Hydranty przeciwpożarowe są kluczowymi urządzeniami umieszczonymi na sieci wodociągowej, służącymi do poboru wody w celu gaszenia pożarów, głównie klasy A. Umożliwiają one skuteczne zwalczanie ognia z większych odległości niż gaśnice, co jest szczególnie przydatne do gaszenia pożarów w początkowej fazie oraz do dogaszania pogorzelisk. Hydranty są bezpośrednim ujściem wody z sieci wodociągowej, co gwarantuje pewny dostęp do wody pod wysokim ciśnieniem, wspomagającym akcje gaśnicze.
W Polsce zlokalizowane są tysiące hydrantów, dzięki czemu w przypadku dużych pożarów strażacy mają zapewniony dostęp do wody na zagrożonych obszarach. Dzielimy je na hydranty zewnętrzne oraz wewnętrzne.
Hydranty Wewnętrzne: Budowa i Komponenty
Hydrant wewnętrzny jest urządzeniem umieszczonym na sieci wodociągowej wewnętrznej. Najczęściej montowane są w dużych budynkach, takich jak szkoły, zakłady pracy czy szpitale, a także wszędzie tam, gdzie występuje duża zbiorowość ludzi. Charakterystycznie wyglądają jak blaszane, najczęściej czerwone szafki, umieszczone w ścianie.
Szafka Hydrantowa
Szafka hydrantowa to miejsce, w którym znajduje się zawór hydrantowy z podłączonym wężem półsztywnym, nawiniętym na zwijadło i zakończonym prądownicą. Jej głównym zadaniem jest ochrona hydrantu przed zniszczeniem lub nieuzasadnionym użyciem. Szafka powinna posiadać urządzenie otwierające/zamykające oraz drzwi pozbawione ostrych krawędzi, otwierające się pod kątem minimum 170°, aby użytkownik mógł swobodnie rozwinąć wąż.
Szafki zamykane na klucz muszą być wyposażone w urządzenie do awaryjnego otwierania, np. kruchą szybkę, za którą znajduje się klucz. Ważne jest, aby po rozbiciu materiał szybki nie pozostawiał postrzępionych i ostrych krawędzi. Szafki hydrantowe najczęściej występują w kolorze czerwonym lub białym, choć dopuszczalne są inne odcienie, pod warunkiem posiadania odpowiedniego oznakowania zgodnego z Polskimi Normami. Na rynku dostępne są różne wykonania szafek, m.in. z miejscem na gaśnice, z drzwiami w ściance bocznej czy dekoracyjne.
Bęben Hydrantowy / Zwijadło
Bęben hydrantowy, inaczej zwijadło, to element, na który nawinięty jest wąż. Wewnętrzne elementy lub bęben nie mogą posiadać średnicy mniejszej niż 200 mm dla węży o średnicy 19 mm i 25 mm oraz średnicy mniejszej niż 280 mm dla węża o średnicy 33 mm. Przy obracaniu zwijadła nie powinny występować przecieki. Wymagane jest, aby zwijadło było koloru czerwonego.
Norma dopuszcza następujące typy zwijadeł:
- Zwijadło wężowe stałe: obraca się wyłącznie w jednej płaszczyźnie i jest wyposażone w sąsiadującą z nim prowadnicę węża.
- Zwijadło wężowe wychylne: obraca się w więcej niż jednej płaszczyźnie, wychylając się na 180 stopni poza lico szafki w razie potrzeby.
Zawór Odcinający Wlotowy
Zawór odcinający wlotowy służy do otwarcia lub zamknięcia dopływu wody do węża. Norma dopuszcza dwa rodzaje zaworów odcinających wlotowych:
- Ręczny zawór odcinający wlotowy: wymaga od użytkownika ręcznego odkręcenia zaworu. Najczęściej spotykane są zawory wyposażone w dźwignię (dźwigniowe) lub pokrętła (grzybkowe). Otwarcie zaworu dźwigniowego następuje przez przesunięcie dźwigni o 90° zgodnie z ruchem wskazówek zegara. W przypadku zaworu grzybkowego, całkowite otwarcie następuje po wykonaniu 3,5 obrotu pokrętłem.
Zawory odcinające hydrantów muszą znajdować się na wysokości 1,35 +/- 0,1 m od podłogi.
Wąż Półsztywny
Wąż półsztywny zachowuje swój okrągły kształt, nawet jeśli nie jest pod ciśnieniem. Zgodnie z Polską Normą, w hydrantach wewnętrznych możliwe jest stosowanie węży półsztywnych o wymiarach 19 mm, 25 mm i 33 mm. Jednak w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, informacje dotyczą tylko węży półsztywnych o średnicy 25 mm i 33 mm.
Węże półsztywne są elastyczne, ale zachowują wystarczającą sztywność, aby zwinięcie ich w krąg nie zamykało przekroju. Są przechowywane w szafkach hydrantowych na obrotowych zwijadłach, które są połączone z zaworem przez elastyczne złącze. Taka konstrukcja pozwala na wyciągnięcie tylko potrzebnego odcinka węża, bez plątania się czy załamywania, co zapewnia maksymalny przepływ wody bez szkodliwych spadków ciśnienia i wydajności.
Prądownica Zamykana
Prądownica to element znajdujący się na końcu węża, służący do ukierunkowania strumienia wody oraz sterowania nim. Powinna ona zapewniać następujące ustawienia: zamknięte, prąd wody rozproszony oraz prąd wody zwarty. Wyróżnia się następujące rodzaje prądownic:
- Prądownica uruchamiana obrotowo: powinna posiadać oznaczenie kierunku otwierania i zamykania.
- Prądownica uruchamiana dźwigniowo.
- Prądownica uruchamiana spustowo.
Rodzaje Hydrantów Wewnętrznych i Ich Zastosowanie
Istnieją trzy, a nawet cztery rodzaje hydrantów wewnętrznych, które różnią się średnicą węża, a co za tym idzie, wydajnością oraz budową węży, zwijadeł i szafek hydrantowych. Są to hydranty 25, 33 oraz 52, gdzie cyfry oznaczają średnicę wewnętrzną węża w milimetrach.
Hydranty DN25 i DN33
Hydranty DN25 i DN33 posiadają węże półsztywne. Są one przeznaczone przede wszystkim do obsługi przez przeciętnych użytkowników budynku, co wynika z ich konstrukcji, która pozwala na łatwe rozwinięcie i kontrolę przepływu wody. Węża półsztywnego nie trzeba w pełni rozwijać przed użyciem, co ułatwia obsługę.
Hydranty DN52
Hydranty DN52 różnią się od pozostałych nie tylko brakiem węża półsztywnego (który w tej średnicy byłby niepraktycznie duży i sztywny), ale także istotną różnicą użytkową. Montuje się je dla wygody i szybkości działania strażaków, ponieważ ich obsługa jest bardziej wymagająca. Hydranty DN52 są wyposażone w węże płaskoskładane, które zamykają swój przekrój całkowicie przy braku napełnienia wodą. Prawidłowe użycie takiego węża jest bardziej kłopotliwe niż węży półsztywnych - trzeba go całkowicie rozwinąć i dbać, by nie miał załamań. Trudność ta jest jednak rekompensowana przez wydajność - przy odpowiednim ciśnieniu hydrant DN52 podaje prawie trzy razy więcej wody niż hydrant DN25 i niemal dwukrotnie więcej niż hydrant DN33.
Wymogi Ciśnieniowe
Odpowiednie ciśnienie jest kluczowe dla należnego wydatku wody z hydrantu. Przepisy nakładają obowiązek, aby wartości ciśnienia dla zaworów hydrantów DN25 mieściły się w granicach 0,2 - 1,2 MPa (2-12 barów). Dla zaworów hydrantów DN33 i DN52 dopuszczalna górna granica ciśnienia jest niższa i wynosi 0,7 MPa (7 barów). Różnica ta wynika z faktu, że wąski wąż hydrantu DN25 nawet przy wysokim ciśnieniu może być kierowany przez osobę o średniej posturze. Grubsze węże przy ciśnieniu rzędu 8 barów są niemożliwe do kontrolowania. Hydranty DN25 często stosuje się w wysokich i wysokościowych budynkach, gdzie hydrostatyczna wysokość słupa wody wpływa na rozdział ciśnienia.
Przepisy i Wymagania Dotyczące Rozmieszczenia Hydrantów Wewnętrznych
Stosowanie hydrantów nie jest wymagane we wszystkich rodzajach obiektów; zależy to od potencjalnego zagrożenia stwarzanego przez pożar, które rośnie wraz z wielkością i wysokością budynku, liczbą przebywających w nim osób oraz ilością materiałów palnych.
Hydranty rozmieszcza się tak, aby swoim zasięgiem kryły całą powierzchnię budynku. Zasięg ten nie jest wyznaczany cyrklem na rzucie pomieszczeń; należy wziąć pod uwagę ściany, by zapewnić możliwość doprowadzenia węża do każdego pomieszczenia i dostrzelenia prądem wody w każde miejsce. Dla hydrantów DN25 i DN33 zasięg wynosi do 30 m odcinka węża plus 3 m stożkowego prądu wody.
W budynkach wielokondygnacyjnych hydranty rozmieszcza się na każdej kondygnacji, nawet jeśli wąż mógłby sięgnąć do pomieszczeń położonych piętro wyżej lub niżej. Lokalizuje się je w pobliżu klatek schodowych, na korytarzach, przy wejściach na poddasza, przy wejściach do pomieszczeń technicznych i magazynowych oraz proporcjonalnie w przestrzeni pomieszczeń. Zgodnie z § 22 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, hydranty wewnętrzne muszą być umieszczone w budynkach instytucji publicznej na wysokości około 1,5 metra.
Kryteria Zastosowania Hydrantów Wewnętrznych
Hydranty o różnych średnicach mają zróżnicowane przeznaczenie:
- Hydranty DN25 są przeznaczone dla budynków zaliczonych pod względem pożarowym do kategorii zagrożenia ludzi (określanych skrótem ZL), zwłaszcza ZL I (dyskoteki, kina, teatry), ZL II (przedszkola, szpitale, domy opieki społecznej) lub ZL V (hotele, internaty), gdy strefa pożarowa przekracza powierzchnię 200 m². W budynkach kategorii zagrożenia ludzi ZL III, jeśli budynek jest średniowysoki, a powierzchnia strefy pożarowej ZL III przekracza 200 m², hydrant jest wymagany.
- Hydranty DN33 są stosowane w garażach, gdy jednokondygnacyjny, zamknięty garaż jest przeznaczony dla więcej niż 10 stanowisk postojowych.
- Hydranty DN52 są stosowane w budynkach przemysłowo-magazynowych (PM), zwłaszcza gdy wykrycie pożaru nie jest natychmiastowe, a nagromadzenie materiałów palnych prowadzi do intensywnego i trudno dostępnego pożaru. Obowiązek stosowania hydrantów w budynkach przemysłowo-magazynowych wynika z gęstości obciążenia ogniowego (Qd) w strefie pożarowej (graniczne kryterium to 500 lub 1000 MJ/m²) oraz powierzchni tej strefy (100 lub 200 m²). Zawory hydrantowe DN52 należy stosować również w budynkach wysokich i wysokościowych, do ochrony tych stref pożarowych, które zaliczono do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV.
Definicje kategorii zagrożenia ludzi (ZL, PM) są określone w § 209 rozporządzenia ministra infrastruktury i budownictwa z dnia 14 listopada 2017 r. (Dz. U. poz. 2285), zmieniającego rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Norma wydajności nr 3 Łapanie hydrantu
Zasady Użytkowania Hydrantów Wewnętrznych
Chociaż żaden przepis nie zabrania stosowania hydrantu do gaszenia pożaru w pierwszej fazie jego rozwoju, użycie gaśnicy jest zazwyczaj szybsze, bezpieczniejsze i przynosi znacznie mniej szkód. Gaśnica jest wygodniejsza w obsłudze przez jedną osobę.
W przypadku hydrantu, obsługa jest możliwa przez jedną osobę, ale w dwie osoby jest znacznie wygodniej i pewniej. Gdy jest to hydrant DN52 z wężem płaskoskładanym, obsługa dwuosobowa jest niezbędna - wąż należy całkowicie rozwinąć, zanim poda się wodę, aby uniknąć zaplątania. Ktoś musi trzymać prądownicę, a ktoś inny odkręcić zawór. Węża półsztywnego nie trzeba w pełni rozwijać, jednak ciągnięcie węża z wodą jest uciążliwe. Dodatkowo, jeśli prądownica nie ma własnego zaworu, woda leje się z niej w drodze do pożaru.
Użycie hydrantu wiąże się z jeszcze jednym poważnym ograniczeniem: przed rozpoczęciem polewania pożaru wodą, należy odłączyć dopływ prądu do budynku. Oznacza to, że niezbędna jest trzecia (lub czwarta) osoba, która znajdzie i wyłączy przeciwpożarowy wyłącznik prądu.
Co więcej, samo zjawisko pożaru niesie ze sobą poważne zagrożenia, dlatego podjęcie akcji gaśniczej w stylu amatorskim bywa nadmiernym ryzykiem. Z tych powodów hydranty wewnętrzne są rzadko używane przez osoby niewyszkolone. Zgodnie z polskim prawem, z hydrantów zewnętrznych oraz wewnętrznych mogą korzystać jedynie wyszkolone służby.
Hydranty Zewnętrzne Podziemne
Hydrant podziemny to element sieci wodociągowej, który umożliwia dostęp do wody w celach przeciwpożarowych, a także do innych zadań technicznych, takich jak płukanie rur wodociągowych czy dostarczanie wody na potrzeby budowlane.
Hydrant podziemny działa na zasadzie odcięcia lub otwarcia przepływu wody z sieci wodociągowej poprzez zasuwa (zawór odcinający), która jest głównym elementem regulującym przepływ. Hydranty podziemne są oznaczone specjalnymi tabliczkami hydrantowymi, które wskazują ich dokładne położenie.
Do głowicy hydrantu podłącza się specjalne urządzenie, np. stojak hydrantowy, który umożliwia dostęp do wody. Klucz hydrantowy służy do odkręcenia zasuwy, co otwiera przepływ wody z sieci do podłączonego urządzenia. Po zakończeniu pracy zawór zostaje zamknięty, a hydrant oczyszczony z wody, aby zapobiec jego zamarznięciu w okresie zimowym. Dzięki swojej konstrukcji i lokalizacji, hydrant podziemny jest odporny na wiele zagrożeń zewnętrznych, co czyni go niezastąpionym w wielu sytuacjach.
Konserwacja i Przeglądy Techniczne
Hydranty wewnętrzne są urządzeniami przeciwpożarowymi i jako takie muszą być regularnie poddawane przeglądom technicznym oraz czynnościom konserwacyjnym. Przeglądy należy przeprowadzać zgodnie z zasadami określonymi w Polskich Normach, w odnośnej dokumentacji techniczno-ruchowej oraz w instrukcjach obsługi. Czynności te należy wykonywać w okresach zgodnych z instrukcją Producenta, jednak nie rzadziej niż raz w roku. Mogą być przeprowadzane wyłącznie przez osobę kompetentną.
tags: #hydrant #z #przystawka #piany #sredniej