Zapewnienie odpowiedniego zaopatrzenia w wodę do celów przeciwpożarowych jest kluczowe dla bezpieczeństwa. Hydranty zewnętrzne odgrywają w tym procesie fundamentalną rolę. Niniejszy artykuł przedstawia regulacje prawne dotyczące hydrantów zewnętrznych, zakres odpowiedzialności za ich instalację i utrzymanie, a także rolę właścicieli budynków oraz podmiotów dostarczających wodę.
Czym jest hydrant zewnętrzny i kto odpowiada za jego instalację oraz utrzymanie?
Zgodnie z przepisami, sieć wodociągowa to układ przewodów wodociągowych wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda. Z mocy prawa oraz według umowy, dostawca dostarcza wodę dla odbiorców swoją siecią wodociągową. Hydrant zewnętrzny jest zaworem wbudowanym w sieć wodociągową przeciwpożarową, przeznaczonym do pobierania wody do celów przeciwpożarowych.
Są one w posiadaniu dostawcy - przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego lub danej gminy, która jest często właścicielem takiego przedsiębiorstwa lub spółki. Przy budowie sieci wodociągowej, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jako inwestor jest obowiązane zaprojektować wszystkie elementy tej sieci, także uzbrojenie w hydranty przeciwpożarowe, zgodnie z przepisami rozporządzenia o warunkach uzgadniania projektu pod względem ochrony przeciwpożarowej.
W tym zakresie inwestor jest obowiązany uzgodnić projekt budowy sieci wraz z tymi hydrantami przeciwpożarowymi z rzeczoznawcą ds. ochrony przeciwpożarowej. Podsumowując, hydrant zewnętrzny jest elementem sieci wodociągowej dostawcy i służy głównie celom określonym w ustawie. Często spółki gminne wodociągowe są przekonane, że utrzymanie tych urządzeń należy do obowiązków właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, a nie do obowiązków dostawcy, co jest niezgodne z przepisami.
Wymogi prawne dotyczące hydrantów zewnętrznych
Dla budynków użyteczności publicznej zlokalizowanych na terenie jednostki osadniczej wymagane jest zapewnienie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru. Zgodnie z ustaleniami § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 24.07.2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. Nr 124, poz. 1030), dla budynków użyteczności publicznej zlokalizowanych na terenie miasta (jednostki osadniczej) wymagane jest zapewnienie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.
Ilość wody, jaka powinna być zapewniona w przypadku budynku użyteczności publicznej o powierzchni użytkowej 2000 m2 (przy kubaturze przekraczającej 5000 m3), wynosi 20 dm3/s łącznie z co najmniej dwóch hydrantów o średnicy 80 mm lub 200 m3 zapasu wody w przeciwpożarowym zbiorniku wodnym (§ 5 ust.1 pkt 2 ww. rozporządzenia). W przypadku mniejszych jednostek osadniczych, do 2000 mieszkańców, dla pozostałych obiektów budowlanych (nie użyteczności publicznej) może być to 5 dm3/s, ale dla budynków użyteczności publicznej (np. ZL III) o powierzchni 160 m2, nadal wymagane jest 10 dm3/s.
Jeżeli jednostka osadnicza ma mniej niż 2000 mieszkańców, wówczas należy zapewnić dwa hydranty DN80, które łącznie dadzą 10 dm3/s, lub zapewnić uzupełniające źródło wody. Jak mówią normy, na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Hydranty przeciwpożarowe, zwane też hydrantami zewnętrznymi, powinny być bezwzględnie oznakowane odpowiednimi tabliczkami znamionowymi z zaznaczonym domiarem, podobnie jak zasuwy sekcyjne.
Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające odłączanie ich od sieci.
Obowiązki właściciela budynku w zakresie zaopatrzenia przeciwpożarowego
Obowiązkiem właściciela budynku jest, w myśl ustaleń art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24.08.1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380 z późn. zm.), zapewnienie przygotowania budynku do prowadzenia akcji ratowniczej. Oznacza to między innymi zapewnienie odpowiedniego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru, i jest to obowiązek niezbywalny.
Właściciel budynku powinien uzyskać informację o wydajności istniejącej sieci wodociągowej oraz o lokalizacji i wydajności najbliższych hydrantów od firmy administrującej tą siecią. Ważne jest, że nie jest natomiast obowiązkiem właściciela budynku dbanie o stan techniczny tych urządzeń - w przypadku sieci wodociągowej do przyłącza do budynku.
W sytuacji, gdy wydajność tych urządzeń (sieci wodociągowej) nie zapewnia wymaganej ilości wody do celów przeciwpożarowych dla danego budynku, bądź np. hydranty usytuowane są w odległościach większych niż określone przepisami, to właściciel takiego budynku powinien zadbać o doprowadzenie do stanu zgodności z obowiązującymi wymaganiami w tym zakresie. Rozwiązaniem może być zapewnienie uzupełniającego zapasu wody zgodnie z zasadami określonymi w § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia MSWiA, bądź też uzyskanie akceptacji właściwego miejscowo komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na zastosowanie w budynku rozwiązań zamiennych, zapewniających niepogorszenie w nim warunków ochrony przeciwpożarowej, po przedłożeniu propozycji przez właściciela tego budynku.
Z inicjatywy właściciela budynku mogą też być podjęte prace związane z modernizacją istniejącej sieci wodociągowej, w tym zamontowaniem dodatkowych hydrantów. W takiej sytuacji, dla zapewnienia zgodności z prawem i technicznej wykonalności, właściciel powinien współpracować z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym lub gminą, które są właścicielami sieci.
Rola gminy i przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych
Odrębnym zagadnieniem jest realizacja obowiązku zapewnienia odpowiedniej ilości wody do celów przeciwpożarowych dla jednostki osadniczej. Obowiązek ten spoczywa na władzach danej gminy, której jednym z zadań własnych, wskazanych w art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), w ramach zaspakajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, są sprawy ochrony przeciwpożarowej.
Realizowane to powinno być m.in. poprzez określenie w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, uchwalanym przez radę gminy zgodnie z przepisami art. 19 ust.1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, z późn. zm.), warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe dla danej miejscowości. Ustalenia tego regulaminu są wiążące dla przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego zarządzającego siecią wodociągową.
Ponieważ jest to też zadanie objęte przepisami ochrony przeciwpożarowej (§ 4 ust. 3 ww. rozporządzenia MSWiA), organy Państwowej Straży Pożarnej podejmują czynności kontrolno-rozpoznawcze także w stosunku do tych przedsiębiorstw, w celu wyegzekwowania chociażby obowiązku poddawania okresowym przeglądom i konserwacji przez właściciela sieci wodociągowej przeciwpożarowej zamontowanych na tych sieciach hydrantów.
Podsumowanie odpowiedzialności
Reasumując, zadania związane z zapewnieniem przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru spoczywają zarówno na właścicielach budynku, jak i na podmiotach gospodarczych realizujących zadania związane z dostarczaniem wody dla ludności. Współpraca między tymi podmiotami jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpożarowego.