Każdego roku polscy podatnicy mają możliwość zdecydowania, na co zostanie przeznaczona część ich podatku dochodowego. Od niedawna ten odpis wynosi 1,5%, a jednym z najpopularniejszych celów wsparcia są Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) - filar bezpieczeństwa w wielu lokalnych społecznościach. OSP to formacje społeczne, które w ogromnej mierze polegają na pracy ochotników i wsparciu z zewnątrz. Środki pochodzące z 1,5% podatku to jedno z kluczowych źródeł finansowania ich działalności. Przekazanie 1,5% podatku to prosty i skuteczny sposób na wsparcie lokalnych bohaterów - strażaków ochotników. Twoja decyzja ma realny wpływ na poprawę bezpieczeństwa w Twojej okolicy. Podniesie to ich gotowość do działań ratowniczo-gaśniczych, szkoleniowych, wychowawczych, kulturalno-oświatowych, itp. Zachęcajcie rodziny, przyjaciół, znajomych, firmy do przekazania 1,5% podatku na rzecz ochotniczego pożarnictwa.
Co to jest 1,5% podatku i dlaczego jest ważny?
Od 2023 roku Organizacje Pożytku Publicznego (OPP) mogą ubiegać się już o 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych. 1,5% zastąpił "stary" 1%. To wynik nowelizacji ustawy o pożytku mającej zapobiec stratom, które mogła spowodować zmiana podatkowa z 2022 roku (nowe zasady opodatkowania głównie podatkiem dochodowym od osób fizycznych).
Można powiedzieć, że ze społecznego punktu widzenia możliwość przekazywania 1,5% podatku organizacjom OPP jest przejawem demokracji bezpośredniej. Dzięki niemu każdy polski podatnik może samodzielnie zadecydować, do kogo trafi część podatku dochodowego, który powinien zapłacić państwu. Korzystając z tej możliwości, "wspomagamy" ministra finansów w dystrybucji środków publicznych.
Z prawno-podatkowego punktu widzenia 1,5% to pieniądze należne państwu, które i tak podatnik musi "oddać". Przekazując 1,5% podatku dochodowego, nie dysponujemy zatem własnymi pieniędzmi, a tylko korzystamy z "uprzejmości" państwa, które pozwala podatnikom samodzielnie zadecydować, gdzie trafią państwowe pieniądze. 1,5% nie zmniejsza podatku dochodowego płaconego przez podatnika - to do skarbu państwa wpada mniej pieniędzy.
Kto może przekazać 1,5% podatku?
1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych mogą przekazać podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych (w tym m.in. emeryci), jeśli samodzielnie wypełnią formularz PIT-37, PIT-38, PIT-28 lub PIT-36.
Odpowiedź na to pytanie, czy "firma" może przekazać 1,5%, zależy od tego, co rozumie się pod tym pojęciem. Może chodzić zarówno o działalność gospodarczą prowadzoną przez osobę prawną (np. spółkę, przedsiębiorstwo państwowe, organizację pozarządową), jak i przez osobę fizyczną. Należy pamiętać, że 1,5% podatku dochodowego nie mogą przekazywać osoby prawne, np. spółki.
Jakie organizacje mogą otrzymać 1,5% podatku?
Aby móc przyjmować 1,5% podatku dochodowego, przede wszystkim organizacja (lub inny uprawniony podmiot) musi mieć status organizacji pożytku publicznego (OPP), nadawany przez sąd. Jednak sam status OPP to za mało.
Warunki dla Organizacji Pożytku Publicznego (OPP)
- Organizacje, dopiero starające się o status OPP, muszą uzyskać ten status (tzn. zostać zarejestrowane w sądzie i mieć w KRS wpis o nadaniu statusu OPP) najpóźniej do 30 listopada (włącznie z tym dniem) roku podatkowego, za który podatnik podatku dochodowego od osób fizycznych może przekazać 1,5% podatku.
- OPP, które uzyskały status wcześniej, muszą wypełnić obowiązki sprawozdawcze. Chodzi o obowiązek sporządzenia i przesłania do odpowiednich urzędów ich rocznego sprawozdania merytorycznego oraz finansowego. Organizacje, które nie wypełnią tych obowiązków, nie zostaną uwzględnione w wykazie OPP uprawnionych do otrzymywania 1,5% podatku.
Wykaz Organizacji Pożytku Publicznego
Wykaz (potocznie: „rejestr”) prowadzi, od 28 października 2017 roku, dyrektor Narodowego Instytutu Wolności. Jest to wykaz elektroniczny, dostępny przez internet. W wykazie organizacji pożytku publicznego (OPP) uprawnionych do otrzymywania 1,5% za dany rok podatkowy, znajdują się tylko OPP, które spełniają ustawowe warunki. Wykaz OPP jest publikowany nie później niż 15 grudnia roku, za który podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych mogą przekazać 1,5% podatku (np. do 15 grudnia 2022 roku, jeśli rozliczenie podatkowe dotyczy roku 2022). W wykazie umieszczane są organizacje, które otrzymały status OPP do 30 listopada danego roku podatkowego oraz organizacje, które otrzymały status OPP w latach wcześniejszych.
W wykazie nie ma numerów rachunków bankowych OPP. Dyrektor Narodowego Instytutu Wolności przekazuje ministrowi finansów listę organizacji uprawnionych do otrzymywania 1,5% podatku za dany rok, a OPP samodzielnie dostarcza do swojego urzędu skarbowego informację o numerze rachunku bankowego właściwym do przekazywania 1,5% podatku.
Sposoby przekazania 1,5% podatku na rzecz OSP
Istnieje kilka głównych sposobów przekazania 1,5% podatku na rzecz Ochotniczych Straży Pożarnych:
1. Przekazanie przez Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (ZOSP RP)
Najczęściej spotykaną formą wsparcia OSP poprzez odpis podatku jest przekazanie 1,5% na rzecz Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (ZOSP RP), który posiada status Organizacji Pożytku Publicznego (OPP). Numer KRS ZOSP RP to: 0000116212.
Cel szczegółowy
W polu „Cel szczegółowy” należy podać dokładną nazwę i adres jednostki OSP, którą chcesz wesprzeć. Przykładowo: OSP w Pisarowcach, Pisarowce 232, 38-530 Zarszyn lub OSP Wawrzeńczyce, ul. Wrocławska 110, 30-243. Wpisanie dokładnych danych pozwoli uniknąć błędów i późniejszych wyjaśnień.
Opisany wyżej sposób przekazania 1,5% podatku (czyli przez Związek OSP) dotyczy OSP i ZOP, które nie posiadają własnego statusu OPP. Zgodnie z regulaminem ZOSP RP, 85% środków wskazanych z celem szczegółowym na konkretną jednostkę OSP trafia bezpośrednio do niej. Pieniądze z 1,5% trafią do OSP za pośrednictwem Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP.
Istnieje również możliwość wsparcia poszkodowanych członków OSP lub ich rodzin - w takim przypadku 90% środków jest przekazywane bezpośrednio im, a 10% trafia do ZOSP RP.
2. Przekazanie bezpośrednio do jednostki OSP posiadającej status OPP
Warto wiedzieć, że niektóre jednostki OSP posiadają własny status Organizacji Pożytku Publicznego (OPP). Jeśli jednostka, którą chcesz wesprzeć, widnieje w Oficjalnym Wykazie OPP, możesz przekazać jej 1,5% bezpośrednio, podając jej indywidualny numer KRS.
Możliwość przyjmowania 1,5% podatku dochodowego jest przywilejem przysługującym tylko organizacjom OPP - czyli takim, które uzyskały status pożytku publicznego (OPP). Fundacja czy stowarzyszenie nie może więc otrzymywać wpłat 1,5% podatku dochodowego, jeśli nie ma statusu OPP i jeśli nie zostanie umieszczona na wykazie OPP uprawnionych do otrzymywania 1,5%.
Jak wypełnić wniosek o przekazanie 1,5% podatku?
Przekazanie 1,5% podatku jest proste i nie kosztuje darczyńcy nic dodatkowo. Wystarczy, że rozliczając podatek od dochodów uzyskanych w ubiegłym roku, w zeznaniu podatkowym wpiszesz odpowiednie dane.
Wypełnianie zeznania podatkowego w formie papierowej
W „WNIOSKU O PRZEKAZANIE 1,5% PODATKU NALEŻNEGO NA RZECZ ORGANIZACJI POŻYTKU PUBLICZNEGO (OPP)”, który znajduje się na końcu każdego zeznania rocznego, należy:
- Wpisać numer KRS OPP (np. 0000116212 dla ZOSP RP).
- W części „INFORMACJE UZUPEŁNIAJĄCE” wpisać „Cel szczegółowy 1,5%”, podając skróconą nazwę jednostki OSP wraz z dokładnym adresem i kodem pocztowym.
UWAGA! Nie można pomylić się w numerze KRS; pomyłka oznacza brak złożenia wniosku.
W polu informacji uzupełniających możemy wyrazić zgodę na to, aby Urząd Skarbowy przekazał nasze dane konkretnej OSP, dla której przekazaliśmy 1,5%. Dzięki temu OSP będzie mogła np. przesłać podziękowanie za przekazaną kwotę.
Korzystanie z usługi Twój e-PIT
Od 15 lutego 2019 roku podatnicy mogą korzystać z usługi Twój e-PIT. To nowy sposób rozliczania się z podatków, dotyczy deklaracji PIT-37, PIT-38, PIT-28 i PIT-36.
Coraz popularniejszą metodą rozliczenia jest usługa Twój e-PIT, dostępna na stronie podatki.gov.pl. System często automatycznie uzupełnia dane OPP i cel szczegółowy z poprzedniego roku, o ile dana organizacja nadal znajduje się w wykazie OPP. Zawsze warto sprawdzić i upewnić się, czy numer KRS i cel szczegółowy zgadzają się z Twoim wyborem na dany rok. Numer KRS OPP będzie widoczny na głównym ekranie usługi, zaraz po zalogowaniu się do niej. Możesz zmienić dane dotyczące OPP, w tym numer KRS, a także cel szczegółowy, wybierając usługę Twój e-PIT po zalogowaniu do e-Urzędu Skarbowego na stronie podatki.gov.pl. Zeznanie podatkowe przygotowane w usłudze Twój e-PIT za dany rok będzie udostępnione wyłącznie w Internecie.
Kiedy można przekazać 1,5% podatku?
Akcja 1,5% podatku dla OPP (Organizacji Pożytku Publicznego) pozyskiwanego z rocznych zeznań podatkowych trwa od 1 stycznia do 30 kwietnia danego roku.
Warunkiem przekazania 1,5% podatku jest zapłata w pełnej wysokości podatku należnego stanowiącego podstawę obliczenia kwoty, która ma być przekazana na rzecz OPP, nie później niż w terminie dwóch miesięcy od upływu terminu dla złożenia zeznania podatkowego.
Na co można przeznaczyć środki z 1,5% podatku?
Pieniądze z 1,5% otrzymane przez OPP mogą być wydane wyłącznie na prowadzenie działalności pożytku publicznego. Środki pozyskane z 1,5% podatku są cennym wsparciem dla działalności statutowej OSP. Mogą być wydatkowane m.in. na:
- Zakup i modernizację wozów strażackich.
- Zakup i modernizację sprzętu ratowniczo-gaśniczego.
- Działalność szkoleniową.
- Działalność wychowawczą.
- Działalność kulturalno-oświatową.
- Inne cele związane z utrzymaniem gotowości bojowej i realizacją zadań statutowych jednostki.
Informację, na co zostały spożytkowane środki z 1,5%, organizacja pożytku publicznego ma obowiązek umieścić w swoim sprawozdaniu merytorycznym, zgodnie z wzorem określonym w rozporządzeniu Przewodniczącego Komitetu ds. Pożytku Publicznego. Jest to sprawozdanie jawne, powinno być opublikowane m.in. na stronie internetowej OPP.
W przypadku wydania przez OPP uzyskanego 1,5% podatku niezgodnie z ustawą, środki te muszą zostać zwrócone na mocy decyzji ministra ds. zabezpieczenia społecznego do Funduszu Wspierania Organizacji Pożytku Publicznego, który jest specjalnym państwowym funduszem celowym.
W sytuacji, gdy OPP nie znajduje się w wykazie, pozycja dotycząca OPP w zeznaniu podatkowym będzie pusta.
Różnica między darowizną a 1,5% podatku
Polscy podatnicy mogą na dwa sposoby finansowo pomagać organizacjom pozarządowym: poprzez darowiznę oraz poprzez wskazanie organizacji pożytku publicznego, której państwo przekaże 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych.
Darowizna
Definicje słownikowe darowizny mówią, że to „umowa, mocą której jedna strona (właściciel) oddaje daną rzecz drugiej stronie dobrowolnie i bezpłatnie” lub „pieniądze lub majątek, które ktoś przekazał dobrowolnie jakiejś osobie lub instytucji, zwykle na podstawie pisemnej umowy”. Według definicji zawartej w Kodeksie cywilnym (art. 888 § 1), przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem majątku swego.
Ważne sformułowania to - dobrowolnie i kosztem swego majątku. Darowiznę ponadto można przekazywać różnym podmiotom, w tym stowarzyszeniom (rejestrowym i zwykłym) oraz fundacjom.
Państwo, za pomocą ulg podatkowych, zachęca obywateli do przekazywania darowizn. Obywatel lub obywatelka, którzy przekażą darowiznę określonej w prawie organizacji lub instytucji, mogą zmniejszyć podstawę opodatkowania. W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych darowizna opisana jest w artykule 26. Zgodnie z nim podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu kwot m.in. darowizn przekazanych organizacjom pozarządowym, które realizują cele określone w art. 4 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
1,5% Podatku
W przeciwieństwie do darowizny, 1,5% podatku nie jest darowizną ani ulgą.
1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych nie zmniejsza podatku płaconego przez podatnika. To środki, które i tak trafiłyby do budżetu państwa, a dzięki decyzji podatnika zostają przekierowane na rzecz wybranej organizacji. 1,5% trafia na konto organizacji za pośrednictwem urzędu skarbowego w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego przez podatnika.
Ważne informacje i uwagi
Konto bankowe OPP
OPP nie musi mieć specjalnego osobnego konta czy subkonta w banku na wpłaty pochodzące z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych. OPP może założyć osobne konto bankowe specjalnie na wpłaty z 1,5%.
Bez względu jednak na to, czy organizacja ma osobne konto bankowe, czy nie, musi samodzielnie dostarczyć do swojego urzędu skarbowego informację o numerze rachunku bankowego właściwym do przekazywania 1,5% podatku. Ma na to czas do 30 czerwca roku następującego po roku podatkowym, za który odliczany jest 1,5% podatku. Numeru rachunku bankowego nie trzeba podawać co roku. Informację o numerze konta muszą przekazać urzędowi skarbowemu nowe OPP (te, które uzyskały status OPP do 30 listopada danego roku) oraz te, które zmieniły rachunek bankowy.
1,5% a zbiórka publiczna
Zbieranie pieniędzy na 1,5% nie jest zbiórką publiczną. Aby zbierać pieniądze w czasie zbiórki publicznej - trzeba najpierw zgłosić zbiórkę na zbiorki.gov.pl.