Ewakuacja osoby rannej z pojazdu często wymaga szybkiego i bezpiecznego wykonania dostępu. Jednym ze sposobów jest odcięcie wybranych elementów konstrukcyjnych samochodu. Do tego celu strażacy wykorzystują nożyce hydrauliczne lub narzędzia elektryczne. Zanim jednak wykonane zostanie jakiekolwiek cięcie, należy wziąć pod uwagę kilka kluczowych aspektów, mających znaczenie dla bezpieczeństwa działań i szybkości ich wykonania.
Kluczowe Aspekty Bezpieczeństwa Przed Rozpoczęciem Cięcia
Identyfikacja Wzmocnień Konstrukcyjnych
W konstrukcjach samochodów znajdują się wzmocnienia, które tworzą „klatkę bezpieczeństwa”, chroniąc osoby w pojeździe przed urazami oraz mające za zadanie zmniejszyć deformacje pojazdu. Pomimo że chronią one pasażerów, mogą stanowić utrudnienie w wykonaniu dostępu dla strażaków. Dlatego ważne jest, aby unikać cięcia w miejscach, gdzie takie wzmocnienia występują. Niestety, samochody nie mają oznaczeń wzmocnień, co sprawia, że strażacy powinni przed cięciem skorzystać z KART RATOWNICZYCH, na których naniesione są m.in. lokalizacje wzmocnień.
Rola i Znaczenie Kart Ratowniczych
Wypadek, w którym uwięzione są ranne osoby, wymaga od strażaków szybkiego działania. Zanim zaczną rozcinać karoserię, muszą upewnić się, czy nożyce nie trafią na zbiornik gazu, poduszki powietrzne czy inne newralgiczne elementy. W całej Europie coraz większą popularność zyskuje akcja wyposażania samochodów w tzw. „karty ratownicze”. Jest to kartka formatu A4 z wydrukowanymi newralgicznymi elementami konstrukcji samochodu, które mają znaczenie dla strażaków wydobywających ranne osoby z wnętrza pojazdu.
Informacje Zawarte w Kartach Ratowniczych
Na kartce zaznaczone są takie elementy jak:
- poduszki powietrzne
- wzmocnione elementy konstrukcji nadwozia
- generator gazowy
- amortyzator gazowy
- sterownik
- akumulator (także akumulator wysokiego napięcia w pojazdach elektrycznych lub hybrydowych)
- napinacz pasów bezpieczeństwa
- zbiornik paliwa
- zbiornik gazu LPG/CNG
- zawór bezpieczeństwa (dla gazu CNG i LPG)
Darmową aplikacją z kartami ratunkowymi, którą strażacy mogą posiadać np. na telefonie komórkowym, jest RESCUE CODE.
Wyzwania i Ryzyka bez Kart Ratowniczych
Na rynku dostępne są setki modeli samochodów, a każdy z nich jest inny. Strażacy nie są w stanie zapamiętać rozmieszczenia wszystkich wymienionych elementów we wszystkich pojazdach. Nierzadko problemem jest zlokalizowanie akumulatora, którego odpięcie kabli jest jedną z pierwszych czynności ratownika. Akumulatory zazwyczaj znajdują się pod maską, ale np. w Citroenie Xsara Picasso trzeba go szukać pod fotelem kierowcy.
Kolejnym problemem może okazać się przecięcie zbiornika poduszek powietrznych. Nie zawsze wszystkie poduszki otwierają się podczas wypadku, a przecięcie zbiornika z gazem pod wysokim ciśnieniem może być niebezpieczne zarówno dla ratowanej osoby, jak i dla ratownika. Wzmocnione elementy nadwozia, wykonane z twardego metalu, mogą uszkodzić nożyce hydrauliczne, dlatego strażacy wolą upewnić się, czy cięcie w danym miejscu przebiegnie bezproblemowo. Problem stanowi również rozpoznanie modelu zniszczonego samochodu oraz modyfikacje dokonywane przez właścicieli, np. zamontowanie instalacji LPG. W takim przypadku właściciel powinien sam zaznaczyć umiejscowienie butli oraz zaworu bezpieczeństwa na karcie swojego modelu auta.
Zasady Umieszczania Kart Ratowniczych
Zgodnie z wytycznymi akcji, karta ratownicza powinna być umieszczona w osłonie przeciwsłonecznej po stronie kierowcy. Samochód powinien być oznaczony stosowną nalepką informacyjną, którą należy przykleić w lewym dolnym rogu przedniej szyby w taki sposób, by nie utrudniała widoczności. Na mocy porozumienia podpisanego 8 stycznia 2014 roku pomiędzy Państwową Strażą Pożarną, Polskim Związkiem Przemysłu Motoryzacyjnego oraz Związkiem Dealerów Samochodów, każdy nowy samochód opuszczający salon sprzedaży powinien być wyposażony w zestaw składający się z karty ratowniczej oraz nalepki informującej.
Dealerzy zobowiązali się również do dystrybucji kart i nalepek dla właścicieli starszych pojazdów. Obecnie rozwijana jest koncepcja zastępowania kart ratowniczych kodami obrazkowymi QR, zawierającymi wszystkie potrzebne informacje. Dążeniem jest, aby karty ratownicze w ciągu kilku lat stały się obowiązkowe we wszystkich pojazdach, co ma zwiększyć skuteczność służb ratowniczych i liczbę osób uratowanych z wypadków drogowych.
Osobiste Sprawdzenie Miejsca Cięcia
Karty ratunkowe to jedna z możliwości oceny, gdzie w pojeździe znajdują się wzmocnienia. Jednak mimo bardzo dużej ilości informacji zawartej w karcie ratowniczej, strażacy powinni przed cięciem usunąć wszystkie osłony plastikowe lub materiałowe w miejscu wyznaczonym do cięcia. Dzięki temu uwidocznią blaszane elementy, przy których mogą znajdować się elementy pirotechniczne lub szyny od regulacji pasów bezpieczeństwa (szyny te często nie są zawarte w kartach ratowniczych).
Nowoczesne Narzędzia i Praktyczne Szkolenia
Narzędzia Hydrauliczne i Elektryczne w Akcji
Narzędzia hydrauliczne i elektryczno-hydrauliczne, takie jak zestawy Lukas, są niezbędne podczas ratownictwa technicznego. Umożliwiają cięcie, rozpieranie, podnoszenie oraz odgniatanie elementów konstrukcji pojazdu, aby jak najszybciej dotrzeć do osób poszkodowanych. Dzięki ogromnej sile nacisku pozwalają na bezpieczne i szybkie tworzenie dostępu tam, gdzie tradycyjne narzędzia są nieskuteczne. Stosuje się je głównie podczas wypadków drogowych, ale sprawdzają się także w usuwaniu skutków katastrof budowlanych czy zakleszczeń. Ich obsługa wymaga wiedzy, doświadczenia i regularnych ćwiczeń.
Znaczenie Szkoleń i Pokazów dla Strażaków
Strażacy z kilku jednostek OSP powiatu pułtuskiego wzięli udział w profesjonalnym pokazie elektrycznych narzędzi ratowniczych marki Lukas. Pod okiem specjalisty z firmy Remiza.pl przetestowali ich możliwości w praktyce. Ćwiczenia te poprawiły przygotowanie do realnych akcji i podniosły bezpieczeństwo działań. Na terenie OSP Drwały odbył się specjalistyczny pokaz elektrycznych narzędzi ratowniczych marki Lukas, przeznaczonych do działań technicznych. Prezentację poprowadził przedstawiciel firmy Remiza.pl, łącząc część teoretyczną z praktycznym wykorzystaniem sprzętu. Strażacy poznali zasady działania narzędzi, ich możliwości oraz techniki bezpiecznej pracy. Wydarzenie miało charakter szkoleniowy, ale również integracyjny, wzmacniając współpracę między jednostkami.
Praktyka na Wrakach Pojazdów
Po omówieniu zasad pracy i bezpieczeństwa strażacy przystąpili do ćwiczeń praktycznych. Dzięki firmie Eko-Stal Piotr Falba, która dostarczyła wraki pojazdów, mogli w realistycznych warunkach sprawdzić działanie nożyc, rozpieraczy i innych narzędzi. Pod okiem instruktora przećwiczono techniki dostępu do poszkodowanych, stabilizację pojazdu oraz zasady odcinania elementów karoserii. Tego typu treningi pozwalają na utrwalanie schematów działań, które w prawdziwych akcjach często decydują o życiu poszkodowanych. Jest to również okazja do wymiany doświadczeń między jednostkami.
16 lipca 2021 roku w punkcie kasacji pojazdów Eco-Auto-System w Rąbinie realizowane były ćwiczenia praktyczne na temat „Podstawowe techniki ratownictwa drogowego”. Przedmiotowe ćwiczenia mają na celu przede wszystkim przećwiczenie doskonalenie umiejętności obsługi oraz technik używanych w ratownictwie drogowym oraz przypomnienie zasad BHP. Szkolenie doskonalące strażaków z Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej w Świdwinie realizowane jest zgodnie z rocznym planem doskonalenia zawodowego. W jednostce w Świdwinie realizuje się zadania z ratownictwa technicznego w zakresie podstawowym.
5 czerwca 2021 roku uczestnicy szkolenia podstawowego strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych wraz ze strażakami z OSP w Rąbinie oraz z JRG w Świdwinie uczestniczyli w ćwiczeniach w punkcie kasacji pojazdów Eco-Auto-System w Rąbinie. Zajęcia z zakresu „Metody uwalniania osób poszkodowanych z samochodów osobowych, ciężarowych oraz autobusów” zostały przeprowadzone dzięki uprzejmości właściciela punktu. Strażacy z powiatu świdwińskiego od wielu lat korzystają ze środków dydaktycznych, jakimi są wraki samochodów, co ma duży wpływ na utrzymanie wysokiego poziomu przygotowania do prowadzenia jak najskuteczniejszych działań z ratownictwa technicznego.
"Ze strażackich kronik" (1974) /CAŁY FILM/
Publiczne Pokazy Cięcia Wraków
Państwowa Straż Pożarna w Wadowicach oraz Mini ZOO Kucyk zorganizowali Rodzinny Piknik Strażacki w Inwałdzie, gdzie oprócz stałych atrakcji odbył się również pokaz sprzętu pożarniczego, wystawa samochodów pożarniczych oraz pokaz cięcia wraku. Tego typu wydarzenia pozwalają strażakom uchylić rąbka tajemnicy swojego trudnego i niebezpiecznego zawodu, jednocześnie edukując społeczeństwo i wzmacniając wizerunek służby.
Ochotnicze Straże Pożarne, które liczą ponad 16 tysięcy jednostek w kraju, w tym 5085 należących do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), są kluczowym elementem systemu bezpieczeństwa, zwłaszcza poza granicami dużych miast. Ich członkowie, często jako pierwsi na miejscu zdarzenia, przechodzą szkolenia, aby móc uczestniczyć w akcjach pożarniczo-ratowniczych, w tym w ratownictwie technicznym i cięciu pojazdów. Ich codzienne poświęcenie i ciągły rozwój, wsparty profesjonalnymi szkoleniami i nowoczesnym sprzętem, są nieocenione dla bezpieczeństwa mieszkańców.