Kursy na Naczelnika OSP: Wymagania i Ścieżka Rozwoju

Decyzja o wstąpieniu w szeregi Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) to krok, który może znacząco wpłynąć na życie, oferując możliwość służby społeczeństwu, zdobycia nowych umiejętności i dołączenia do grona osób o podobnych wartościach. W Polsce funkcjonuje ponad 16 tysięcy jednostek OSP, skupiając ponad 700 tysięcy strażaków ochotników. Jednostki te, działające jako stowarzyszenia, ściśle współpracują z Państwową Strażą Pożarną (PSP), a wiele z nich jest zrzeszonych w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej stwarza możliwość włączenia jednostek OSP do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Obecnie ponad 4500 jednostek OSP należy do tego systemu, co wiąże się z koniecznością spełnienia określonych wymagań sprzętowych i personalnych. Należy jednak podkreślić, że jednostki OSP niewłączone do KSRG również potrafią sprawnie działać, zarówno podczas akcji ratowniczo-gaśniczych, jak i służąc lokalnej społeczności.

Jak zostać strażakiem OSP?

Pierwszym i kluczowym krokiem, aby zostać strażakiem OSP, jest znalezienie jednostki, do której chciałbyś należeć. Następnie należy skontaktować się z członkami tej jednostki, którzy udzielą wszelkich niezbędnych informacji i przybliżą specyfikę służby. Ochotnicza Straż Pożarna to jednostka umundurowana, wyposażona w specjalistyczny sprzęt, której głównym zadaniem jest walka z pożarami, przeciwdziałanie innym miejscowym zagrożeniom oraz pomoc podczas klęsk żywiołowych.

Rodzaje członkostwa w OSP

Głównym dokumentem regulującym działalność jednostki OSP jest jej statut. Znajdują się w nim informacje dotyczące celów i sposobów działania, praw i obowiązków członków, a także zasad wyboru i funkcjonowania władz stowarzyszenia. Statut zazwyczaj przewiduje kilka rodzajów członkostwa:

• Członkowie zwyczajni (czynni): Aktywnie uczestniczą w realizacji celów i zadań OSP.
• Członkowie wspierający: Osoby fizyczne lub prawne, które wspomagają działalność OSP finansowo lub w innej formie.
• Członkowie honorowi: Osoby szczególnie zasłużone dla ochrony przeciwpożarowej, którym godność tę nadaje Walne Zebranie Członków OSP.

Praktyka pokazuje, że każdy, kto chce aktywnie uczestniczyć w realizacji celów OSP, może znaleźć w niej swoje miejsce. Zakres aktywności jest na tyle szeroki, że osoby o różnych zawodach i umiejętnościach - mechanicy, elektrycy, informatycy, kierowcy, nauczyciele - mogą znaleźć w OSP coś dla siebie.

Proces rekrutacji do OSP

Proces dołączenia do OSP można podzielić na kilka etapów:

1. Znalezienie jednostki: Jeśli myślisz o zostaniu strażakiem-ratownikiem, bezpośrednio uczestniczącym w działaniach ratowniczo-gaśniczych, ważna jest lokalizacja jednostki. Im bliżej będziesz miał do jednostki, tym szybciej będziesz mógł dotrzeć na miejsce alarmu.
2. Kontakt z jednostką: Jednostki OSP muszą być prawnie zarejestrowane w krajowym rejestrze sądowym. W rejestrze można wyszukać jednostkę i znaleźć dane kontaktowe. Po skontaktowaniu się z jednostką zostaniesz zaproszony na spotkanie organizacyjne.
3. Spotkanie organizacyjne: Na spotkaniu poznasz strukturę organizacyjną jednostki, zapoznasz się z jej bazą techniczną i dowiesz się o dalszych krokach. Bądź przygotowany na pytania dotyczące Twojej motywacji i dotychczasowego doświadczenia.
4. Złożenie podania: Jeśli po spotkaniu zdecydujesz się dołączyć do OSP i zostaniesz pozytywnie oceniony, będziesz mógł złożyć podanie o wstąpienie. Decyzje o przyjęciu podejmowane są przez zarząd jednostki.
5. Okres próbny: Wiele jednostek stosuje okres próbny, podczas którego oceniane jest zaangażowanie nowych członków. Na tym etapie powinieneś brać udział w szkoleniach wewnętrznych.
6. Ślubowanie: Po pomyślnym przejściu okresu próbnego i złożeniu ślubowania, stajesz się pełnoprawnym członkiem OSP.

Aby uzyskać jakikolwiek stopień w jednostce Ochotniczej Straży Pożarnej, najpierw należy do niej wstąpić. Aby to zrobić, trzeba być osobą pełnoletnią. Niezbędne jest również zameldowanie na terenie naszego kraju. Gdy spełniamy te warunki, musimy odbyć szkolenie BHP oraz przejść badania lekarskie. Następnie czeka nas podstawowe szkolenie dla strażaków-ochotników. Po tym czeka nas egzamin teoretyczny oraz praktyczny, gdzie do czynienia mamy z przejściem przez komorę dymową. Gdy spełnimy wszystkie powyższe warunki oraz zdamy egzaminy, możemy śmiało wstąpić w szeregi OSP. Wtedy czeka na nas mundur i gotowość do udziału w działaniach ratowniczych.

Szkolenia dla strażaków OSP i ścieżka kariery

Kluczowym elementem przygotowania strażaka ochotnika do służby są odpowiednie szkolenia. Jednostki OSP uczestniczą w tych samych akcjach co Państwowa Straż Pożarna, a decyzję o alarmowaniu jednostek OSP podejmuje stanowisko kierowania PSP. Przez następne lata można pogłębiać swoją wiedzę i umiejętności przez szkolenia, np. z zakresu ratownictwa medycznego czy technicznego.

Szkolenie podstawowe strażaka ratownika OSP

Szkolenie podstawowe jest przepustką do pierwszej akcji ratowniczo-gaśniczej. Jest ono realizowane przez Państwową Straż Pożarną i obejmuje 38 tematów realizowanych w 136 godzinach, w tym 64 godziny teorii i 69 godzin zajęć praktycznych. Szkolenie zakończone jest egzaminem, a jego ukończenie uprawnia do bezpośredniego udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych.

Podstawa prawna i zmiany w szkoleniach

Od lutego 2022 roku obowiązują nowe "Zasady organizacji szkoleń członków Ochotniczych Straży Pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych". Zmieniono zakres tematyczny i godzinowy poszczególnych szkoleń, w tym szkolenia podstawowego. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Tekst jednolity - Dz. U. z 2009 r., Nr 12, poz. 68 z późn. zm.), do zadań Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej należy ustalanie programów i zasad szkolenia pożarniczego dla jednostek ochrony przeciwpożarowej. W 2006 r. Komendant Główny PSP zatwierdził, a Prezes Zarządu Głównego ZOSP RP zaakceptował program „System szkolenia członków ochotniczych straży pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych”. W programie tym czytamy, że „Zaproponowane rozwiązanie opiera się na trzech poziomach, od szkolenia podstawowego, poprzez szkolenia specjalistyczne, a skończywszy na szkoleniach dowódczych. Na każdym z zaproponowanych poziomów występują bloki szkoleniowe, które ułożone są w kolejności chronologicznej, przez co tworzą tzw. ścieżkę szkoleniową.”

Wymagania dotyczące uczestnictwa w szkoleniu podstawowym

W szkoleniu podstawowym mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat i nie przekroczyły 65 lat. W przypadku osób nieletnich wymagana jest zgoda rodziców/prawnych opiekunów na udział w szkoleniu. Osoby niepełnoletnie, które zdały egzamin, otrzymują zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, natomiast zgodnie z obowiązującym prawem w działaniach ratowniczo-gaśniczych będą mogły brać udział po ukończeniu 18 roku życia. Aby przystąpić do szkolenia, musisz być członkiem jednostki OSP, która może Cię na nie skierować. Tylko jednostka może skierować Cię na szkolenie, które realizowane jest przez jednostki Państwowej Straży Pożarnej.

Przebieg szkolenia podstawowego

Szkolenie podstawowe rozpoczyna się spotkaniem organizacyjnym, podczas którego realizowana jest tematyka instruktażu ogólnego w ramach szkolenia wstępnego BHP. Po przeprowadzeniu instruktażu kursant otrzymuje kartę szkolenia wstępnego z zakresu BHP. Następnie w macierzystej jednostce OSP naczelnik przeprowadza instruktaż stanowiskowy dla kursantów i potwierdza to wpisem w otrzymanej wcześniej karcie szkolenia. Obecnie szkolenia podstawowe realizowane są w oparciu o program szkolenia podstawowego strażaka ratownika OSP z dnia 4 marca 2022 roku, obejmujący m.in. bezpieczeństwo i higienę pracy oraz podstawy organizacji akcji gaśniczej.

Egzamin kończący szkolenie podstawowe

Egzamin składa się z części teoretycznej, praktycznej oraz z zakresu BHP. Do egzaminu praktycznego zostają zakwalifikowane osoby, które zrealizowały zagadnienia poruszane na szkoleniu, otrzymały zaliczenie z części teoretycznej egzaminu i zaliczyły test w komorze dymowej. Jeżeli zajęcia teoretyczne realizowane były przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość, część teoretyczna egzaminu przeprowadzona zostanie po ukończeniu modułu teoretycznego i przed rozpoczęciem zajęć praktycznych. W przypadku, gdy zajęcia teoretyczne odbywały się stacjonarnie, cały egzamin zostanie zorganizowany na zakończenie szkolenia.

• Egzamin teoretyczny: Pisemny, zazwyczaj składający się z kilkudziesięciu pytań zamkniętych jednokrotnego wyboru. Wymagane jest uzyskanie minimum 70% punktów.
• Egzamin praktyczny: Obejmuje zadania ćwiczone podczas zajęć praktycznych, w tym posługiwanie się specjalistycznym sprzętem, zasady łączności radiowej oraz przepisy BHP. Na egzaminie praktycznym można spodziewać się wszystkiego, co wcześniej było ćwiczone podczas zajęć praktycznych. Należy zwrócić uwagę na umiejętność posługiwania się specjalistycznym sprzętem, znajomość zasad prowadzenia korespondencji radiowej czy też znajomość przepisów BHP.
• Egzamin z zakresu BHP: Test wielokrotnego wyboru (minimum 10 zadań).

Zajęcia teoretyczne mogą być realizowane zdalnie, a zajęcia praktyczne wymagają zachowania proporcji 1 instruktor na 4-10 słuchaczy. Zakres tematów poruszanych na szkoleniu podstawowym jest bardzo szeroki, co wynika z faktu, że jako strażak-ratownik podczas akcji spotkać się można z wieloma różnymi sytuacjami, do których należy być dobrze przygotowanym.

Inne formy szkoleń i doskonalenia

Oprócz szkolenia podstawowego, strażacy OSP mogą uczestniczyć w innych formach szkoleń, takich jak:

• Szkolenie kierowcy-konserwatora sprzętu ratowniczego (wymagane dla strażaków OSP pełniących funkcję kierowcy).
• Szkolenie z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy (KPP).
• Szkolenie z zakresu współdziałania z Lotniczym Pogotowiem Ratunkowym.
• Szkolenie przygotowujące do egzaminu uprawniającego do kierowania pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony.
• Szkolenia specjalistyczne, np. dotyczące działań z udziałem pojazdów elektrycznych, prowadzone przez CNBOP-PIB we współpracy z Polskim Stowarzyszeniem Nowej Mobilności.

Strażacy OSP włączeni do KSRG mają obowiązek przystępować do testów w komorze dymowej nie rzadziej niż raz na 5 lat. Test ten ma na celu sprawdzenie odporności psychofizycznej strażaków w warunkach zbliżonych do rzeczywistych.

Stopnie w OSP i wymagania na Naczelnika

Pierwszym stopniem jest bycie strażakiem. Należy on do osoby, która czynnie uczestniczy w życiu jednostki oraz spełnia wymagania (wiek, umiejętności, wiedza). Następnie można ubiegać się o stopień "Starszego Strażaka". Tutaj poza wcześniej wymienionymi wymaganiami należy ukończyć kurs strażaków ratowników OSP oraz czynnie brać udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych. Kolejny stopień to "Dowódca roty". Jest to osoba z większym doświadczeniem pracy w jednostce OSP, która dodatkowo przyczynia się do rozwoju jednostki. Następnie można liczyć na "Pomocnika Dowódcy Sekcji", gdzie niezbędne jest ukończenie kursów: strażaków ratowników, ratownictwa technicznego oraz kursu KPP. Wyżej jest "Dowódca sekcji". Tutaj dodatkowo czeka na ukończenie kursu dowódców OSP. Kolejny stopień to "Pomocnik Dowódcy Plutonu". Aby taki stopień osiągnąć, należy ukończyć kurs dowódców oraz naczelników OSP. Jeśli dalej ambicje są niespełnione, można próbować swoich sił jako "Dowódca plutonu".

Kto nadaje stopnie w OSP?

W przeciwieństwie do konkretnej i sprecyzowanej wiedzy wymaganej w przypadku stopni w OSP, znalezienie informacji na temat tego, kto nadaje te stopnie, nie jest już takie łatwe. Według informacji ZOSP RP, nadawanie dystynkcji dla członków OSP leży w gestii samej jednostki. W tym przypadku to dana jednostka wyznacza takie osoby w swoim statucie.

Wymagania na kurs Naczelników OSP

Szkolenie Naczelników Ochotniczych Straży Pożarnych ma na celu przygotowanie dowódców/kierujących działaniem ratowniczym członków Ochotniczych Straży Pożarnych do pełnienia funkcji Naczelnika OSP z uwzględnieniem utrzymania i zarządzania gotowością operacyjną jednostki OSP. Szkolenie jest przeprowadzane zgodnie z „Programem szkolenia Naczelników Ochotniczych Straży Pożarnych” oraz „Zasadami organizacji szkoleń członków Ochotniczych Straży Pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych”. Kandydaci na szkolenie muszą spełniać poniższe warunki:

• skierowanie od zarządu Ochotniczej Straży Pożarnej potwierdzone przez właściwy organ gminy,
• wiek - ukończone 18 lat i nie przekroczone 65 lat,
• prawo jazdy co najmniej kat. B,
• potwierdzenie ukończenia szkolenia kierujących działaniem ratowniczym dla członków OSP wg programu z 2015 roku lub spełnienie równorzędnych wymagań zgodnie z programem szkolenia z 2006 roku,
• zalecane wykształcenie co najmniej średnie,
• zaświadczenie o ukończeniu szkolenia dowódców Ochotniczych Straży Pożarnych.

Aby starać się o przyjęcie na szkolenie dowódców OSP, strażak ratownik OSP powinien posiadać „wykształcenie co najmniej na poziomie zasadniczej szkoły zawodowej, co najmniej 3-letni staż jako strażak ratownik Ochotniczych Straży Pożarnych, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych część II lub spełnienie równorzędnych wymagań, zaświadczenie o ukończeniu kursu z zakresu ratownictwa technicznego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych.” Uprawnienia do wykonywania czynności ratowniczo - gaśniczych, udzielania pierwszej pomocy medycznej, prowadzenia działań z zakresu ratownictwa technicznego oraz innych działań specjalistycznych, a także pełnienia funkcji dowódczych, strażak ratownik Ochotniczych Straży Pożarnych nabywa po ukończeniu poszczególnych rodzajów szkoleń.

Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza (MDP)

Jeśli marzy nam się wstąpienie w szeregi OSP, lecz nie mamy ukończonych 18 lat, możemy wtedy dołączyć do Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej. To gałąź zarządzana również przez OSP. Śmiałkowie należący do tej grupy biorą udział w zawodach oraz uroczystościach organizowanych przez strażaków OSP. Aby to uczynić, niezbędna będzie zgoda rodziców na wypełnionym wniosku. Udział w Młodzieżowej Drużynie Pożarniczej to pierwszy krok, aby bezproblemowo wstąpić do jednostki OSP (po ukończeniu 18 roku życia).

Motywacje i doświadczenia strażaków OSP

Motywacje do wstąpienia do OSP są różnorodne: chęć pomocy innym, potrzeba zrobienia czegoś dobrego, zdobycie nowych umiejętności, sprawdzenie swojej siły charakteru, a także podtrzymanie tradycji rodzinnych. Wielu strażaków podkreśla, że służba w OSP to nie tylko obowiązki, ale także ogromna satysfakcja i poczucie przynależności do "drugiej rodziny". Doświadczenia pierwszych akcji często pozostają w pamięci na długo. Mogą to być zarówno zdarzenia wymagające natychmiastowej interwencji, jak i te bardziej rutynowe, jednak zawsze niosące ze sobą poczucie spełnienia i odpowiedzialności. Strażacy OSP podkreślają, że im więcej od siebie dają, tym więcej otrzymują w zamian - wsparcie, zaufanie i poczucie bycia potrzebnym. Decyzja o wstąpieniu do OSP była świadoma dla wielu osób, które miały kontakt ze strażą od najmłodszych lat, np. poprzez zawody Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP) czy turnieje wiedzy pożarniczej. Dla innych było to odkrycie nowej pasji po pierwszym kontakcie z jednostką i zapoznaniu się ze sprzętem.

Pytania i odpowiedzi dotyczące wstąpienia do OSP

Poniżej przedstawiamy najczęściej zadawane pytania dotyczące wstąpienia i funkcjonowania w OSP:

1. Czy jednostki OSP uczestniczą w tych samych akcjach co PSP? Tak, decyzję o alarmowaniu jednostek OSP podejmuje stanowisko kierowania PSP. Jednostki wyposażone są w systemy powiadamiania i syreny alarmowe.
2. Jak szybko strażak musi stawić się na alarm? Jako graniczny czas wyjazdu przyjmuje się 15 minut od momentu zaalarmowania. W tym czasie strażacy powinni przybyć do jednostki, przebrać się i wyjechać do zdarzenia.
3. Czy muszę brać udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych? Nie, jeśli nie chcesz lub nie możesz brać udziału w akcjach, nadal możesz znaleźć w OSP inne formy działalności, które wspomogą jednostkę.
4. Czy strażacy OSP mają umundurowanie? Tak, strażacy OSP mają prawo do munduru, który używany jest podczas świąt państwowych, religijnych oraz wewnętrznych wydarzeń w jednostce. Zazwyczaj mundury otrzymują strażacy, którzy przeszli okres próbny i złożyli ślubowanie.
5. Czy mogę zostać członkiem OSP bez zgody rodziców, jeśli jestem niepełnoletni? Nie, w przypadku osób nieletnich wymagana jest zgoda rodziców lub prawnych opiekunów.
6. Czy w OSP obowiązują składki członkowskie? Tak, jednostka OSP jest stowarzyszeniem i w wielu jednostkach obowiązuje składka członkowska, zazwyczaj roczna w wysokości od 10 do 50 zł.

tags: #kursy #na #naczelnika #osp #w #kujawsko