Artykuł przedstawia złożone kwestie związane z pojazdami pożarniczymi, obejmujące zarówno procedury ich pozyskiwania, zasady odpowiedzialności za ich stan techniczny i użytkowanie, jak i konsekwencje prawne wynikające z opóźnień lub uszkodzeń. Omówione zostaną aspekty przekazywania mienia wojskowego, zasady zamówień publicznych na nowe wozy strażackie, a także odpowiedzialność kierowców Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) w przypadku zdarzeń drogowych.
Przekazywanie Pojazdów Wojskowych dla Ochotniczych Straży Pożarnych
W bieżącym roku z jednostek Wojska Polskiego wycofano niewielką liczbę samochodów marki Star 266, które zostały ujęte w planie przekazywania mienia ruchomego Agencji Mienia Wojskowego. W pierwszej kolejności z pomocy sprzętowej skorzystają jednostki ochrony przeciwpożarowej wymienione w zestawieniach sił i środków Państwowej Straży Pożarnej oraz ochotniczych straży pożarnych. Są to jednostki przewidziane jako wsparcie w akcjach ratowniczych dla jednostek Wojska Polskiego.
Aktualnie jednostki wojskowe wspiera ponad 270 ochotniczych straży pożarnych ujętych w wykazach opracowywanych na podstawie § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 1992 r. w sprawie zasad i trybu wykonywania zadań przez Wojskową Ochronę Przeciwpożarową (Dz. U. Nr 66, poz. 334 ze zm.).
Z uwagi na to, że samochód marki Star 266 jest pojazdem o ponad 20-letnim okresie eksploatacji, nierzadko w ekstremalnych warunkach, jego stopień zużycia jest znaczny. Z tego względu, zanim zostanie przeznaczony do nieodpłatnego przekazania, musi spełnić warunki, jakie przewiduje dla pojazdów uczestniczących w ruchu przepis art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz.).
Procedura ubiegania się o mienie ruchome
Odnosząc się do procedury udzielania pomocy sprzętowej, na przykład dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Sułkowicach-Bolęcinie, należy podkreślić, że wskazana jednostka pożarnicza złożyła w tej sprawie prośbę do Departamentu Wychowania i Promocji Obronności. Z uwagi na to, że prośba nie jest odpowiednią formą, w jakiej należy ubiegać się o przekazanie mienia ruchomego, przedstawiciel Departamentu Wychowania i Promocji Obronności poinformował w rozmowie telefonicznej przedstawiciela OSP w Sułkowicach-Bolęcinie o konieczności złożenia wniosku o nieodpłatne przekazanie mienia ruchomego. Wniosek ten powinien być zgodny z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2002 r. w sprawie szczegółowego trybu nieodpłatnego przekazywania mienia ruchomego Skarbu Państwa będącego w użytkowaniu jednostek podporządkowanych lub nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. Nr 188, poz. 1580). Spełnienie powyższych warunków stanowić będzie podstawę do rozpatrzenia wniosku.
Zasady Zakupu Nowego Wozu Strażackiego i Kary Umowne w Umowach Publicznych
Zakup wozu strażackiego dla OSP odbywa się często w ramach zamówień publicznych. Przykładowo, zadanie pn. „Zakup wozu strażackiego dla OSP w Waplewie” zostało wykonane w wyniku rozstrzygnięcia postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 poz. 907 ze zm.). Podstawę prawną zawarcia Umowy stanowią art. 10 ust. 1 oraz art. 39 i następne tej ustawy.
Zakres i warunki realizacji zamówienia
W zakres zamówienia wchodzi dostawa fabrycznie nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego przeznaczonego na cele związane z ochroną przeciwpożarową oraz ratownictwem drogowym. Szczegółowy zakres zamówienia określony zostaje w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ) oraz załącznikach do SIWZ. Całkowita cena ryczałtowa umowy obejmuje kwotę netto, podatek VAT oraz wszelkie inne koszty wynikające z zapisów SIWZ i umowy.
Wystawienie faktury następuje na podstawie podpisanego przez Zamawiającego protokołu odbioru końcowego, którego integralnymi załącznikami są dokumenty gwarancyjne i certyfikaty, a także protokół potwierdzający przeszkolenie osób wyznaczonych przez Zamawiającego. Wszystkie wymagane dokumenty i informacje sporządza się w języku polskim. Zapłata za fakturę następuje przelewem w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawidłowo wystawionej faktury VAT wraz z zatwierdzonym bezusterkowym protokołem odbioru oraz protokołem przeszkolenia pracowników. Zamawiającemu przysługuje prawo wstrzymania płatności w przypadku nieprzedłożenia w terminie 7 dni od wystawienia faktury pisemnego potwierdzenia. Za opóźnienie w płatności faktury Zamawiający zapłaci odsetki ustawowe.
What is Procurement? Procurement Process Explained in 12 minutes
Terminy i odbiór
Wykonawca wykonuje przedmiot umowy w nieprzekraczalnym terminie ustalonym w umowie, przy czym konkretny termin dostawy jest uzależniony od oferowanego w Formularzu Ofertowym. Wykonawca zobowiązuje się dostarczyć wóz na własny koszt i ryzyko do siedziby Zamawiającego. Odbiór końcowy odbędzie się w siedzibie Zamawiającego w ciągu 2 dni od daty pisemnego zawiadomienia przez Wykonawcę o gotowości do przekazania przedmiotu zamówienia, w godzinach 8:00-13:00. Dostawa zostanie uznana za zrealizowaną pod warunkiem dostarczenia przedmiotu umowy w terminie oraz dokonania jego odbioru końcowego.
Szkolenie z obsługi pojazdu wraz z instruktażem prowadzenia oraz obsługi urządzeń dla przedstawicieli Zamawiającego (do 6 osób) odbywa się w siedzibie Zamawiającego w terminie uzgodnionym w protokole odbioru końcowego (w dzień dostawy lub nie później niż 2 dni robocze od daty dostarczenia wozu). Protokół odbioru oraz protokół z przeprowadzonego szkolenia stanowią podstawę do wystawienia faktury VAT.
Kary umowne i odpowiedzialność wykonawcy
Zamawiający ma prawo obciążyć Wykonawcę karami umownymi w kilku przypadkach:
- Za odstąpienie od umowy przez Zamawiającego z przyczyn, za które odpowiada Wykonawca, lub nieuzasadnione odstąpienie od umowy przez Wykonawcę - w wysokości 20% wynagrodzenia brutto.
- Za opóźnienie w dostawie określonego w umowie przedmiotu dostawy - w wysokości 0,5% wartości wynagrodzenia brutto za każdy dzień zwłoki. Jeżeli kary za opóźnienie przekroczą określoną wysokość, Zamawiający ma prawo odstąpić od umowy.
- Za zwłokę w świadczeniu serwisu gwarancyjnego, jeśli Wykonawca nie podejmie naprawy wozu w określonym terminie.
- Za opóźnienie w przeszkoleniu przedstawicieli Zamawiającego - karą umowną w wysokości 0,1% wartości brutto umowy za każdy dzień zwłoki, jednak nie więcej niż 20%, na podstawie noty obciążającej.
Wykonawca gwarantuje wysoką jakość dostarczonego przedmiotu umowy oraz udziela gwarancji na bezawaryjne działanie wozu bojowego na okres 12 miesięcy, a na układ napędowy na minimum 24 miesiące. Okres odpowiedzialności Wykonawcy z tytułu rękojmi jest równy okresowi gwarancji. Wykonawca zobowiązany jest do bezpłatnego serwisu gwarancyjnego świadczonego w miejscu użytkowania wozu przez autoryzowany serwis na koszt Wykonawcy, obejmującego także pokrycie kosztów dojazdu, powrotu, zakwaterowania i wyżywienia serwisantów.
W przypadku stwierdzenia wad lub usterek w okresie rękojmi, Zamawiający wezwie Wykonawcę pisemnie do ich usunięcia, wyznaczając termin nie dłuższy niż 10 dni od doręczenia zawiadomienia. Jeżeli w okresie gwarancji konieczne będzie przemieszczenie wozu w związku z usterkami niemożliwymi do usunięcia na miejscu, odbywa się to na koszt Wykonawcy.
Wykonanie prac w podwykonawstwie nie zwalnia Wykonawcy z odpowiedzialności za wykonanie obowiązków wynikających z umowy. Wykonawca odpowiada za działania i zaniechania Podwykonawców jak za własne.
Odpowiedzialność Kierowcy OSP w Zdarzeniach Drogowych z Udziałem Dzikich Zwierząt
Częstym i delikatnym problemem są zdarzenia drogowe z udziałem dzikich zwierząt, szczególnie w kontekście pojazdów ratowniczych. Przedstawiono sytuację, w której samochód pożarniczy, jadąc alarmowo do zdarzenia, uderzył w jelenia. Uszkodzony został przód samochodu. Policja, która przybyła na miejsce, stwierdziła winę kierowcy, argumentując, że miał on informację o znaku "uwaga zwierzęta". Kierowca został pouczony słownie, a komenda zamierza pokryć koszty z jego ubezpieczenia OC.
Zdarzenia losowe a wina kierowcy
Wielu uczestników dyskusji dziwi fakt orzeczenia winy kierowcy, wskazując, że takie zdarzenia, jak wyskoczenie jelenia na jezdnię, często są traktowane jako zdarzenia losowe. Podkreśla się, że kierowca jadący z prawidłową prędkością, zwłaszcza w trudnych warunkach (noc, pora zimowa, za zakrętem), mógł nie mieć możliwości uniknięcia zderzenia. Jednakże, zgodnie z interpretacją policji, obecność znaku ostrzegawczego zobowiązuje kierowcę do zachowania szczególnej ostrożności i dostosowania prędkości. Jeżeli zdarzenie miało miejsce za znakiem, wina jest przypisywana kierowcy. Jeśli znaku nie było, za potencjalne szkody może odpowiadać zarządca drogi, który nie zabezpieczył jej wystarczająco.
W przypadku braku wskazania sprawcy w notatce policyjnej, naprawa i tak często obciążałaby OC, ponieważ "po to to płacimy". Niemniej jednak, bez wskazania kierowcy jako winnego lub w przypadku jego sprzeciwu, ubezpieczyciel mógłby odmówić wypłaty odszkodowania. Wówczas komenda musiałaby ewentualnie dochodzić roszczeń z pensji kierowcy.
Kwestia odpowiedzialności w PSP
W kontekście służby, kierowca jest często obciążany odpowiedzialnością. Mimo wszystko, w takich sytuacjach wiele osób uważa cedowanie winy na kierowcę za skrajnie głupie, gdyż ma on znikomy wpływ na zachowanie dzikich zwierząt. Odpowiedzialność ta dotyczy w równym stopniu kierowców innych pojazdów, w tym samochodów cywilnych. Ubezpieczenie OC, które posiadamy, służy właśnie do wykorzystania w takich sytuacjach. Warto pamiętać o słowach przysięgi strażaka: "Ja, obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, świadom podejmowanych obowiązków strażaka, uroczyście ślubuję być ofiarnym i mężnym w ratowaniu zagrożonego życia ludzkiego i wszelkiego mienia - nawet z narażeniem życia. Wykonując powierzone mi zadania, ślubuję przestrzegać prawa, dyscypliny służbowej oraz wykonywać polecenia przełożonych."
Prawne Aspekty Odpowiedzialności Pracownika za Szkody w Mieniu Pracodawcy
W przypadku uszkodzenia mienia pracodawcy przez pracownika, obowiązują przepisy Kodeksu pracy. Maksymalnie można obciążyć pracownika do wysokości trzech pensji, jeśli szkoda była spowodowana przez działanie nieumyślne. Kodeks pracy nie przewiduje innych obciążeń czy potrąceń w pozostałych przypadkach. Postępowanie to obowiązuje również w Państwowej Straży Pożarnej (PSP).
Procedury wewnętrzne i kwestie prawne
W przypadku, gdy komenda zamierza obciążyć strażaka kosztami uszkodzenia mienia, musi wydać decyzję, od której strażak ma prawo się odwołać. Podstawą takiej decyzji musi być przeprowadzone postępowanie wyjaśniające. W ramach tego postępowania powołana przez komendanta komisja może wziąć pod uwagę różne okoliczności zmniejszające winę kierowcy lub wskazujące na współwinnych. Mogą to być na przykład:
- Opóźnienie hamowania na skutek zaczepienia butami lub nogawką o element wnęki na pedały.
- Oświadczenie kierowcy, że z hamulcami było coś nie tak.
- Brak właściwego utrzymania drogi lub jej śliskość (co powinna odnotować policja).
- Inne czynniki, które wystąpiły w kabinie przed kolizją (awaria sygnałów, niespodziewane działania strażaków w kabinie, np. spadająca radiostacja czy latarka).
Warto, aby potencjalny sprawca strażak rozważył, czy "dogadanie" się z komendantem i "wzięcie winy na siebie" dla uzyskania odszkodowania (które komenda otrzyma do wysokości trzech pensji) jest opłacalne. Ubezpieczalnie często wymagają dokumentacji ze wskazaniem winnego, co wymaga przeprowadzenia postępowania i wydania stosownej decyzji.
Problemy z interpretacją i stosowaniem procedur
Zdarzają się sytuacje, w których kierowca i dowódca zostali ukarani za stłuczkę z samochodem osobowym podczas jazdy alarmowej, mimo że winę za zdarzenie policja przypisała kierującemu samochodem osobowym. Takie zdarzenia budzą wątpliwości co do prawidłowości postępowania i sugerują, że "procedury zabijają myślenie w PSP". Jakiekolwiek wątpliwości co do adekwatności sił i środków na miejscu zdarzenia mogą prowadzić do interwencji na wyższych szczeblach, a decyzje podjęte wbrew logice lub zdrowemu rozsądkowi mogą w konsekwencji prowadzić do odpowiedzialności, w tym prokuratorskiej.