Zasady nadawania Brązowego Medalu OSP i innych odznaczeń po zmianach w 2019 roku

Służba w Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) to lata poświęceń i pracy na rzecz lokalnej społeczności, a odznaczenia są symbolicznym wyrazem wdzięczności i najwyższego uznania dla tych, którzy bezinteresownie niosą pomoc. Głównym celem systemu odznaczeń jest wyróżnienie osób i jednostek za długoletnią, aktywną działalność na rzecz ochrony przeciwpożarowej. To formalny sposób docenienia nie tylko bohaterstwa podczas akcji, ale również pracy organizacyjnej, szkoleniowej i społecznej, która wzmacnia struktury OSP.

Zmiany w Regulaminie Odznaczeń ZOSP RP od 2019 Roku

Z dniem 1 stycznia 2019 roku weszły w życie istotne zmiany w Regulaminie odznaczeń, odznak i wyróżnień Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Nowy Regulamin został zatwierdzony przez Zarząd Główny ZOSP RP Uchwałą Nr 16/V/2018 z dnia 12 września 2018 roku. Wprowadzone zasady nadawania medali i odznak, a także nowe wzory wniosków, uwzględniają ochronę danych osobowych zgodnie z zasadami RODO (Rozporządzenia PE i Rady UE 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r.).

Najistotniejsze zmiany wprowadzone 1 stycznia 2019 roku:

• Przy nadawaniu Złotego Znaku Związku zmieniono czasookres.
• Medal im. B. Chomicza stał się formą wyróżnienia jako medal pamiątkowy i jest nadawany głównie z okazji obchodów jubileuszy OSP i Związku OSP RP. Nie ma wyznaczonego czasookresu od ostatniego odznaczenia korporacyjnego ZOSP RP.
• Złoty Znak Związku oraz Medal Honorowy im. B. Chomicza nadal są limitowane.
• Odznaka Strażak Wzorowy nadawana jest tylko członkowi OSP biorącemu bezpośredni udział w działaniach ratowniczych, który ma złożone ślubowanie, odpowiednie wyszkolenie i co najmniej 5-letni staż w działalności ratowniczo-gaśniczej od osiągnięcia pełnoletności (wcześniej było to 3 lata).
• Osoby, instytucje i przedstawiciele służb mundurowych mogą otrzymać wyróżnienia po okresie co najmniej 10-letniej współpracy z OSP lub Związkiem OSP RP (wcześniej było 5 lat).
• Odznakę Za Wysługę Lat można uzyskać po 10 latach działalności, następną po 20 latach, a kolejne w 5-letnich cyklach. Od 1 stycznia 2019 roku odznaka ta stała się odpłatna.
• Odznaka MDP pierwszego stopnia Brązowa może być nadana po 2 latach od złożenia ślubowania (wcześniej było po roku). Pozostałe odznaki Srebrna i Złota nadawane są po 2 latach od niższej odznaki. Nowy regulamin nie uwzględnia wyróżnienia odznaką Opiekuna lub działacza Związku będącego członkiem Komisji Młodzieży.

Nowe wzory wniosków odznaczeniowych

Wnioski na odznaczenia od 1 stycznia 2019 roku są przyjmowane wyłącznie na nowych drukach. Wzory wniosków to:

• Wzór nr 1 (bez oświadczenia RODO) - dla członków i działaczy ZOSP RP, którzy złożyli w OSP lub oddziałach Związku oświadczenie RODO. Za potwierdzenie tego faktu odpowiedzialność prawną bierze na siebie Administrator Danych Osobowych - organ wnioskujący o odznaczenie.
• Wzór nr 2 (z oświadczeniem RODO) - dla członków i działaczy ZOSP RP oraz innych osób uprawnionych do odznaczeń, którzy nie złożyli w OSP lub oddziałach Związku oświadczenia RODO.

Hierarchia i Znaczenie Odznaczeń OSP

System wyróżnień w Ochotniczej Straży Pożarnej jest starannie opracowany, aby docenić różnorodne formy zaangażowania i zasługi członków oraz jednostek. Każde odznaczenie ma swoje unikalne znaczenie i kryteria przyznawania, odzwierciedlając wagę i charakter dokonanych czynów lub długość służby.

Złoty Znak Związku OSP RP

Złoty Znak Związku OSP RP to najwyższe i najbardziej prestiżowe odznaczenie w strukturach OSP. Jest ukoronowaniem wieloletniej, ofiarnej służby i symbolem najwyższego uznania za wybitne zasługi na rzecz ochrony przeciwpożarowej. Przyznaje się je za długoletnią, aktywną działalność w OSP lub Związku OSP RP. Mogą je otrzymać także osoby i instytucje spoza struktur pożarniczych, które w wyjątkowy sposób przyczyniły się do rozwoju Związku. Złotym Znakiem Związku może zostać uhonorowana również cała jednostka OSP, o ile posiada co najmniej 100-letnią tradycję.

Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza

W hierarchii odznaczeń Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza zajmuje drugie miejsce. To zaszczytne wyróżnienie przyznawane jest za wybitne zasługi w umacnianiu i rozwijaniu Związku OSP RP oraz samych jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych. Mogą nim zostać uhonorowani nie tylko członkowie OSP i działacze Związku, ale również całe jednostki straży pożarnej. Odznaczenie to może trafić także w ręce osób, instytucji i organizacji społecznych spoza OSP, które swoją działalnością w znaczący sposób wsparły ochotnicze pożarnictwo. Warunkiem otrzymania medalu jest posiadanie Złotego Medalu Za Zasługi dla Pożarnictwa od co najmniej pięciu lat. Od 1 stycznia 2019 roku Medal im. B. Chomicza stanowi formę wyróżnienia jako medal pamiątkowy i nadawany jest głównie z okazji obchodów jubileuszy OSP i Związku OSP RP.

Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” (Brązowy, Srebrny, Złoty)

Medal Za Zasługi dla Pożarnictwa nadawany jest za wyróżniającą się działalność na rzecz ochrony przeciwpożarowej i dzieli się na trzy stopnie: brązowy, srebrny i złoty. Medalem tym mogą być odznaczane osoby, instytucje i organizacje (w tym OSP, ich członkowie oraz działacze Związku OSP RP). OSP wyróżniające się aktywną działalnością mogą być uhonorowane tym medalem.

Zasady nadawania Brązowego Medalu Za Zasługi dla Pożarnictwa

Zgodnie z regulaminem, kolejność nadawania medali jest zachowana - zaczyna się od brązowego, przez srebrny, a na końcu złoty. Warunkiem nadania Brązowego Medalu Za Zasługi dla Pożarnictwa członkowi jednostki operacyjno-technicznej (zespołu ratowniczego) OSP biorącemu bezpośredni udział w działaniach ratowniczych jest posiadanie odznaki Strażak Wzorowy od co najmniej 3 lat. Pozostali członkowie OSP mogą mieć nadany medal po co najmniej 5 latach działalności od osiągnięcia pełnoletności. W przypadku osób, instytucji i organizacji, medal może być nadany po okresie co najmniej 5-letniej działalności lub współpracy z OSP lub Związkiem OSP RP. Warunkiem nadania odznaczenia wyższego stopnia jest posiadanie odznaczenia niższego stopnia przez co najmniej 5 lat. W sytuacjach szczególnych prezydia zarządów: głównego i wojewódzkiego ZOSP RP, mogą odstąpić od tych warunków.

Odznaka „Strażak Wzorowy”

Odznaka Strażak Wzorowy to jedno z podstawowych wyróżnień w hierarchii OSP, przeznaczone dla najbardziej zaangażowanych członków. Jest odznaczeniem jednostopniowym. Może być nadawana tylko członkom OSP biorącym bezpośredni udział w działaniach ratowniczych, za wzorową działalność, zaangażowanie i godną postawę społeczną. Od 1 stycznia 2019 roku odznaka ta nadawana jest członkowi OSP, który powinien mieć złożone ślubowanie, posiadać wyszkolenie odpowiednie do pełnionej funkcji i mieć co najmniej 5-letni staż w działalności ratowniczo-gaśniczej od pełnoletności.

Odznaka „Za Wysługę Lat”

Odznaka Za Wysługę Lat jest wyrazem uznania za staż, wierność i systematyczność w służbie. Pierwszy raz odznakę można otrzymać po 10 latach aktywnej działalności. Począwszy od 25 lat służby, jest ona co 5 lat uzupełniana o metalową nakładkę z liczbą oznaczającą kolejne jubileusze (np. 30, 35, 40 lat). Od 1 stycznia 2019 roku odznaka ta jest odpłatna. Prawo do odznaki Za Wysługę Lat można uzyskać po 10 latach działalności, następną po 20 latach, a kolejne uzupełniane są w cyklu pięcioletnim oznaczeniem liczby lat w OSP (X, 15, XX, 25, XXX, XXXV, 40, 45, 50, 55, 60, 65, 70, 75). Odznakę Za Wysługę Lat nosi się jedną aktualną, na prawej górnej klapie kieszeni munduru, w jej lewym rogu.

Odznaka „Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza” (MDP)

Odznaka Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza (MDP) stworzono z myślą o najmłodszych adeptach pożarnictwa. System odznaki MDP jest trzystopniowy: Brązowa, Srebrna i Złota, co odzwierciedla rosnące umiejętności i wiedzę jej członków. Odznaka MDP pierwszego stopnia Brązowa może być nadana po 2 latach od momentu złożenia ślubowania (wcześniej było po roku). Pozostałe odznaki Srebrna i Złota nadawane są po 2 latach od niższej odznaki. Nowy regulamin nie uwzględnia wyróżnienia odznaką Opiekuna lub działacza Związku będącego członkiem Komisji Młodzieży. Odznaka Młodzieżowej Drużyny OSP jest wyróżnieniem nadawanym członkom młodzieżowych i harcerskich drużyn pożarniczych za aktywną działalność w drużynie przy ochotniczej straży pożarnej.

Odznaka „Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej”

Odznaka Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej to polskie odznaczenie resortowe, ustanowione w 1997 r. na mocy rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji. Jest to prawny następca odznaki Za Zasługi dla Ochrony Przeciwpożarowej z 1984 r. Odznaka jest nadawana za ratowanie życia i ochronę mienia, a także za rozwój ochrony przeciwpożarowej oraz zabezpieczenie życia i mienia obywateli. Dzieli się na trzy stopnie i w każdym stopniu może być nadana tylko jeden raz, z zachowaniem kolejności stopni.

Z wnioskiem o nadanie brązowej odznaki można wystąpić nie wcześniej niż po 10 latach służby w PSP lub działalności na rzecz ochrony przeciwpożarowej. O nadanie srebrnej odznaki - nie wcześniej niż po 4 latach od dnia nadania odznaki brązowej. Natomiast o nadanie złotej odznaki - nie wcześniej niż po 6 latach od dnia nadania odznaki srebrnej. Wyjątek stanowi nadanie odznaki osobom, które wykazały ofiarność i odwagę w bezpośrednich działaniach ratowniczo-gaśniczych. Odznaka ta może zostać nadana pośmiertnie. Organem nadającym jest minister właściwy do spraw wewnętrznych, na wniosek komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej lub innych uprawnionych podmiotów.

Noszenie Odznaczeń i Odznak na Mundurze

Prawidłowe noszenie odznaczeń i odznak jest ważnym elementem umundurowania strażackiego. Zasady te regulują m.in. Regulamin Umundurowania ZOSP RP oraz przepisy dotyczące umundurowania Państwowej Straży Pożarnej.

Umundurowanie Wyjściowe

Ordery, odznaczenia i medale zawiesza się na wstążkach długości 6-6,5 cm każda. Wstążki zakłada się na sznurkach koloru ubioru lub przyszywa bezpośrednio do kurtki mundurowej. W przypadkach, gdy nie ma obowiązku noszenia orderów, odznaczeń, medali nosi się ich baretki wykonane ze wstążki barwy przewidzianej dla danego orderu lub odznaczenia. Szerokość baretki równa się szerokości wstążki stosowanej w najniższej klasie danego orderu lub odznaczenia, a wysokość baretki wynosi 8 mm. Baretki nakłada się na podkładkę sukienną koloru czarnego. Wyższe klasy orderów oznacza się na baretce przez nałożenie pośrodku niej rozetki w kolorach wstążki orderowej. Wyższe stopnie odznaczeń oznacza się przez nałożenie pośrodku baretki, pionowo, wąskiego galonika złotego lub srebrnego. Baretki nosi się na kurtkach ubioru wyjściowego nad lewą kieszenią munduru, z prawa na lewo, w linii poziomej. W jednym rzędzie nosi się nie więcej niż trzy baretki. Powyżej trzech baretek - w dwóch lub więcej rzędach bezpośrednio jeden pod drugim.

Odznaka Strażak Wzorowy na Mundurze PSP

Kwestia noszenia odznak OSP na mundurach Państwowej Straży Pożarnej budzi dyskusje. Zgodnie z Regulaminem Umundurowania ZOSP RP, odznaka Strażak Wzorowy powinna być noszona na środku między guzikiem klapy a dolną krawędzią prawej, górnej kieszeni kurtki. Jednakże, w przypadku munduru PSP, w tym miejscu często znajduje się znak absolwenta Szkoły Państwowej Straży Pożarnej. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie umundurowania Strażaków Państwowej Straży Pożarnej z 2005 roku nie określa już precyzyjnie miejsca noszenia odznak OSP, odsyłając do przepisów ustanawiających te odznaki. Ogólna zasada mówi, że odznaki OSP na mundurze PSP należy traktować jak pozostałe odznaki i nosić je na prawej klapie munduru, nie więcej niż dwie w równych odległościach od guzika.

Odznaczenia OSP a Mundur PSP

Przyjęcie medalu lub odznaki z OSP na mundur PSP jest traktowane jako indywidualna decyzja. Choć można przyjąć odznaczenie na mundurze PSP, nie oznacza to obowiązku jego noszenia na co dzień. Zwyczajowo, w dniu nadania medalu, dopina się go do munduru, lecz nie jest to regułą na kolejne lata. W przypadku braku munduru OSP, niektórzy sugerują rezygnację z noszenia odznaczeń OSP na mundurze PSP, inni dopuszczają noszenie ich jako dodatkowych odznak na prawej klapie munduru.

Kwestie kontrowersyjne i perspektywy

Mimo formalnych zasad, kwestia nadawania odznaczeń w OSP bywa przedmiotem dyskusji. Wielu strażaków podkreśla, że odznaczenia powinny być przyznawane za rzeczywiste zasługi i aktywność, a nie za znajomości czy dla samego faktu. Krytyka dotyczy sytuacji, w których medale otrzymują osoby niezwiązane z bieżącą działalnością ratowniczą lub takie, które psują wizerunek OSP. Niestety, w niektórych przypadkach system nadawania odznaczeń uległ dewaluacji, co prowadzi do frustracji wśród członków, którzy z poświęceniem wykonują swoje obowiązki.

Od 2019 roku przepisy dotyczące odznaczeń są zaostrzane, a dobre uzasadnienia wniosków i czasookres między medalami stają się kluczowe. Mimo wszystko, odznaczenia pozostają ważnym elementem motywującym i symbolicznym wyrazem uznania dla zasłużonych strażaków. Ważne jest, aby dbać o ich prestiż i autentyczność, by nadal stanowiły powód do dumy i wzmocnienia etosu służby w Ochotniczych Strażach Pożarnych.

tags: #brazowy #medal #osp #honory