Kasowniki to kluczowe elementy systemu biletowego w publicznym transporcie, umożliwiające pasażerom rejestrację i walidację posiadanych biletów. Współczesne urządzenia oferują szeroki zakres funkcji, od tradycyjnego kasowania biletów papierowych po zaawansowaną obsługę kart bezstykowych i płatności mobilnych.
Nowoczesne Kasowniki Elektroniczne (Seria KRG-7/KRG-8)
Kasowniki serii KRG-7 i KRG-8 to urządzenia elektroniczne najnowszej generacji, przeznaczone do rejestracji biletów bezkontaktowych w postaci kart bezstykowych. Charakteryzują się one zaawansowanymi funkcjonalnościami, które usprawniają proces obsługi pasażera.
Funkcje i Wyświetlacz
Urządzenia te posiadają wbudowane układy do sygnalizacji akustycznej, informujące o poprawności wykonywanych operacji, oraz możliwość wygłaszania zapowiedzi głosowych. Każdy kasownik wyposażony jest w 7-calowy, kolorowy, dotykowy wyświetlacz LCD. Standardowo na wyświetlaczu widoczne są: czas, data, przyciski służące do wybierania taryf i innych opcji w stanie normalnej pracy, a także komunikaty specjalne dla pasażerów. Kasownik KRG-8 obsługuje się za pośrednictwem ekranu dotykowego.
Obsługa Biletów Bezkontaktowych
Odczytanie zawartości elektronicznej karty, rejestracja ważnego biletu okresowego lub biletu z elektronicznej portmonetki (bilet jednorazowy) odbywa się poprzez zbliżenie elektronicznej karty bezstykowej do wyznaczonego pola z przodu kasownika na odległość kilku centymetrów. Standardowa obsługa karty pasażerskiej polega na jej przyłożeniu do kasownika.
Kasowanie Biletów
W przypadku biletów elektronicznych, kasowanie biletu okresowego ma pierwszeństwo przed kasowaniem biletu z elektronicznej portmonetki. Oznacza to, że jeżeli w e-karcie jest co najmniej jeden aktualny okresowy bilet elektroniczny, to domyślne skasowanie wykonywane jest z takiego biletu. Zostanie to zasygnalizowane poprzez pojedynczy sygnał dźwiękowy i wyświetlenie stosownego komunikatu. W przypadku korzystania z e-karty z zapisanymi zarówno biletem okresowym, jak i elektroniczną portmonetką, system w pierwszej kolejności skorzysta z biletu okresowego.
Aby skasować bilet z elektronicznej portmonetki, należy wybrać taryfę na ekranie głównym kasownika i przyłożyć kartę do czytnika. Zostanie wygenerowany sygnał dźwiękowy oraz pojawi się okno z podsumowaniem operacji. Właściciel karty ma około 5 sekund na przyłożenie karty do kasownika w celu zrealizowania operacji skasowania. Jeżeli w ciągu tych 5 sekund e-karta nie pojawi się w polu anteny kasownika, kasownik samoczynnie powraca do taryfy domyślnej. Poprawne wykonanie operacji skasowania biletu sygnalizowane jest pojedynczym sygnałem dźwiękowym i wyświetleniem komunikatu.
Kasowanie biletu z elektronicznej portmonetki wykonuje się po przyłożeniu do kasownika karty, która nie ma żadnego aktywnego biletu okresowego. Operację dokasowania wykonuje się poprzez wybranie przycisku z odpowiednim typem biletu na głównym ekranie kasownika.
Sprawdzanie Stanu Karty
Właściciel karty ma możliwość sprawdzenia jej stanu. Aby to zrobić, należy nacisnąć przycisk „Sprawdzenie” (lub „Sprawdź konto” w niektórych systemach). Przycisk zostanie oznaczony, a właściciel karty ma około 5 sekund na przyłożenie karty do kasownika w celu sprawdzenia jej stanu. Jeżeli w ciągu tych 5 sekund karta nie pojawi się w polu anteny kasownika, kasownik samoczynnie powróci do stanu normalnego. Jeżeli karta zostanie przyłożona do kasownika, rozpocznie on wyświetlanie informacji o elektronicznej portmonetce i biletach okresowych (tylko tych, które zostały wpisane do e-karty).
Doładowanie Internetowe Karty
Doładowanie internetowe karty (dopisanie kwoty do elektronicznej portmonetki lub wpisanie do karty dowolnego biletu okresowego) jest możliwe dzięki wyposażeniu kasownika w specjalną kieszeń do włożenia karty. Operacja doładowania internetowego w kasowniku rozpoczyna się od naciśnięcia przycisku „Doładowanie” (lub „Zapisanie biletu”). Przycisk zostanie zaznaczony, a pasażer ma około 5 sekund na umieszczenie karty w szczelinie/kieszeni kasownika. Jeżeli w ciągu 5 sekund karta nie zostanie umieszczona, kasownik samoczynnie powróci do stanu normalnego. Jeżeli e-karta zostanie umieszczona w kieszeni kasownika, rozpocznie on pobieranie informacji o doładowaniach internetowych z Autokomputera, wyświetlając jednocześnie odpowiedni komunikat. Błędy podczas doładowania internetowego pojawiają się najczęściej, gdy karta zostanie wyjęta z kieszeni kasownika przed zakończeniem operacji.
Obsługa Biletów Papierowych
Kasownik umożliwia także kasowanie biletów papierowych. Aby to zrobić, należy wsunąć bilet do szczeliny kasownika, co spowoduje nadrukowanie na nim odpowiedniego tekstu (najczęściej daty, godziny, numeru bocznego pojazdu, a czasem innych treści). Dodatkowo kasownik wyświetli informację o udanej operacji skasowania biletu papierowego. Takie rozwiązanie wyklucza ponowne użycie tego samego biletu albo wykorzystanie go w sposób niezgodny z jego typem (na przykład przekroczenie czasu przejazdu w przypadku biletów czasowych, przesiadki w przypadku biletów jednorazowych).
Uruchomienie Kasownika
Zaraz po włączeniu kasownik oczekuje na otrzymanie od Autokomputera potrzebnych do pracy danych. Po ich otrzymaniu, kasownik przystępuje do normalnej pracy.
Ewolucja i Rodzaje Kasowników w Polsce
Systemy kasowania biletów w Polsce przeszły znaczącą ewolucję. Od prostych mechanizmów po zaawansowane systemy elektroniczne.
Historyczne i Tradycyjne Rozwiązania
Pierwszy ręczny kasownik do biletów, którego zasada działania oraz budowa zbliżona była do tych używanych obecnie, wynalazł na emigracji w 1848 roku polski wynalazca Jan Józef Baranowski. Przez długi czas popularne były kasowniki dziurkujące bilet za pomocą bolców, jednak obecnie wychodzą one z użycia.
Większość miast w Polsce używało i nadal w pewnym zakresie używa kasowników drukujących dzień i godzinę (najczęściej również numer boczny pojazdu, a czasem inne treści) na bilecie papierowym.
Nowe Technologie
W niektórych miastach w Polsce stosowane są kasowniki kodujące stosowne informacje na kartonowym bilecie z paskiem magnetycznym. Coraz częstsze stają się natomiast kasowniki współpracujące z plastikowymi kartami zbliżeniowymi. System ten funkcjonuje czasami równocześnie z tradycyjnymi biletami papierowymi albo biletami z paskiem magnetycznym. W takich sytuacjach kasowniki biletowe obsługują obydwa standardy, albo też - przejściowo - w pojazdach używane są kasowniki dwóch rodzajów.
Lokalizacja Kasowników w Pojazdach
W autobusach miejskich, autobusach PKS, trolejbusach i tramwajach kasowniki instalowane są zazwyczaj niedaleko drzwi wejściowych, aby ułatwić pasażerom szybkie skasowanie biletu zaraz po wejściu do pojazdu.
Przykładowe Rozwiązania: Płatności Mobilne w Inowrocławiu
Kasowniki w autobusach MPK w Inowrocławiu zostały zmodernizowane poprzez instalację dodatkowych urządzeń oraz oprogramowania, które umożliwiają mieszkańcom płatność kartą i telefonem. Pasażerowie mają możliwość zakupu biletu przy pomocy karty płatniczej (zbliżeniowo) oraz za pomocą telefonu bezpośrednio w autobusie. Odbywa się to bez konieczności zakładania konta, kupowania biletów papierowych czy wyrabiania biletu elektronicznego. Płatności te obsługiwane są przez jeden kasownik w autobusie: środkowy w dużych autobusach oraz ostatni w mikrobusach. Właściwe kasowniki są oznakowane odpowiednimi naklejkami.
W zmodernizowanych kasownikach w Inowrocławiu kupić można bilety jednorazowe oraz bilety czasowe (60-minutowe, 24-godzinne) i rodzinne.