Historia pożarnictwa w Olkuszu i okolicznych miejscowościach jest bogata w wydarzenia, datując się od wczesnego średniowiecza. Wiele jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) powstało z inicjatywy lokalnych społeczności, stając się nie tylko ostoją bezpieczeństwa, ale i ośrodkami życia kulturalnego. W kontekście tematu, rok 1966 był istotny dla rozwoju niektórych jednostek, choć w Olkuszu zawody strażackie mają znacznie dłuższą tradycję.
Początki Straży Pożarnych w Olkuszu i Polsce
Wczesne dzieje pożarnictwa
Zarys historii straży pożarnej w Olkuszu sięga 1478 roku, kiedy to w mieście założono tzw. brengardę, której członkowie byli opłacani z kasy miejskiej. W 1366 i 1392 roku, Magistrat Krakowa zatrudnił strażnika, którego obowiązkiem było alarmowanie o pożarze z wieży kościoła Mariackiego.
W 1571 roku ukazała się praca Andrzeja Frycza z Modrzewia „O poprawie Rzeczypospolitej”, która poświęcała sporo miejsca sprawom ochrony przeciwpożarowej. W 1630 roku, Rada Miejska Wrocławia uchwaliła regulamin przeciwpożarowy, a w 1752 roku właściciel Ostrowa Wielkopolskiego, Franciszek Bieliński, ustanowił porządki ogniowe, powołując straż pożarną składającą się z 20 wieśniaków.
Król Stanisław August Poniatowski w 1765 roku ustanowił dla Starej i Nowej Warszawy Komisję Dobrego Porządku, zajmującą się m.in. kwestiami bezpieczeństwa pożarowego. W 1795 roku Departament Policji w Warszawie zatwierdził przepisy w sprawie powołania intendenta ogniowego. W 1806 roku w Warszawie utworzono zawodowy oddział ratownictwa ogniowego.
Rozwój zawodowych straży pożarnych
W Prusach w 1853 roku uchwalono ordynację miejską, a 1 lipca 1859 roku powstała zawodowa straż pożarna w Gdańsku. W 1865 roku założono Miejską Zawodową Straż Ogniową w Przemyślu. Pruska ustawa powiatowa z 13 grudnia 1872 roku nałożyła na samorządy obowiązek zatrudnienia ogniomistrzów powiatowych. W 1873 roku Rada Miejska Krakowa powołała zawodową Miejską Straż Ogniową, zapewniając strażakom opiekę lekarską i prawo do zaopatrzenia emerytalnego. W 1877 roku w Siedlcach powołano zawodową Miejską Straż Ogniową, a Johann Kratochwill założył zawodową straż pożarną w Poznaniu.
Ustawa ogniowa dla Galicji z 10 lutego 1891 roku przewidywała tworzenie straży pożarnych w miastach powyżej 10 tys. mieszkańców. W 1897 roku na terenie Galicji istniały 37 zawodowe straże pożarne, a dwa lata później już 44. W 1903 roku powstały zawodowe straże pożarne w Katowicach i Bytomiu. We wrześniu 1907 roku w Warszawie powstało muzeum pożarnicze.
Pożarnictwo w Niepodległej Polsce
W 1914 roku na terenie Królestwa Polskiego istniało 5 zawodowych straży pożarnych. W latach 1917-1918 inż. Józef Tuliszkowski prowadził w Warszawie kursy dla instruktorów pożarnictwa. W 1917 roku Zarząd Związku Floriańskiego wprowadził pierwsze mundury i oznaki szarż dla personelu inspekcyjno-instruktorskiego. W 1921 roku odbył się I Ogólnopaństwowy Zjazd Delegatów Straży Ogniowych RP w Warszawie.
Rada Naczelna Głównego Związku Straży Pożarnych RP w 1922 roku przyjęła „Regulamin umundurowania i odznak starszeństwa”. W 1927 roku w Poznaniu odbyły się Krajowe Zawody Strażackie, w których startowały straże z Bydgoszczy, Łodzi i Warszawy. W 1934 roku ustawa o ochronie przeciwpożarowej stanowiła, że zawodowe straże pożarne są organami samorządów. W 1937 roku w Polsce istniało 91 zawodowych straży pożarnych.
Zawody Strażackie w Olkuszu w 1966 roku
Artykuł dotyczy zawodów strażackich w Olkuszu w 1966 roku. Zawody strażackie w Olkuszu, podobnie jak w wielu innych regionach, były ważnym elementem zarówno szkolenia, jak i integracji społeczności lokalnych. W 1966 roku, w Olkuszu, odbyły się zawody strażackie, w których jednostka OSP Ogrodzieniec, choć już z długą historią uczestnictwa w takich wydarzeniach (pierwszy raz w 1924 roku zajęli II miejsce w Olkuszu), mogła potwierdzić swoje umiejętności. Niestety, szczegóły dotyczące dokładnych wyników i przebiegu tych konkretnych zawodów nie są szerzej dostępne w dostarczonym materiale.
Znaczenie zawodów sportowo-pożarniczych
Zawody sportowo-pożarnicze odgrywały kluczową rolę w podnoszeniu sprawności bojowej strażaków oraz promowaniu idei ochotniczego pożarnictwa. Przykładem są Dni Wolbromia, gdzie oprócz koncertów i innych atrakcji, co roku odbywają się zawody sportowo-pożarnicze, których główną nagrodą jest Puchar Burmistrza. W takich zawodach uczestniczą drużyny OSP z okolicznych gmin, rywalizując w sztafecie i ćwiczeniach bojowych, co pozwala na ocenę ich gotowości i sprawności.
W Miejsko-Gminnych Zawodach Sportowo-Pożarniczych w Wolbromiu, które odbyły się na boisku szkolnym Zespołu Szkół, przystąpiło 13 jednostek OSP i trzy młodzieżowe drużyny pożarnicze. Najwyższą sprawność bojową potwierdziły jednostki OSP z Zarzecza i Dłużca. Komisja sędziowska, kierowana przez mł. bryg. Marcina Maciorę, nagrodziła zwycięzców pucharami, dyplomami i nagrodami pieniężnymi.
Wybrane Jednostki OSP w Okolicy Olkusza i Ich Rozwój
OSP Wierzbica
OSP Wierzbica powstała w 1917 roku, jednak za oficjalną datę utworzenia jednostki uznano 4 maja 1918 roku. W okresie międzywojennym OSP Wierzbica osiągała dobre wyniki na zawodach rejonowych w Pilicy i Wolbromiu, zawodach okręgowych w Olkuszu i zawodach wojewódzkich w Radomiu. W 1946 roku wyposażenie jednostki stanowiły dwie sikawki ręczne, dwukonny beczkowóz, siedem odcinków węża i cztery bosaki. W 1952 roku jednostka otrzymała pierwszy samochód strażacki. W 1974 roku rozpoczęto budowę nowej remizy, którą otwarto 1 maja 1983 roku.
OSP Sierbowice
Zebranie organizacyjne straży pożarnej w Sierbowicach odbyło się 3 stycznia 1926 roku z inicjatywy kierownika szkoły Stanisława Szoty. Straż rozpoczęła działalność od zbiórki środków na zakup sprzętu, organizując zabawy i loterie fantowe. Za zebrane środki zakupiono 28 czapek, latarnie, 4 kubełki i pieczęć. 26 marca 1926 roku zarejestrowano Towarzystwo Straży Ogniowej Ochotniczej w Sierbowicach. W 1927 roku strażacy z Sierbowic otrzymali zapomogi z Związku Ochotniczych Straży w Olkuszu (200 zł) i Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych (200 zł), co pozwoliło na zakup sikawki, drabiny Szczerbkowskiego, beczki z wozem konnym, kasków i wagi. Członkowie sierbowickiej straży odbywali kursy w Olkuszu, Pilicy i Trzyciążu.
W 1952 roku zarejestrowano Stowarzyszenie OSP z siedzibą w Sierbowicach. W latach 1958-1963 zbudowano w czynie społecznym remizę, a w 1964 roku jednostka otrzymała samochód Studebaker, który później został zastąpiony przez samochód GAZ. W 1976 roku strażacy z Sierbowic obchodzili 50-lecie jednostki i otrzymali samochód Star 25 GBM. W sierpniu 1979 roku jedna z motopomp Federation trafiła do Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach.
OSP Kidów
W 1925 roku, po pożarze wsi, mieszkańcy Kidowa postanowili założyć ochotniczą straż pożarną. Na wiosnę 1926 roku powstała jednostka licząca 30 członków. Około 1957/58 roku jednostka otrzymała pompę spalinową. Na początku lat sześćdziesiątych XX wieku, po elektryfikacji wsi, zainstalowano syrenę alarmową, a OSP Kidów otrzymała samochód pożarniczy Dodge. 18 maja 1986 roku nastąpiło uroczyste przekazanie Domu Strażaka. W 1993 roku jednostka otrzymała samochód bojowy marki Jelcz GCBA 6/32.
OSP Kleszczowa
Inicjatorem utworzenia straży pożarnej w Kleszczowej był sołtys Jan Pająk. 9 grudnia 1927 roku pożar w Kleszczowej zniszczył 4 domy. W 1938 roku jednostka uczestniczyła w zawodach rejonowych w Pilicy. W 1985 roku rozpoczęto budowę remizy, którą ukończono w 1992 roku. W tym samym roku OSP otrzymała samochód pożarniczy Jelcz. W 1995 roku OSP Kleszczowa została wcielona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. W 2012 roku jednostka otrzymała wóz bojowy marki Mercedes z okazji jubileuszu 85-lecia.
OSP Sławniów
4 września 1928 roku w Sławniowie spaliło się 5 domów, co doprowadziło do powstania ochotniczej straży pożarnej z inicjatywy Antoniego Słabonia i sołtysa Stanisława Kowala. 5 września 1929 roku zakupiono sikawkę ręczną, węże, hełmy i bosaki. W dokumentach odnotowano udział OSP Sławniów wraz z OSP Pilica i Kleszczowa w gaszeniu pożaru, który objął 3 domy mieszkalne i 3 stodoły 12 lipca 1929 roku.
OSP Ogrodzieniec
Ochotnicza Straż Pożarna w Ogrodzieńcu istnieje od 1917 roku, a inicjatywa jej powstania zrodziła się w 1914 roku. W 1924 roku jednostka wzięła udział w zawodach pożarniczych w Olkuszu, zajmując II miejsce. W 1989 roku, podczas obchodów 75-lecia, jednostka otrzymała samochód marki Żuk, a sztandar został odznaczony złotym medalem za zasługi dla pożarnictwa.
VII Halowe Zawody Sportowo-Pożarnicze dla MDP im. Antoniego Bieniasa, Brzezna, 05.06.2021
tags: #zawody #strazackie #w #olkuszu #1966