy z członkami wojskowych jednostek straży pożarnej. W projekcie tym wzięły udział również spółki THT Polička - jako wykonawca zabudowy, TATRA DEFENCE VEHICLE i RCE systems.
Inne Specjalistyczne Pojazdy Tatra 8x8
Poza modelem ATLAS, firma Tatra produkuje również inne specjalistyczne pojazdy w konfiguracji 8x8, które znajdują zastosowanie w ratownictwie technicznym i gaśniczym, często wyposażone w dodatkowe funkcje, takie jak żurawie czy wyciągarki. Poniżej przedstawiono podstawowe dane techniczne jednego z takich pojazdów:
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Podwozie (typ) | Tatra 7M0R98-37AP |
| Układ napędowy (koła pojedyncze) | 8x8 |
| Masa (DMC) | 44 000 kg |
| Kabina (liczba miejsc, układ) | Czteroosobowa (1+1+1+1) (opancerzona) |
| Silnik (moc max.) | 430 kW (589 KM) |
| Rama pomocnicza | Spawana, galwanizowana |
| Zabudowa (materiał) | Stal nierdzewna, aluminium |
| Liczba skrytek (strona zabudowy) | 5 (2+3) |
| Agregat prądotwórczy (moc kVA) | 6,5 kVA |
| Żuraw hydrauliczny (udźwig) | 17 320 kg (dł. ramienia 4,4 m) |
| Ramię holownicze (udźwig) | 14 000 kg (dł. ramienia 2 m) |
| Wyciągarka hydrauliczna (główna) (siła uciągu) | 24 000 kg (dł. liny 100 m) |
| Wyciągarka hydrauliczna (pomocnicza) (siła uciągu) | 20 000 kg (dł. liny 100 m) |
| Lemiesz hydrauliczny | 1 szt. |
Lotniskowe Wozy Strażackie 8x8 - Szybkość i Ogromna Pojemność
Lotniskowe pojazdy strażackie (ARFF - Aircraft Rescue and Firefighting) odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa na pasach startowych i w ich pobliżu. Ich konstrukcja i wyposażenie są nastawione na maksymalną szybkość dojazdu i efektywność gaszenia paliwa lotniczego.
Oshkosh Striker 8x8
Potężny ośmiokołowiec Oshkosh Striker 8×8 to nowoczesny, lotniskowy pojazd ratowniczo-gaśniczy, wyprodukowany przez Oshkosh Corporation. Jest zdolny pomieścić aż 17 000 litrów wody. Pojazd został wyposażony w dwa 16-litrowe silniki Scania V8, zgodne z normą emisji spalin Euro 4. Każdy z nich osiąga moc 770 KM, co zapewnia imponujące osiągi. Striker 8x8 może poruszać się w trudnym terenie, ma napęd wszystkich kół i olbrzymi zbiornik wody. Jest znakomitym samochodem gaśniczym.
W ofercie firmy znajduje się m.in. wysięgnik z działkiem wodnym, który może swobodnie poruszać się wokół samolotu, a także przebić kadłub, aby rozprowadzić wewnątrz środek gaśniczy. Pojazdy te sprawdzają się także poza lotniskiem. Po ataku na Pentagon 11 września 2001 roku do pomocy wykorzystano pojazd ARFF z pobliskiego lotniska Dulles International Airport. W maju 2016 roku, gdy gwałtowny pożar lasu w kanadyjskiej prowincji Alberta zmusił do ewakuacji prawie 90 000 mieszkańców Fort McMurray i okolic, dwie miejscowe elektrownie wysłały na pomoc strażakom kilka swoich Strikerów 8×8.
Rosenbauer Panther 8x8
Rosenbauer Panther 8x8 to prawdziwe monstrum. Choć waży ponad 50 ton, dwa silniki o mocy 725 KM każdy (łącznie 1450 KM) pozwalają mu osiągnąć prędkość 135 km/h, a w 22 sekundy przyspiesza do 80 km/h. Samochód ten ma dwa zbiorniki na wodę o pojemności 18 000 litrów i środek pianotwórczy o pojemności 2100 litrów. Wydajność autopompy to 11 000 l/min, a głównego monitora 9000 l/min o zasięgu 100 m. Wydajność monitora zderzakowego to 3600 l/min.
Jest to samochód przeznaczony do działań w trudnych sytuacjach na lotnisku. W tym przypadku najważniejszy jest czas dojazdu, w każdych warunkach terenowych czy atmosferycznych, jak i intensywność podawania środka gaśniczego. Dwoma samochodami Rosenbauer Panther 8x8 CA-7 dysponuje Lotnisko Chopina w Warszawie.
NAFFCO Falcon 8x8 - Największy Wóz Strażacki Świata
Najnowszym szczytem technologii w dziedzinie lotniskowych wozów strażackich jest Falcon 8×8, który pochodzi z Dubaju. Produkowany przez NAFFCO (National Fire Fighting Manufacturing FZCO), jednego z największych producentów produktów przeciwpożarowych na świecie, Falcon 8x8 to nie tylko największy, ale też prawdopodobnie najdroższy pojazd do remiz strażackich.
To czteroosiowy potwór, zbudowany w dużej mierze z wytrzymałego włókna szklanego. Chociaż użyto nieorganicznych, lekkich i niepalnych włókien, waga giganta to blisko 54 tony. Tego mastodonta napędzają dwa silniki, które łącznie generują około 900 koni mechanicznych. Pojazd jest rzecz jasna przeznaczony głównie do spektakularnych akcji, które jednak nie wymagają jazdy między zatłoczonymi ulicami. Wydaje się, że jego idealnym przeznaczeniem jest praca na lotniskach, gdzie pożary samolotów są bardzo różnorodne, a najczęściej wokół samolotów jest całkiem sporo miejsca. To teren idealny dla Falcona, który jest wypełniony technologią po sam sufit.
Największy wóz strażacki na świecie jest przeznaczony do obsługi przez maksymalnie sześć osób. W ekstremalnych sytuacjach jeden ze strażaków może z miejsca pasażera ręcznie sterować gaśnicą dachową za pomocą deski rozdzielczej. Ochroną dla załogi jest specjalny wysięgnik. Pojazd rozpyla dzięki niemu suchy proszek chemiczny lub wodną pianę, która chroni przed płomieniami paliwa lotniczego i innymi wysoce niebezpiecznymi substancjami palnymi. Przemyślanym dodatkiem jest dodatkowy obwód przeciwpożarowy, który ma chronić Falcona. System dysz pod pojazdem ma na celu zapobieganie uszkodzeniom podwozia i innych dostępnych części samochodu w sytuacji awaryjnej.
Wóz Strażacki MAN 8x8 - Uniwersalny Ciężki Sprzęt
Inwestycje w nowoczesny sprzęt ratowniczo-gaśniczy na podwoziu 8x8 to także domena lokalnych jednostek, które stawiają na pojazdy zdolne do pracy w najtrudniejszych warunkach terenowych. Przykładem jest potężna maszyna zbudowana na podwoziu MAN z napędem 8x8.
Samochód o mocy 460 KM może przewieźć 12 ton środka gaśniczego. Posiada bardzo wydajną pompę oraz system zraszaczy. Unikatowa jest kabina brygadowa, niespotykana w pojazdach tej długości i manewrowości. Pojazd może brać udział w najtrudniejszych akcjach bojowych i operować w najmniej sprzyjających warunkach terenowych.
