Bezpieczeństwo podczas pożaru zaczyna się od szybkiego powiadomienia odpowiednich służb oraz prawidłowego wykorzystania dostępnych systemów ochrony przeciwpożarowej przez osoby do tego uprawnione. Jednym z podstawowych elementów infrastruktury przeciwpożarowej, które odgrywają kluczową rolę w ochronie życia i mienia, jest hydrant zewnętrzny.
Rola Hydrantów Zewnętrznych w Bezpieczeństwie Pożarowym
Hydranty przeciwpożarowe to podstawowe narzędzia, dzięki którym strażacy mogą skutecznie i efektywnie walczyć z pożarami. Stanowią system ochrony, zapewniający łatwo dostępne źródło wody umożliwiające szybkie ugaszenie pożarów. Urządzenia te są przeznaczone głównie do użytku przez przeszkolone osoby oraz służby ratownicze, w szczególności straż pożarną. Hydranty przeciwpożarowe służą przede wszystkim jako źródło wody dla strażaków do gaszenia pożarów. Są strategicznie rozmieszczone w całym mieście i podłączone do miejskiej sieci wodociągowej.
Zastępy straży pożarnej, które przybywają na miejsce, gdzie rozgorzał ogień, muszą rozwinąć niezbędny do podjęcia akcji gaśniczej sprzęt oraz zapewnić sobie dostęp do właściwej ilości środka gaśniczego, a więc zwykle wody. Prowadzenie akcji gaśniczej wymaga szybkiego podłączenia się do źródła wody, która będzie wykorzystywana jako środek pozwalający na chłodzenie płonących substancji oraz odcinanie dostępu tlenu podtrzymującego płomienie.
Hydranty przeciwpożarowe mają za zadanie szybko dostarczyć dużą ilość wody. Przeciętny hydrant może dostarczyć od 1000 do 1500 galonów wody na minutę.
Podłączanie Węży do Hydrantu
Przed podjęciem jakichkolwiek działań gaśniczych przez przeszkolone osoby konieczne jest upewnienie się, że hydrant zewnętrzny jest dostępny i sprawny technicznie. Hydranty powinny być wyraźnie oznaczone oraz wolne od przeszkód, aby służby ratownicze mogły z nich szybko skorzystać w sytuacji awaryjnej.
Procedura Podłączania
Po przygotowaniu hydrantu kolejnym etapem, realizowanym przez przeszkolony personel, jest podłączenie węża gaśniczego. Jeżeli w okolicy znajduje się odpowiednia infrastruktura przeciwpożarowa, to węże strażackie podłącza się bezpośrednio do niej.
- W zależności od sytuacji, w tym celu zwykle używane są dostępne hydranty przeciwpożarowe.
- Wewnątrz budynków korzysta się z hydrantów umieszczonych w szafkach hydrantowych.
- Poza obiektami używa się hydrantów zewnętrznych - podziemnych lub nadziemnych.
W przypadku hydrantów podziemnych, do podłączenia węży konieczne będzie zamontowanie specjalnego stojaka hydrantowego, którego konstrukcja pozwoli na sprawny pobór wody. W przypadku hydrantów nadziemnych, węże zostaną podpięte bezpośrednio do znajdujących się tuż pod głowicą hydrantu nasad.
Podpięcie węży do hydrantu nadziemnego wymaga połączenia znajdującej się na hydrancie nasady z nasadą, którą zakończony jest używany wąż tłoczny. Wiąże się to z koniecznością zdjęcia z nasady hydrantowej zamontowanej pokrywy oraz zastosowania odpowiedniego dla danej średnicy łącznika. Do prawidłowego połączenia nasady z łącznikami niezbędne jest użycie klucza hydrantowego, dzięki czemu można dokręcić poszczególne elementy oraz odblokować przepływ wody. Należy stosować wyłącznie węże o odpowiednich parametrach technicznych, zgodnych z wymaganiami instalacji przeciwpożarowej. Po zamocowaniu węża zawór powinien być otwierany stopniowo, co pozwala uniknąć gwałtownego wzrostu ciśnienia.
#255 - Prawidłowy sposób montażu hydrantu ogrodowego!
Bezpieczeństwo Podczas Działań Gaśniczych
Podczas gaszenia pożaru kluczowe znaczenie ma przestrzeganie procedur bezpieczeństwa obowiązujących osoby przeszkolone do działań gaśniczych. Strumień wody powinien być kierowany na źródło ognia, co zwiększa skuteczność tłumienia pożaru. Po zakończeniu działań gaśniczych wykonywanych przez uprawnione osoby należy przeprowadzić czynności porządkowe. Zamknięcie hydrantu powinno następować stopniowo, aby zapobiec uszkodzeniom instalacji. Należy pamiętać, że korzystanie z hydrantów zewnętrznych wiąże się z ryzykiem i powinno być realizowane wyłącznie przez osoby posiadające odpowiednie przeszkolenie. Kontakt z ogniem, wysoką temperaturą i dymem stwarza poważne zagrożenie dla zdrowia.
Rodzaje Hydrantów Zewnętrznych i Wymagania Techniczne
Hydrant zewnętrzny jest częścią sieci wodociągowej stanowiącej źródło wody do celów przeciwpożarowych. Hydranty zewnętrzne dzielimy na nadziemne i podziemne. Mogą być instalowane wyłącznie na sieci wodociągowej zewnętrznej przeciwpożarowej.
Zalecenia i Dopuszczenia
- Zalecane jest stosowanie hydrantów zewnętrznych nadziemnych.
- Dopuszcza się stosowanie hydrantów podziemnych w przypadkach, gdy stosowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane (np. utrudnienie ruchu, w obiektach budowlanych produkcyjnych i magazynowych, w których wymagana ilość wody do celów ppoż.).
Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny mieć możliwość ich odłączania zasuwami od sieci. Zasuwy powinny znajdować się w odległości ok. 5 metrów od hydrantu.
Materiały i Wyposażenie
- Korpus hydrantów zewnętrznych nadziemnych należy wykonywać z następujących materiałów: żeliwa szarego, żeliwa sferoidalnego, stali bądź innych materiałów konstrukcyjnych o wymaganych własnościach wytrzymałościowych.
- Uszczelnienia powinny być wykonane z elastomerów.
- Hydrant powinien być wyposażony w dwie nasady boczne wielkości 75, a dodatkowo hydranty DN100 i DN150 powinny być wyposażone w nasadę czołową wielkości 110.
- Hydrant powinien być wyposażony w głowicę do otwierania zaworu kluczem wykonanym zgodnie z PN.
- Kierunek zamknięcia zaworu hydrantu powinien być zgodny z ruchem wskazówek zegara, patrząc od góry.
- Pokrywy nasad powinny być zabezpieczone przed zagubieniem.
- Hydrant zewnętrzny podziemny powinien mieć średnicę nominalną DN 80mm.
Hydranty zewnętrzne powinny spełniać wymagania Polskich Norm dotyczących tych urządzeń, będących odpowiednikami norm europejskich (EN).
Zapewnienie Przeciwpożarowego Zaopatrzenia w Wodę
Prawo budowlane mówi, że obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach i zgodnie z zasadami technicznej, zapewniając m.in. spełnienie podstawowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego. Dla niektórych obiektów konieczne jest zapewnienie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru - szczegółowe wytyczne zawarte są w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r.
Wymagana Ilość i Zasilanie Wody
W rozporządzeniu znajdują się również informacje dotyczące m.in. sposobów określania wymaganej ilości wody do celów ppoż. Dla pozostałych obiektów budowlanych woda do celów ppoż. do zewnętrznego gaszenia pożaru jest w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm³/s.
Sieci wodociągowe będące źródłem wody do celów ppoż. powinny być zasilane z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, które zapewniają wymagania wydajności i odpowiednie ciśnienie w hydrantach zewnętrznych przez co najmniej 2 godziny.
Konstrukcja Sieci Wodociągowych
Przepisy wskazują, że ppoż. sieci wodociągowe powinno wykonywać się jako sieci obwodowe. Poza obszarami miejskimi, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s, dopuszczalna jest jednak budowa sieci rozgałęzieniowej. Dopuszcza się również budowę rozgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych. Hydranty zewnętrzne to urządzenia umożliwiające pobór wody do celów przeciwpożarowych bezpośrednio z sieci wodociągowych.
Średnice Nominalne Hydrantów
- Na sieci wodociągowej ppoż. stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80.
- Dla hydrantu nadziemnego DN 80 wymagana wydajność to 5 dm³/s (na sieciach, o których mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ppoż.).
- Możliwe jest instalowanie hydrantów podziemnych DN 80, jeśli instalacja hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudniona lub niewskazana.
- Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne DN 100 lub DN 150.
Konserwacja i Zapobieganie Zastojom Wody
Oprócz dostarczania wody dla strażaków, hydranty przeciwpożarowe służą również do rutynowej konserwacji miejskiej sieci wodociągowej. Przedsiębiorstwa wodociągowe używają hydrantów do okresowego przepłukiwania systemu, usuwając nagromadzony osad i rdzę, które mogą gromadzić się z biegiem czasu. To działanie jest kluczowe dla zapobiegania zastojom wody i utrzymania jej odpowiedniej jakości w sieci.
Hydranty zewnętrzne powinny być co najmniej raz w roku poddawane przeglądom i konserwacji przez właściciela sieci wodociągowej przeciwpożarowej. Obejmuje to sprawdzenie zaworów, kołpaków i uszczelek, aby upewnić się, że są szczelne i odpowiednio nasmarowane.
Wyzwania Lokalnych Sieci Wodociągowych
Spadek wydajności i ciśnienia wody często w całej miejscowości; krótkotrwały, intensywny pobór wody z jednego hydrantu w ilości ~ 10 l/s może znacznie obniżyć ciśnienie w sieci wodociągowej oraz w skrajnych przypadkach powodować nawet brak wody. Dzieje się tak dlatego, że lokalna, wiejska sieć wodociągowa nie jest obliczana na ciągły pobór wody z hydrantów przeciwpożarowych. Lokalne sieci wodociągowe mają często bardzo małe wydajności w zakresie od 5 do 15 l/s. Nielegalny i intensywny pobór wody z hydrantu DN80 może powodować spadek ciśnienia lub nawet brak wody dla innych mieszkańców.
Inteligentne Hydranty
Z pomocą nowoczesnych technologii rozwijane są systemy, które przekształcają tradycyjne hydranty w inteligentne hydranty. Taki system może składać się z dwóch czujników: objętościowego i mechanicznego, oraz płytki elektronicznej z kartą SIM. Dzięki temu możliwy jest monitoring poboru wody i stanu hydrantu, co pomaga w efektywnym zarządzaniu siecią i zapobieganiu nielegalnemu użyciu czy awariom, a także wspiera utrzymanie odpowiedniej jakości wody poprzez kontrolę przepływów i szybkie wykrywanie nieprawidłowości.
Oznakowanie Hydrantów
Hydranty powinny być wyraźnie oznaczone. Oprócz tradycyjnych tabliczek z piktogramem do oznakowania hydrantu zewnętrznego można stosować również znaki przestrzenne (znaki 3D). Hydranty zewnętrzne umieszcza się wzdłuż dróg i ulic, a także przy ich skrzyżowaniach.
Rodzaje Oznakowania
- Do oznakowania hydrantów stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne zgodne z normą PN-EN ISO 7010 „Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe”, posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP.
- Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle.
- Do oznakowania hydrantów wewnętrznych stosuje się znaki bezpieczeństwa - znaki ochrony przeciwpożarowej, również zgodne z normą PN-EN ISO 7010 (dopuszczalne są także znaki zgodne z wycofaną normą PN-92/N-01256/01).
W celu umieszczenia informacji na temat instalacji wodociągowych i hydrantów zewnętrznych stosuje się tabliczki orientacyjne. Na czerwonych umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.
Odpowiedzialność i Bezpieczeństwo Użytkowania
Hydranty zewnętrzne stanowią istotny element systemów przeciwpożarowych i są projektowane z myślą o wykorzystaniu przez służby ratownicze. W przypadku zauważenia pożaru lub zagrożenia życia zawsze należy w pierwszej kolejności wezwać straż pożarną. Korzystanie z hydrantów zewnętrznych jest przeznaczone głównie dla osób przeszkolonych. Hydranty przeciwpożarowe są dowodem na to, jak ważna jest praca zespołowa w skutecznym zapobieganiu i zwalczaniu pożarów.