Szkolenie Podstawowe Strażaka OSP i Droga do Służby

Decyzja o wstąpieniu w szeregi Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) to krok, który może znacząco wpłynąć na życie. Jest to jednak droga, która oferuje możliwość służby społeczeństwu, zdobycia nowych umiejętności i dołączenia do grona osób o podobnych wartościach.

Rola i Znaczenie Ochotniczej Straży Pożarnej

Ochotnicza Straż Pożarna jest jednostką umundurowaną, wyposażoną w specjalistyczny sprzęt. Głównym zadaniem OSP jest walka z pożarami, innymi miejscowymi zagrożeniami oraz klęskami żywiołowymi. W Polsce funkcjonuje ponad 16 tysięcy jednostek OSP, skupiając ponad 700 tysięcy strażaków ochotników.

Jednostki OSP funkcjonują jako stowarzyszenia i ściśle współpracują z Państwową Strażą Pożarną. Większość OSP jest zrzeszona w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa o ochronie przeciwpożarowej umożliwia włączenie jednostek OSP do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Obecnie włączonych do KSRG jest ponad 4500 jednostek OSP. Przed jednostkami KSRG stawiany jest szereg wymagań sprzętowych oraz personalnych, które muszą spełniać. Należy jednak zauważyć, że jednostki, które nie są włączone do systemu, potrafią równie sprawnie działać, zarówno podczas akcji ratowniczo-gaśniczych, jak i służąc lokalnej społeczności.

Droga do Zostania Strażakiem OSP

Aby zostać strażakiem OSP, musisz znaleźć jednostkę, do której chciałbyś należeć. Następnie powinieneś skontaktować się ze strażakami z tej jednostki, którzy udzielą Ci wszystkich informacji i przybliżą, na czym polega służba w OSP.

Rodzaje Członkostwa w OSP

Najważniejszym dokumentem w jednostce jest statut. W statucie znajdują się między innymi informacje o: celach i sposobach działania, prawach i obowiązkach członków, zasadach wyboru i funkcjonowania władz stowarzyszenia. Zazwyczaj statut przewiduje kilka rodzajów członkostwa:

• Członkowie zwyczajni (czynni): Aktywnie uczestniczą w wykonywaniu postanowień statutu OSP.
• Członkowie wspierający: Może być nią osoba fizyczna lub prawna bez względu na jej miejsce zamieszkania i siedzibę w kraju lub za granicą, która zadeklaruje wspomaganie działalności OSP finansowo lub w innej formie i za swą zgodą zostanie przyjęta przez Zarząd OSP.
• Członkowie honorowi: Może być nią każda osoba fizyczna bez względu na miejsce zamieszkania, szczególnie zasłużona dla ochrony przeciwpożarowej. Godność członka honorowego nadaje Walne Zebranie Członków OSP.

Praktyka pokazuje, że każdy, kto chce czynnie uczestniczyć w realizacji celów OSP, może zostać strażakiem. Zakres aktywności jest tak szeroki, że każdy znajdzie coś dla siebie. Jesteś mechanikiem, elektrykiem, informatykiem, kierowcą, a może nauczycielem? Każdy może zostać strażakiem OSP.

Proces Rekrutacji do OSP

Trzy kroki dzielą Cię od zostania członkiem OSP:

1. Znalezienie jednostki: Najpierw znajdź odpowiednią jednostkę i umów się na spotkanie. Jeżeli myślisz o zostaniu strażakiem-ratownikiem, czyli takim, który bierze bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych, ważna będzie lokalizacja jednostki. Jednostki OSP w ciągu kilku minut od alarmu są w stanie wyjechać do zdarzenia, dlatego im bliżej będziesz miał do jednostki, tym lepiej. Aby jednostka mogła funkcjonować, musi być prawnie zarejestrowana, a więc znajdować się w Krajowym Rejestrze Sądowym. W rejestrze możesz wyszukać jednostkę i znaleźć dane kontaktowe.
2. Spotkanie organizacyjne: Po skontaktowaniu się z jednostką zostaniesz zaproszony na spotkanie organizacyjne. Na spotkaniu poznasz strukturę organizacyjną, zobaczysz, jaką bazą techniczną dysponuje jednostka i dowiesz się więcej na temat dalszych kroków. Pamiętaj, że to spotkanie jest po to, aby wzajemnie się poznać; bądź przygotowany na pytania o motywację oraz o obecne doświadczenie.
3. Złożenie podania i okres próbny: Jeżeli po spotkaniu w OSP będziesz zdecydowany na dołączenie oraz zostaniesz pozytywnie oceniony, będziesz mógł złożyć podanie o wstąpienie. Wszystkie decyzje o przyjęciu do stowarzyszenia podejmowane są przez zarząd. Po rozpatrzeniu Twojego podania zostaniesz poinformowany i poproszony o uzupełnienie dodatkowych dokumentów i ankiet. Wiele jednostek ma ustalony okres próbny. W tym okresie oceniane jest zaangażowanie nowych członków w realizację celów OSP. Na tym etapie powinieneś między innymi brać udział w szkoleniach wewnętrznych, które pozwolą Ci określić, czy chcesz zostać strażakiem-ratownikiem.

Po pomyślnym przejściu procesu rekrutacji i okresu próbnego następuje ślubowanie. Najczęściej ślubowanie ma następującą treść: „W pełni świadom obowiązków strażaka ochotnika uroczyście przyrzekam czynnie uczestniczyć w realizacji celów i zadań ochotniczej straży pożarnej. Być zdyscyplinowanym mężnym, ofiarnym w ratowaniu życia i mienia.”

Szkolenie Podstawowe Strażaka Ratownika OSP

Dowiedziałeś się już, jak wstąpić do OSP. Zdecydowana większość osób wstępuje do OSP, aby brać bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych. Szkolenie podstawowe jest przepustką do pierwszej akcji.

Wymagania i Podstawa Prawna

Jednym z warunków uczestnictwa w działaniach ratowniczo-gaśniczych są aktualne badania lekarskie, których rodzaj został opisany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 kwietnia 2022 r. Jeżeli jesteś już członkiem OSP i posiadasz badania lekarskie, to czas na szkolenie podstawowe.

Szkolenie realizowane jest przez jednostki Państwowej Straży Pożarnej. Od lutego 2022 r. obowiązują nowe „Zasady organizacji szkoleń członków Ochotniczych Straży Pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych”. Artykuł uwzględnia najnowszy program szkolenia strażaka ratownika OSP z dnia 4 marca 2022 roku. Zmianie uległ zakres tematyczny i godzinowy poszczególnych szkoleń.

Wymagania dotyczące uczestnictwa w szkoleniu podstawowym:

• Ukończone 16 lat i nieprzekroczenie 65 lat.
• W przypadku osób nieletnich wymagana jest zgoda rodziców/prawnych opiekunów na udział w szkoleniu.
• Osoby niepełnoletnie, które zdały egzamin, otrzymują zaświadczenie o ukończeniu szkolenia. Natomiast zgodnie z obowiązującym prawem w działaniach ratowniczo-gaśniczych będą mogły brać udział po ukończeniu 18 roku życia.
• Musisz być członkiem jednostki OSP, która może Cię na nie skierować.

Przebieg i Program Szkolenia

Na program szkolenia składa się 38 tematów realizowanych w 136 godzinach, z czego 64 godziny to teoria, a 69 godzin to zajęcia praktyczne. Szkolenie zakończone jest egzaminem. Ukończenie szkolenia uprawnia do bezpośredniego uczestnictwa w akcjach ratowniczo-gaśniczych.

Szkolenie podstawowe rozpoczyna się spotkaniem organizacyjnym, podczas którego realizowana jest tematyka instruktażu ogólnego w ramach szkolenia wstępnego BHP. Po przeprowadzeniu instruktażu kursant otrzymuje kartę szkolenia wstępnego z zakresu BHP. Następnie w macierzystej jednostce OSP naczelnik przeprowadza instruktaż stanowiskowy dla kursantów i potwierdza to wpisem w otrzymanej wcześniej karcie szkolenia.

Zajęcia teoretyczne mogą być realizowane stacjonarnie lub z wykorzystaniem metod nauczania na odległość. Zajęcia praktyczne powinny być realizowane z zachowaniem zasady 1 instruktor na 4-10 słuchaczy. Zakres tematów poruszanych na szkoleniu podstawowym jest bardzo szeroki. Wynika to z faktu, że jako strażak-ratownik podczas akcji spotkasz się z wieloma różnymi sytuacjami. Musisz być do tego dobrze przygotowany.

Egzamin Końcowy

Egzamin składa się z części teoretycznej, praktycznej oraz z zakresu BHP. Do egzaminu praktycznego zostają zakwalifikowane osoby, które zrealizowały zagadnienia poruszane na szkoleniu, otrzymały zaliczenie z części teoretycznej egzaminu i zaliczyły test w komorze dymowej.

Część teoretyczna:

• Jest egzaminem pisemnym, zazwyczaj składającym się z kilkudziesięciu pytań zamkniętych jednokrotnego wyboru.
• Zostaje zaliczony, jeżeli zdający uzyskał minimum 70% możliwych do zdobycia punktów.
• Jeżeli zajęcia teoretyczne realizowane były przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość, część teoretyczna egzaminu przeprowadzona zostanie po ukończeniu modułu teoretycznego i przed rozpoczęciem zajęć praktycznych. W przypadku gdy zajęcia teoretyczne odbywały się stacjonarnie, cały egzamin zostanie zorganizowany na zakończenie szkolenia.

Część praktyczna:

• Na egzaminie praktycznym możesz spodziewać się wszystkiego, co wcześniej ćwiczyliście podczas zajęć praktycznych.
• Na pewno musisz zwrócić uwagę na umiejętność posługiwania się specjalistycznym sprzętem, znajomość zasad prowadzenia korespondencji radiowej czy też znajomość przepisów BHP.

Egzamin z zakresu BHP:

• Przeprowadzany jest na zakończenie szkolenia, po zrealizowaniu wszystkich zajęć określonych w programie.
• Składa się z testu (minimum 10 zadań wielokrotnego wyboru z jedną prawidłową odpowiedzią).

Sprawność Fizyczna i Inne Szkolenia

W straży nie da się przewidzieć, do jakich interwencji będzie wzywana jednostka i z jakimi zadaniami będzie musiała się zmierzyć. Służby muszą być przygotowane na wszelkie, nieraz trudne do przewidzenia sytuacje. Chociaż "sprawność fizyczna" nie jest szczegółowo omówiona jako osobny wymóg wstępny dla podstawowego szkolenia, jej znaczenie jest widoczne na dalszych etapach służby.

Zgodnie z zasadami zatwierdzonymi przez Komendanta Głównego PSP, strażacy Ochotniczych Straży Pożarnych włączonych do KSRG mają obowiązek przystępować do testów w komorze dymowej nie rzadziej niż raz na 5 lat. Celem testu jest sprawdzenie odporności strażaków na obciążenia psychofizyczne w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. W czasie testu sprawdza się orientację, zdolność do przemieszczania w warunkach zadymienia i ograniczonej widoczności. Próba wysiłkowa (bieżnia, rower, młot podciągowy i drabina bez końca) realizowana jest w obuwiu sportowym, a ścieżka treningowa pokonywana jest w obuwiu specjalnym. Kartę skierowania podpisuje właściwy komendant gminny/prezes OSP/naczelnik OSP kierujący na test/ćwiczenie w komorze dymowej.

Dalsze Kształcenie i Doskonalenie

Oprócz szkolenia podstawowego, strażacy OSP mogą uczestniczyć w innych formach szkoleń, takich jak:

• Szkolenie kierowcy-konserwatora sprzętu ratowniczego (wymagane dla strażaków OSP pełniących funkcję kierowcy).
• Szkolenie z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy.
• Szkolenie z zakresu współdziałania z Lotniczym Pogotowiem Ratunkowym.
• Szkolenie przygotowujące do egzaminu uprawniającego do kierowania pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony.
• Szkolenia specjalistyczne, np. dotyczące działań z udziałem pojazdów elektrycznych, prowadzone przez CNBOP-PIB we współpracy z Polskim Stowarzyszeniem Nowej Mobilności.

Motywacje i Doświadczenia Strażaków OSP

Chęć pomocy innym, zrobienie czegoś dobrego, zdobycie nowych umiejętności, sprawdzenie siły charakteru, czy podtrzymanie tradycji rodzinnych - to tylko niektóre powody, dla których zostaje się strażakiem. Wielu strażaków podkreśla, że służba w OSP to nie tylko obowiązki, ale także ogromna satysfakcja i poczucie przynależności do "drugiej rodziny". "Straż to dla mnie przede wszystkim ludzie. Ludzie na których mogę liczyć nie tylko podczas akcji ale także w codziennym życiu. Strażacy to moja druga rodzina, dzielimy się ze sobą swoimi trudnościami i wspólnie sobie pomagamy."

Doświadczenia pierwszych akcji często pozostają w pamięci na długo. "Doskonale pamiętam swoją pierwszą akcję, było to tego samego dnia kiedy skończyłem szkolenie podstawowe. Zostaliśmy zadysponowani do wypadku, w którym ranne zostało starsze małżeństwo. Na miejsce dojechaliśmy w tym samym czasie co jednostki PSP i wspólnie udzielaliśmy pomocy." Inna relacja wskazuje: "Moja pierwsza akcja nie była spektakularna, zwykły pożar śmietnika ale uczucie, które wtedy mi towarzyszyło zostanie ze mną na zawsze."

Dla wielu decyzja o wstąpieniu do OSP była świadoma. Niektórzy wychowywali się w rodzinach strażackich, inni mieli kontakt ze strażą od najmłodszych lat podczas zawodów MDP lub turniejów wiedzy pożarniczej. Jeszcze innych do wstąpienia namówił kolega. Po pierwszej wizycie w jednostce i zapoznaniu ze sprzętem - od razu wiedzieli - chcą zostać strażakami.

Decydując się na wstąpienie do OSP musisz wiedzieć, że Twoje życie ulegnie diametralnej zmianie. Odkurzacz, rozpędzający się motocykl, czy inna maszyna, wszystko to co wydaje dźwięk podobny do syreny alarmowej zacznie powodować skok adrenaliny. "Moja pierwsza akcja to ta na którą wybiegłem od fryzjera. Od tego czasu wiedziałem - nie będzie łatwo. To co jest najpiękniejszego w byciu strażakiem to to, że im więcej od siebie dajesz tym więcej otrzymujesz w zamian."

Najczęściej Zadawane Pytania

Poniżej przedstawiamy pytania i odpowiedzi, które mogą pojawić się na etapie podejmowania decyzji o dołączeniu do OSP:

1. Czy jednostki OSP uczestniczą w tych samych akcjach co PSP? Tak, jednostki OSP uczestniczą w takich samych akcjach jak Państwowa Straż Pożarna. Stanowisko kierowania PSP po otrzymaniu zgłoszenia podejmuje decyzję o alarmowaniu jednostek OSP. Jednostki wyposażone są w syreny alarmowe, a także w systemy powiadamiania. Jednostka OSP tak organizuje swoją działalność, aby być w pełnej gotowości bojowej o każdej porze. Nie oznacza to, że jako strażak musisz stawić się na każdy alarm. Niektóre jednostki monitorują gotowość poszczególnych strażaków, wyznaczają dyżury itp. Zapytaj o to podczas pierwszego spotkania.
2. Jak szybko strażak musi stawić się na alarm? Jako graniczny czas wyjazdu przyjmuje się 15 minut. W ciągu 15 minut od momentu zaalarmowania strażacy przybywają do jednostki, przebierają się w ubrania specjalne, wsiadają do wozu i wyjeżdżają do zdarzenia.
3. Czy muszę brać udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych? Nie chcę lub nie mogę brać udziału w akcjach. Pomimo, że głównym celem OSP jest działalność ratowniczo-gaśnicza, każdy może znaleźć coś, w czym będzie mógł się realizować i wspomagać całą jednostkę.
4. Czy strażacy OSP mają umundurowanie? Tak, strażacy OSP mają prawo do munduru. Mundur używany jest podczas świąt państwowych, religijnych, a także podczas wewnętrznych wydarzeń w jednostce. Praktyka pokazuje, że mundur otrzymują strażacy, którzy przeszli okres próbny i złożyli ślubowanie.
5. Czy mogę zostać członkiem OSP, jeśli jestem niepełnoletni? Tak, możesz zostać członkiem OSP za zgodą rodziców lub prawnych opiekunów. Zgodnie z najnowszym programem szkolenia podstawowego strażaków OSP, w szkoleniu mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat.
6. Czy w OSP obowiązują składki członkowskie? Tak, z reguły tak. Jednostka OSP to stowarzyszenie. W wielu jednostkach obowiązuje składka członkowska. Zazwyczaj jest to składka roczna w wysokości od 10 do 50 zł.

Dodatkowe Informacje i Zasoby

Najlepszym źródłem informacji na temat procesu rekrutacji i specyfiki danej jednostki będzie wybrana przez Ciebie jednostka. Pamiętaj, że w niektórych jednostkach proces rekrutacji może wyglądać nieco inaczej niż to, jak został opisany w naszym artykule.

Komenda Powiatowa PSP w Brzozowie informuje, że uruchomiona została platforma edukacyjna www.platforma.wint.pl zawierająca m.in. materiały szkoleniowe z zakresu ratownictwa dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych. Możliwość logowania do serwisu (na podstawie loginu i hasła) wymaga wcześniejszego zarejestrowania się użytkownika za pomocą kodu dostępu przyznanego dla OSP. Dostępne są też materiały szkoleniowe - prezentacje w plikach .pps, które obejmują tylko część teoretyczną poszczególnych szkoleń i są dostępne na stronach internetowych.

Jeżeli nie jesteś jeszcze przekonany, żeby zostać strażakiem, namawiamy Cię, żebyś spróbował - niczego nie ryzykujesz.

tags: #sprawnosc #fizyczna #podstawowe #szkolenie #strazackie