Ochotnicza Straż Pożarna w Kostuchnie w Katowicach to jednostka o bogatej historii i głębokich korzeniach w lokalnej społeczności. W 2022 roku świętowała swoje 100-lecie istnienia, będąc świadkiem i aktywnym uczestnikiem zmian w regionie. Poniższy artykuł przedstawia historię jednostki, opisuje uroczystości jubileuszowe oraz podkreśla jej rolę w życiu dzielnicy.
Początki i Rozwój Ochotniczej Straży Pożarnej w Kostuchnie
OSP w Katowicach - Kostuchnie powstała w 1922 roku. Był to czas intensywnego rozwoju przemysłu i górnictwa na terenach dzisiejszych Katowic. Okoliczne osady, w tym Kostuchna, rozrastały się dzięki licznie napływającej ludności. Częste pożary powodowały straty, co stanowiło wyzwanie dla lokalnej społeczności.
Z inicjatywy mieszkańców w 1922 roku powołano OSP. Początki były trudne - strażacy nie mieli mundurów, hełmów czy wystarczającej liczby węży. Do akcji wyjeżdżali z sikawką konną wyposażoną w ręczną pompę. Mimo trudności jednostka działała prężnie. Z czasem pozyskiwano niezbędny sprzęt.
Wybuch II wojny światowej zastopował rozwój jednostki. Po wojnie OSP w Kostuchnie otrzymała pierwszy samochód i sprzęt gaśniczy. W czasach PRL zmagano się z brakami kadrowymi i małym zainteresowaniem aktywnością pożarniczą. W odpowiedzi na te wyzwania nawiązano współpracę z ośrodkami oświatowymi, tworząc Młodzieżową Drużynę Pożarniczą.
W końcu powstała nowa strażnica przy ulicy Szarych Szeregów 62, która funkcjonuje do dziś. Większość prac budowlanych wykonali sami strażacy. Uroczyste otwarcie strażnicy połączono z 50-leciem istnienia jednostki. W 2011 roku budynek przeszedł gruntowy remont.
W 1997 roku OSP w Kostuchnie została włączona w struktury Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), co znacząco podniosło jej operacyjność. U progu XXI wieku do jednostki trafił samochód gaśniczy marki Renault. Wykorzystywano go przez 20 lat. Brał udział m.in. w akcji ratunkowej po zawaleniu się hali MTK.
Uroczyste Obchody 100-lecia OSP Kostuchna (28 maja 2022 roku)
28 maja 2022 roku w ramach Powiatowych Obchodów Dnia Strażaka odbyły się uroczystości związane ze 100-leciem Ochotniczej Straży Pożarnej w Kostuchnie. Rozpoczęła je msza święta w kościele Trójcy Przenajświętszej w Katowicach. Następnie strażacy, mieszkańcy oraz zaproszeni goście przeszli uroczystym pochodem do strażnicy OSP Kostuchna.
Gdy wszyscy dotarli do strażnicy, rozpoczęła się kolejna oficjalna część uroczystości. Witano gości i dziękowano im za przybycie. Wręczono medale, wyróżnienia i różne odznaczenia. Prezydent miasta w swoim przemówieniu podkreślił znaczenie jednostki, mówiąc: „Jako prezydent i mieszkaniec miasta chciałbym bardzo serdecznie podziękować za niesienie pomocy wszystkim tym, którzy jej oczekiwali i potrzebowali. Podziękowania składam na ręce pana prezesa Marka Odrzywołka, który ostatnimi laty zarządza OSP w Kostuchnie i robi to doskonale. To jedna z najlepszych Ochotniczych Straży Pożarnej naszego miasta.”
Dalej prezydent zaznaczył, że to, czym dziś dysponuje OSP - cały sprzęt, piękna strażnica, działalność społeczna - to m.in. zasługa prezesa. Wyraził nadzieję, że do końca roku spośród dwóch koncepcji zostanie wybrana jedna i zaprojektowana, tak aby w przyszłym roku można było wybudować nowy garaż dla dużego wozu bojowego jednostki. Na koniec złożył życzenia: „Życzę wam bezpiecznej służby, by podczas ratowania życia i zdrowia naszych mieszkańców oraz ich mienia, nie stała wam się krzywda. Chciałbym żebyście mieli dalej takie poważanie wśród mieszkańców, jakie macie do tej pory. Chciałbym, żeby wasza praca była zauważalna i dobrze wynagradzana. Życzę wam i waszym rodzinom wszystkiego najlepszego.”
Po oficjalnej części przyszedł czas na poczęstunek oraz zabawę i odpoczynek. Mieszkańcy mogli spróbować strażackiej grochówki, czekały też różne kramy z zabawkami czy popcornem i watą cukrową. Na scenie odbywała się część artystyczna, w tym koncerty, które uświetniły festyn.
Uroczyste Obchody 100-lecia OSP w Troszynie
Rola OSP Kostuchna w Społeczności i Teraźniejszość
Druhowie OSP w Kostuchnie chętnie angażują się w wydarzenia na terenie miasta i dzielnicy. Co roku odbywa się tutaj piknik, który przyciąga mieszkańców z całych Katowic. Strażacy są obecni również przy ważnych wydarzeniach w mieście, stanowiąc integralną część lokalnego życia. W 2022 roku OSP w Kostuchnie liczyła 102 członków, w tym: 69 czynnych, 18 wspierających i 15 z Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej.
Historyczne Wydarzenia w Kostuchnie: Incydent w Domu Ludowym (1947)
Instytut Pamięci Narodowej Oddział Katowice przypomniał bardzo ciekawe, choć niebezpieczne zdarzenie, do którego doszło 76 lat temu w Kostuchnie. W noc sylwestrową 1947 roku doszło do eksplozji w Domu Ludowym, w którym restaurację miał Ludwik Marniok (dziś w tym samym miejscu funkcjonuje restauracja „Anna-Maria”). W lokalu odbywała się zabawa sylwestrowa, zorganizowana przez lokalny komitet PPS.
Około godziny przed północą dwóch mieszkańców Kostuchny przeniosło imprezę do pobliskiego domu jednego z nich. Panował sylwestrowy nastrój, więc rozochocony Żywczok uznał, że lepszy efekt wywoła podłożenie materiału wybuchowego - karbonitu - pod lokal Marnioka i wystraszenie uczestników potańcówki. Z budynku wyleciały wszystkie szyby, w jednym pomieszczeniu oberwał się sufit, a przerażeni ludzie uciekali drzwiami i wyskakiwali przez okna. Ludwik Marniok zeznał później, że z wrażenia „prawie stał martwy” i sądził, iż to napad „band NSZ-tu”.
Sprawa znalazła finał w sądzie, a Tworuszka i Żywczok zostali oskarżeni o zamach na członków PPS i PPR oraz nielegalne posiadanie materiałów wybuchowych. Tworuszka przekonywał, że próbował pohamować kolegę, ale ten uparł się, dodając, że w razie czego „on jest kawalerem, to wszystkie koszta pokryje”. 25 lutego 1948 roku Tworuszka został skazany na rok pozbawienia wolności, a Żywczok - na półtora. Żartownisie naprawdę mieli wiele szczęścia, bo w tych latach sądy potrafiły orzec karę pięciu lat więzienia za samo posiadanie broni, amunicji czy innych niebezpiecznych materiałów. Na złagodzenie kary prawdopodobnie wpłynęła decyzja sądu o uniewinnieniu obu oskarżonych od zarzutu o zamach na członków PPS i PPR.