Na właścicielach, zarządcach oraz użytkownikach budynków ciąży obowiązek wyposażenia obiektu w odpowiednie znaki ewakuacyjne oraz znaki ochrony przeciwpożarowej, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. Należy pamiętać, że takie znaki bezpośrednio wpływają na poziom bezpieczeństwa, a w sytuacji awaryjnej mogą skutecznie pomóc w przeprowadzeniu sprawnej akcji ratunkowej.
Obowiązek Oznakowania i Rola Normy ISO 7010
Unijne procedury i przepisy dążą do ujednolicenia znaków bezpieczeństwa, aby nie budziły one żadnych wątpliwości i były jasne dla każdego odbiorcy. Znaki ewakuacyjne (np. miejsce zbiórki do ewakuacji, defibrylator, przekręcić aby otworzyć) oraz znaki ochrony przeciwpożarowej (np. alarm pożarowy, przenośny aplikator piany, zakaz gaszenia wodą) zgodne z normą PN-EN ISO 7010:2012 mają międzynarodowy charakter. Oznacza to, że w każdym miejscu na świecie będą miały identyczny wygląd. Ich niewątpliwymi zaletami jest łatwa rozpoznawalność oraz duża intuicyjność, dzięki czemu nawet osoby, które nie są zaznajomione z przepisami i procedurami BHP, nie powinny mieć problemu z odczytaniem ich znaczenia. W piktogramach skonstruowanych według normy PN-EN ISO 7010:2012 ujęto również sytuacje, które nie były uwzględnione przez dotychczas obowiązujące przepisy dotyczące oznakowania.
W Polsce obecnie obowiązują dwie równoległe normy dotyczące znaków ewakuacyjnych. Norma PN-92/N-01256/01, która do tej pory obowiązywała w zakresie znaków ochrony przeciwpożarowej, została całkowicie zastąpiona przez PN-EN ISO 7010:2012. Warto jednak zaznaczyć, że piktogramy zgodne z wymaganiami PN-92/N-01256/01 nie tracą swojej ważności, co oznacza, że nie jest konieczna ich natychmiastowa wymiana.
Znaki Ochrony Przeciwpożarowej wg PN-EN ISO 7010
Znaki ochrony przeciwpożarowej mają na celu uproszczenie postępowania w przypadku zagrożenia pożarowego. Głównym celem ich zastosowania jest konieczność zredukowania czasu reakcji, który w przypadku wybuchu pożaru jest niezwykle istotny. Są one obowiązkowym elementem systemów bezpieczeństwa i ochrony przeciwpożarowej w budynkach użyteczności publicznej, szkołach, instytucjach kulturalnych i zakładach pracy. Dzięki tym znakom można w sposób maksymalnie czytelny i skuteczny opisać przestrzeń wokół nas.
Piktogram "Alarm Pożarowy" (F05)
Piktogram przedstawiający alarm pożarowy (uruchamianie ręczne) jest używany do oznaczenia miejsca jego umieszczenia. Znak ten spełnia najnowszą, europejską normę PN-EN ISO 7010:2012 i jest stosowany w budynkach użyteczności publicznej.
Inne Kluczowe Znaki Przeciwpożarowe
Wśród znaków ochrony przeciwpożarowej wyróżnić można również inne kluczowe oznaczenia:
- Miejsce z gaśnicą (F01): lokalizacja, która informuje o zamontowanej gaśnicy mobilnej, zwykle umiejscowiona w miejscu łatwo dostępnym.
- Hydrant wewnętrzny (F02): oznacza miejsce, w którym zainstalowano hydrant przeciwpożarowy.
- Drabina pożarowa (F03).
- Zestaw sprzętu ochrony przeciwpożarowej (F04).
- Biała strzałka na czerwonym tle: w odróżnieniu od takiej samej strzałki na tle zielonym, oznacza kierunek do miejsca składowania sprzętu pożarniczego.
Znaki Ewakuacyjne wg PN-EN ISO 7010
Znaki ewakuacyjne są podstawowymi oznaczeniami każdego obiektu, niezbędnymi dla zapewnienia bezpieczeństwa osób przebywających na jego terenie. Wszystkie znaki bezpieczeństwa umożliwiają intuicyjne zrozumienie ich przekazu i stosuje się je zarówno wewnątrz budynków, jak i w ich otoczeniu. Intuicyjne piktogramy ewakuacyjne na znakach ułatwiają orientację oraz umożliwiają szybką i sprawną ewakuację w sytuacjach zagrożenia.
Podstawowe znaki ewakuacyjne są ikonografią przedstawiającą oznaczenia obiektów, szczególnie ważnych pod względem bezpieczeństwa. W odróżnieniu od innych symboli bezpieczeństwa, znaki te mają jednolite, zielone tło, zaś piktogramy na nich przedstawione posiadają białą barwę, często uzupełnioną białymi krawędziami. Ważne, aby znaki zainstalowane w obiekcie spełniały wszystkie założenia polskiej normy bezpieczeństwa.
Podstawowe Znaki Ewakuacyjne
Znaki te wskazują kierunek drogi ewakuacyjnej i bezpiecznie prowadzą do wyjścia oraz do punktów zbiórki. Oznakowanie uwzględnia przeszkody na trasie ewakuacji i zmiany poziomu. Do podstawowych znaków ewakuacyjnych należą:
- Kierunek drogi ewakuacyjnej: strzałka kierunkowa wskazująca kierunek, w którym osoba powinna się kierować podczas ewakuacji (np. w lewo, w prawo i wzdłuż; w górę, na ukos; w górę, na wprost, przez drzwi).
- Wyjście ewakuacyjne: piktogram przedstawiający sylwetkę człowieka wychodzącego przez białe drzwi (E01, E02).
- Pierwsza pomoc medyczna (E03): biały krzyż oznacza miejsce, w którym znajduje się sprzęt umożliwiający udzielenie pierwszej pomocy medycznej, czyli lokacja z bandażami, narzędziami oraz innymi akcesoriami służącymi do opatrzenia osoby rannej (tzw. apteczka).
- Telefon alarmowy (E04): piktogram przedstawiający białą słuchawkę oznacza miejsce, w którym znajduje się telefon alarmowy, z którego można wykonać połączenia w celu wezwania pomocy.
Rodzaje Znaków Ewakuacyjnych
Znaki ewakuacyjne można podzielić na grupy, w każdej z nich znajdują się oznaczenia o nieco odmiennej roli:
- Znaki ewakuacyjne podstawowe: dostarczają ogólnych informacji o tym, gdzie się kierować i w jaki sposób otworzyć przejście, aby wydostać się z budynku podczas ewakuacji.
- Znaki ewakuacyjne dla osób niepełnosprawnych.
- Znaki ewakuacyjne wskazujące na techniczne środki przeciwpożarowe: nie pokazują kierunku ewakuacji, lecz działania i środki, które należy podjąć.
- Znaki ewakuacyjne uzupełniające: nie są niezbędne do przeprowadzenia ewakuacji, ale dostarczają dodatkowych informacji, np. o przeznaczeniu danego wyjścia.
Znaki te mogą mieć charakter nakazowy lub informacyjny. Pierwsza cecha dotyczy piktogramów umieszczanych m.in. na drzwiach ewakuacyjnych, gdzie często można spotkać symbole oznaczające „pchać” lub „ciągnąć”. Również nieopodal okiennic bądź innych szklanych elementów mogą pojawić się znaki nakazowe: „stłuc, aby uzyskać dostęp”. Charakter informacyjny kładzie nacisk na szybkie przekazanie informacji o usytuowaniu punktów medycznych i urządzeń ratunkowych (np. torba medyczna, defibrylator, drabina ratunkowa).
Rola Oznakowania w Bezpieczeństwie Publicznym
Prawidłowe i czytelne oznakowanie to kluczowy element wpływający na bezpieczeństwo osób przebywających w danym obiekcie lub na danym terenie. Należy zaznaczyć, że poprawne oznakowanie każdego obiektu jest prawnym obowiązkiem właściciela lub zarządcy budynku.
Znaki ewakuacyjne znajdują szerokie zastosowanie w przestrzeni publicznej. Możemy je spotkać niemalże wszędzie: w budynkach użytku publicznego, w kinach, teatrach czy na basenie. Odgrywają one ogromną rolę w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa, dlatego powinniśmy je bezproblemowo rozpoznawać. Znajomość znaków ewakuacyjnych może przydać się w sytuacjach kryzysu.
Warto również zadbać, aby w obiekcie znalazły się tabliczki telefonów alarmowych z wykazem najważniejszych numerów. Numery alarmowe składają się z 3 cyfr. Większość osób bez trudu potrafi wskazać numer telefonu na policję, straż pożarną czy pogotowie. Jednakże, w sytuacji zagrożenia, będąc pod wpływem stresu, łatwo zapomnieć nawet o najbardziej oczywistych rzeczach.
