Poniższy artykuł prezentuje historię i bieżącą działalność Ochotniczej Straży Pożarnej w Olszynach, a także szczegółowe informacje na temat najważniejszych muzeów pożarnictwa w Polsce, w tym Małopolskiego, Centralnego oraz Centrum Edukacji i Historii Warszawskiej Straży Pożarnej, jak również innych regionalnych placówek.
Ochotnicza Straż Pożarna w Olszynach
Historia i rozwój jednostki
Ochotnicza Straż Pożarna w Olszynach powstała w 1896 roku. Już w latach 60. XX wieku przy jednostce funkcjonowała Pierwsza KDP (Kadrowa Drużyna Pożarnicza). Kontynuacją tej tradycji było powstanie przy jednostce Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP) w 1992 roku. Funkcję prezesa w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku pełnili druhowie: Józef Prusiński, Henryk Maliński, Kazimierz Kacprzak oraz Zbigniew Karolów.
Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze
Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze powołuje się w celu szerszego zainteresowania młodzieży działalnością społeczną na rzecz ochrony przeciwpożarowej oraz przygotowania jej do bezinteresownej służby w szeregach OSP. Członkami MDP mogą być dziewczęta i chłopcy w wieku do 18 lat.
Wyposażenie i działania operacyjne
W 2012 roku Gmina Szczytno zakupiła trzy samochody pożarnicze SCANIA 94D GBA 1,8/32, z których jeden trafił do OSP Olszyny.
Jednostka regularnie bierze udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych. Przykładowo, w sobotę 19 października, OSP Olszyny została zadysponowana przez Stanowisko Kierowania KM PSP do pożaru trawy i zadrzewień przy drodze powiatowej w miejscowości. W działaniach brał udział zastęp: OSP Olszyny GBARt 2,5/20 STAR 266 oraz Patrol Policji.
Wczoraj, 20 czerwca, jednostka została zadysponowana do usuwania z dróg połamanych drzew. W akcji uczestniczył zastęp OSP Olszyny GBARt 2,5/20 STAR 266. Z kolei 4 czerwca, jednostka interweniowała w celu usuwania na drogach skutków opadów ulewnego deszczu, które wystąpiły w miejscowości. W tych działaniach brały udział zastępy: OSP Olszyny GBARt 2,5/20 STAR 266, OSP Olszyny GLB 0,2 Fiat Ducato oraz OSP Olszyny SLRR KIA Sorento.
Wydarzenia i aktywność społeczna
W miesiącu lipcu bieżącego roku jednostka dokonała zakupu sprzętu służącego do przeprowadzania zawodów sportowo-pożarniczych dla Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych. Było to możliwe dzięki pozyskanej dotacji z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie oraz Gminy Rzepiennik Strzyżewski.
W niedzielę na stadionie w miejscowości odbyły się ćwiczenia sportowo-pożarnicze dla Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych oraz seniorów z Gminy Rzepiennik Strzyżewski. Drużyny młodzieżowe miały okazję zapoznać się z nowym ćwiczeniem bojowym oraz sztafetą według regulaminu CTIF, a seniorzy mogli udoskonalić umiejętności rozwinięcia bojowego. Wydarzeniu towarzyszyła dobra zabawa i poczęstunek w postaci kiełbasek z grilla.
W niedzielę 22 grudnia, jak co roku, druhowie wręczali przy kościele kalendarze strażackie na 2025 rok. Była to również okazja do złożenia mieszkańcom Olszyn życzeń wesołych Świąt Bożego Narodzenia oraz samych pogodnych i szczęśliwych dni w nadchodzącym Nowym Roku. Strażacy z OSP Olszyny dziękowali mieszkańcom za uznanie, życzliwość, ciepłe słowa oraz wsparcie.
4 maja jednostka miała przyjemność obchodzić Dzień Świętego Floriana, a zarazem Międzynarodowy Dzień Strażaka. Uroczystości rozpoczęły się od Mszy Świętej w kościele parafialnym Podwyższenia Krzyża Świętego, podczas której modlono się o siłę i bezpieczeństwo dla wszystkich strażaków.
Muzea Pożarnictwa w Polsce
Małopolskie Muzeum Pożarnictwa w Alwerni
Małopolskie Muzeum Pożarnictwa powstało 4 maja 1953 roku z inicjatywy farmaceuty kpt. Zbigniewa Konrada Gęsikowskiego. Przez ponad 70 lat placówka ta działała pod opieką oddanych ochotników Straży Pożarnej w Alwerni. Ochotnicza Straż Pożarna nie tylko pełniła funkcję strażacką, ale także była stróżem dziedzictwa kulturowego. Przez dziesięciolecia dzięki społecznej pracy członków straży Muzeum zgromadziło ponad 4000 eksponatów.
Kolekcja muzealna składa się ze strażackich wozów konnych i samochodów pożarniczych, zbioru medali, odznaczeń, pamiątkowych plakietek i fotografii, a także związanych tematycznie z działalnością straży pożarnej zbiorów filumenistycznych i filatelistycznych oraz licznych dokumentów i publikacji. Najcenniejszą częścią zbiorów jest licząca się w skali europejskiej kolekcja dawnych pojazdów strażackich. Na szczególną uwagę zasługuje konserwacja tych unikalnych zabytków, prowadzona własnymi siłami przez strażaków z Alwerni. Ich wysiłek został doceniony przyznaną w 1999 roku doroczną nagrodą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Sybilla” za dokonania w dziedzinie konserwacji unikalnego samochodu strażackiego Mercedes z 1926 roku. Jest to prawdopodobnie najcenniejszy, sprawny technicznie i najlepiej zachowany zabytek tego typu w Polsce.
W 2002 roku Rada Miejska w Alwerni utworzyła Małopolskie Muzeum Pożarnictwa jako gminną instytucję kultury i nadała mu Statut. Od dnia 23 maja 2004 roku, po zatwierdzeniu statutu przez Walne Zebranie OSP w Alwerni i uzgodnieniu z Ministerstwem Kultury, organem założycielskim Małopolskiego Muzeum Pożarnictwa została OSP Alwernia. W roku 2023 Małopolskie Muzeum Pożarnictwa w Alwerni włączono jako filię w strukturę MMZ w Wygiełzowie.
Po podpisaniu w 2022 roku umowy na budowę nowego budynku Muzeum Pożarnictwa oraz przejęciu zbiorów od jednostki OSP w Alwerni, rozpoczęły się intensywne prace budowlane. Końcem roku 2023 etap budowlany został zakończony, a Muzeum zostało udostępnione do ruchu turystycznego w maju 2024 roku. Nowa siedziba Muzeum umożliwia odpowiednie wyeksponowanie istniejącej kolekcji, rozbudowę o kolejne eksponaty i stworzenie właściwych warunków dla zabezpieczenia zbiorów. Umożliwia również realizację programu kulturowego oraz prezentację nowej i atrakcyjnej ekspozycji stałej.
Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach
Oprócz Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, mającego statut muzeum państwowego, istnieje w kraju wiele innych placówek gromadzących zbiory pożarnicze, które, choć są nazywane muzeami, nie spełniają wymogów stawianych muzeom przez ustawę „O ochronie dóbr kultury i o muzeach”.
Centralne Muzeum Pożarnictwa powstało z szacunku dla historii i z potrzeby serca w dniu 14 września 1975 roku. W styczniu 1976 roku Muzeum uzyskało status placówki państwowej o ponadregionalnym zasięgu. Do 1991 roku było finansowane, tak jak wszystkie placówki kultury, ze środków Funduszu Rozwoju Kultury. Z dniem 1 lipca 1992 roku Muzeum włączono w struktury organizacyjne Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej, natomiast w dniu 10 lutego 1993 roku otrzymało nowy statut i nazwę Centralnego Muzeum Pożarnictwa. Od 1997 roku posiada swój oddział zamiejscowy - Wielkopolskie Muzeum Pożarnictwa w Rakoniewicach.
W Centralnym Muzeum Pożarnictwa znajdują się zarówno ekspozycje stałe, jak i czasowe. Kolekcje obejmują motopompy, unikalną pompę parową firmy G.A., samochody gaśnicze i autodrabiny. Wśród eksponatów można znaleźć sprzęt alarmowy, sprzęt oświetleniowy (pochodnie, latarki, lampy), a także umundurowanie i hełmy strażackie (paradne i bojowe). Prezentują one charakter ubioru strażackiego z końca XIX wieku, używanego w strażach Austrii, Prus czy Rosji, a także XX-wieczne wzory umundurowania z większości państw europejskich i innych kontynentów.
Ponadto w zbiorach Muzeum znajdują się liczne wydawnictwa specjalne, dyplomy, fotografie, plakaty o tematyce przeciwpożarowej oraz odznaczenia strażackie, w tym medal im. Józefa Tuliszkowskiego i Złoty Znak Związku Ochotniczych Straży Pożarnych, który placówka otrzymała w uznaniu całokształtu dokonań z okazji jubileuszu XX-lecia Muzeum. W 1990 roku placówka wydała I tom periodyku naukowego „Muzealny Rocznik Pożarniczy”, który realizuje problematykę historyczną ochrony przeciwpożarowej.
Muzeum zlokalizowane jest w dzielnicy Mysłowic - Słupnej przy skrzyżowaniu autostrady A4 Wrocław - Kraków, drogi ekspresowej S1 Warszawa - Cieszyn oraz drogi wojewódzkiej 934 Katowice - Oświęcim.
Centrum Edukacji i Historii Warszawskiej Straży Pożarnej
Centrum Edukacji i Historii Warszawskiej Straży Pożarnej zlokalizowane jest przy ul. Marcinkowskiego 2 w zabytkowym budynku, wybudowanym w 1878 roku na potrzeby koszar Warszawskiej Straży Ogniowej. W ostatnich latach obiekt przeszedł gruntowny remont, odbudowano 30-metrową wieżę oraz garaż. Obok Centrum nieprzerwanie funkcjonuje Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza nr 5 Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej m. st. Warszawy.
Centrum w założeniach jest przedsięwzięciem niekomercyjnym, przewidzianym dla grup zorganizowanych. Na dwóch kondygnacjach budynku o łącznej powierzchni 1000 m² przygotowano 15 wystaw prezentujących bogatą historię Warszawskiej Straży Pożarnej, począwszy od jej powstania aż do działań podejmowanych w chwili obecnej.
Inne regionalne placówki muzealne
W Polsce działa wiele innych, często mniejszych, placówek muzealnych i izb pamięci, które wciąż przyczyniają się do ratowania cennych zabytków pożarniczych.
- Muzeum w Lidzbarku Welskim: Powstało w 1974 roku z inicjatywy działacza pożarniczego Maksymiliana Angera. Dzięki zaangażowaniu członków miejscowej Ochotniczej Straży Pożarnej i wsparciu finansowemu Zarządu Wojewódzkiego ZOSP w Olsztynie, wybudowano pawilon wystawowy oraz wiatę na sprzęt silnikowy. Muzeum gromadziło sikawki i samochody strażackie, odznaczenia, pieczęcie, sztandary, sprzęt bojowy strażaka. Placówka przestała funkcjonować w 1989 roku, a jej zbiory przekazano do jednostek OSP, do których pierwotnie należały. Część zbiorów trafiła również do Kujawsko-Dobrzyńskiego Parku Etnograficznego w Kłóbce, będącego oddziałem Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku.
- Muzeum w Przeworsku: Podległe zarządowi miejscowej Ochotniczej Straży Pożarnej, mieści się w budynku dawnej powozowni pałacowej Andrzeja Lubomirskiego oraz wzniesionym w 1974 roku pawilonie wystawowym. W 1956 roku, z okazji jubileuszu 60-lecia miejscowej OSP, zorganizowano okolicznościową wystawę sprzętu pożarniczego, zaś w 1974 roku otwarto muzeum w nowej siedzibie.
- Muzeum w Namysłowie: Muzeum Pożarnictwa przy Namysłowskim Towarzystwie Społeczno-Kulturalnym powstało w 1950 roku z inicjatywy miejscowej Ochotniczej Straży Pożarnej oraz Namysłowskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego.
Wspomniane placówki, prowadzone często przez społeczników i utrzymywane przez zarządy straży, odgrywają kluczową rolę w ratowaniu i konserwacji cennych zabytków pożarniczych.