Koszalin: Miasto na Pomorzu Zachodnim – Charakterystyka i Historia

Niniejszy artykuł przedstawia kompleksową charakterystykę Koszalina, miasta na prawach powiatu w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim. Obejmuje jego położenie, historię, strukturę urbanistyczną, gospodarkę, komunikację, edukację, kulturę oraz sport. Dodatkowo, w kontekście ekonomii i zabezpieczenia emerytalnego, omówiono Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK), które są dostępne również dla mieszkańców Koszalina.

Czym są Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK)?

PPK to dodatkowy fundusz emerytalny wprowadzony na mocy ustawy z 4 października 2018 r. Głównym celem PPK jest lepsze zabezpieczenie przyszłych świadczeń emerytalnych pracowników. Środki gromadzone w ramach PPK mają charakter prywatny i są wypłacane pracownikowi, gdy ten osiągnie wiek emerytalny. W przypadku śmierci pracownika kapitał zgromadzony w PPK jest dziedziczony. W Koszalinie oraz w jego regionie, jeśli szukasz informacji na temat PPK, jesteś we właściwym miejscu. Niniejszy artykuł opisuje na podstawie naszych i zaprzyjaźnionych agentów tematy związane z PPK, w tym jak skontaktować się z agentem ubezpieczeniowym pomagającym wdrożyć PPK.

Koszalin: Położenie i Charakterystyka

Koszalin (niem. Köslin, łac. Coslinum, kaszub. Kòszalëno) jest miastem na prawach powiatu w północno-zachodniej Polsce, leżącym w województwie zachodniopomorskim. Miasto to jest położone na Pobrzeżu Koszalińskim, nad rzeką Dzierżęcinką, a także nad jeziorami Jamno i Lubiatowo Północne. Według danych GUS z 30 czerwca 2021 r., Koszalin liczył 105 801 mieszkańców i był pod względem liczby ludności drugim (po Szczecinie) miastem w województwie zachodniopomorskim, a także 37. miastem w kraju. Historycznie, Koszalin jest położony na Pomorzu Zachodnim. Centrum miasta znajduje się około 11 km od Morza Bałtyckiego. Miasto położone jest na Pobrzeżu Koszalińskim, a dokładnie na styku granic trzech mezoregionów: Wybrzeża Słowińskiego, Równiny Białogardzkiej i Równiny Słupskiej.

Geografia i Klimat

Obszar miasta Koszalin znajduje się w dorzeczu Dzierżęcinki, Unieści i Parsęty. Z Góry Chełmskiej spływa strumień Grodna. Klimat obszaru Koszalina kształtują masy powietrza napływające znad Oceanu Atlantyckiego, których cechy ulegają modyfikacji za sprawą sąsiedztwa Morza Bałtyckiego i deniwelacji terenu na granicy Pobrzeża Południowobałtyckiego i Pojezierza Pomorskiego. Najmniej opadów notuje się w lutym i marcu, a najwięcej w lipcu. Na terenie obszaru Koszalina zdecydowanie przeważają wiatry wiejące z kierunków południowo-zachodnich (sektor W-SE).

• W miesiącach zimowych wieją wiatry zachodnie i południowo-zachodnie, które przynoszą odwilż.
• Na wiosnę wieją wiatry północne i północno-wschodnie, przynoszące pogodę dość suchą i silnie skontrastowaną termicznie.
• W lecie przeważają chłodne wiatry zachodnie i północno-zachodnie, przynoszące wilgotne i deszczowe masy powietrza polarno-morskiego.

Zima w Koszalinie jest łagodna i krótka; przeciętna temperatura powietrza jest ujemna tylko w styczniu i lutym. Wiosna jest relatywnie długa i chłodna. Również lato jest chłodniejsze niż w Polsce centralnej, lecz różnice te są mniejsze aniżeli wiosną. Szczególnie charakterystyczna jest niewielka liczba dni gorących. Dużą powierzchnię miasta (40,78%) zajmują tereny zielone, w tym Park im. Północna część miasta została objęta Koszalińskim Pasem Nadmorskim, który jest obszarem chronionego krajobrazu. W północno-zachodniej części Koszalina znajduje się większa część Bukowego Lasu Górki, będącego obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty (Natura 2000).

Historia Koszalina

W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. Cossalitz), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem - m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim.

Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta - w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców. Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna.

4 marca 1945 r. miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksieja Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. 28 lipca 1945 roku władza w mieście została przekazana reprezentantowi Polski Alfonsowi Kaczmarkowi. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników. W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem.

W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950-1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego oraz w latach 1975-1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego. We wrześniu 1954 roku na placu A. Lampego (obecnie pl. Andersa) odsłonięto przy udziale członka Rady Państwa Stefana Matuszewskiego Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej projektu prof. W 1980 roku odsłonięto popiersie gen. Karola Świerczewskiego (przy ul. Świerczewskiego; ob. ul.). W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców - głównie z Koszalina - opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego. 1 stycznia 2023 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 723 hektarów wraz z dawną wsią Kretomino (19 ulic) i częścią Starych Bielic (17 ulic). Miasto Koszalin zyskało około 1700 nowych mieszkańców. 24 listopada 2022 roku Rada Miejska w Koszalinie wydała uchwałę numer LV/816/2022 o zmianie nazw ulic z przyłączanych do Miasta terenów.

Struktura Przestrzenna Miasta

Koszalin posiada koncentryczny układ miasta, który tworzy siatka ulic obiegających najstarszą część miasta i ulic łączących śródmieście z pozostałymi obszarami. Początkowo miasto od swego średniowiecznego jądra rozwijało się przestrzennie w kierunku zachodnim (za Bramą Nową), północnym (za Bramą Młyńską) i południowym (za Bramą Wysoką), a od lat 20. XIX w., po rozbiórce murów miejskich, najpierw głównie w kierunku wschodnim, a następnie we wszystkich pozostałych. Od lat 60. XX w. w następstwie uzyskania przez Koszalin statusu miasta wojewódzkiego nastąpiła ekspansja układu miejskiego na północ wzdłuż osi ul. Władysława IV, gdzie powstał zespół osiedli blokowych, a następnie na wschód i południe. W 1989 r. wskutek przyłączenia obszarów okolicznych wsi w granicach miasta znalazły się obszary niezurbanizowane.

W rejonie śródmieścia skoncentrowane są usługi o znaczeniu ogólnomiejskim i regionalnym. Śródmieście jest obszarem lokalizacji podstawowych funkcji miejskich, administracji publicznej, a także szkolnictwa i funkcji usługowych. Na osiedlach Śródmieście i Tysiąclecia występuje funkcja mieszkaniowa. Zabudowa mieszkalno-usługowa realizowana była głównie w latach 1950-1960. Znajduje się tam również zabudowa o charakterze zabytkowym i wysokiej wartości architektonicznej. Struktura przestrzenna śródmieścia jest prawie w całości wypełniona. Zachodnia część Koszalina obejmuje obszar oddzielony od śródmieścia torami kolejowymi. Są to w większości tereny poprzemysłowe. Funkcję mieszkaniową na tym obszarze tworzą osiedle Morskie i częściowo osiedle Nowobramskie. Funkcja mieszkaniowa koncentruje się w północnej części Koszalina na osiedlach: Kotarbińskiego, Śniadeckich, Wańkowicza i Na Skarpie, gdzie dominuje zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i wielorodzinna. Część wschodnia miasta również pełni funkcję mieszkaniową z budownictwem wielorodzinnym i jednorodzinnym. Znajdują się tam osiedla: Wspólny Dom, Rokosowo i Lubiatowo. Są rezerwy terenu pod budownictwo mieszkaniowe. Funkcja mieszkaniowa dominuje również w południowej części miasta, na osiedlach Lechitów oraz Raduszka.

Funkcję rekreacyjną pełnią tereny podożynkowe w pobliżu Góry Chełmskiej, sama Góra Chełmska wraz z rezerwatem Jezioro Lubiatowskie oraz ciągi ekologiczne wzdłuż rzeki Dzierżęcinki. Cały obszar Starego Miasta został wpisany do rejestru zabytków.

Gospodarka

Na terenie miasta ustanowiono podstrefę Koszalin - Słupskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, która obejmuje 21 kompleksów o łącznej powierzchni 105,05 ha. Teren podstrefy zlokalizowany jest w przemysłowej części miasta wzdłuż południowej granicy miasta (rejon ulic: Mieszka I, BOWiD i Strefowa). Przedsiębiorcy podejmujący działalność gospodarczą na terenie podstrefy mogą skorzystać z pomocy publicznej w formie zwolnienia z części podatku dochodowego CIT lub części dwuletnich kosztów pracy. W mieście działa 17 914 prywatnych podmiotów gospodarczych, z czego 14 480 stanowią osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą (2007). Na początku 2023 roku liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Koszalinie obejmowała ok. 3,1 tys. osób. Przeciętne wynagrodzenie pracownicze w październiku 2008 r. wynosiło 2933,57 zł, przy liczbie zatrudnionych pracowników w Koszalinie - 26 029 osób. W 2013 r. wydatki budżetu samorządu Koszalina wynosiły 461,5 mln zł, a dochody budżetu 445,7 mln zł.

Miasto jest ośrodkiem przemysłowym średniej wielkości. Przeważa przemysł elektromaszynowy (dźwigów budowlanych, szyb samochodowych, urządzeń próżniowych), spożywczy (zakłady cukiernicze, mięsne, przetwórstwa rybnego „Espersen”, zbożowo-młynarskie PZZ Stoisław, Browar Koszalin, chłodnia składowa), drzewny (Fabryka stolarki otworowej i kantówki Drewexim, fabryki mebli), produkcja tworzyw sztucznych (fabryka styropianu Arbet), produkcja sprzętu medycznego (Meden-Inmed). Koszalin jest regionalnym ośrodkiem handlu. W mieście znajduje się wiele obiektów handlowych, m.in. 3 centra handlowe, 3 domy handlowe oraz 1 dom towarowy. Istnieje wiele sieci supermarketów i dyskontów. W każdą niedzielę (poza świątecznymi) organizowana jest także giełda na placu Podożynkowym. Wraz z giełdą towarową, odbywa się również giełda samochodowa.

Komunikacja

Koszalin jest węzłem komunikacji pasażerskiej, znajduje się w nim dworzec autobusowy i kolejowy. Miejskim przewoźnikiem transportowym jest firma MZK Koszalin. Miasto posiada 19 linii, w tym dwie sezonowe (1M i 1U). Łączny tabor wynosi 75 autobusów i dwa statki („Julek” i „Koszałek”). Na linie wyjeżdża codziennie 90% taboru niskopodłogowego. Od 2004 roku MZK Koszalin pozbył się wszystkich autobusów marki Ikarus, a wcześniej zrobiono to ze wszystkimi autobusami Jelcz. W latach 1911-1937 w Koszalinie kursowały tramwaje, które zlikwidowano z powodu nasilenia ruchu kołowego na Bergstraße (obecna ul.). Historia koszalińskiego PKS-u sięga roku 1946.

Około 23 km od miasta znajduje się lądowisko Koszalin-Zegrze Pomorskie, wcześniej funkcjonujące jako lotnisko Koszalin-Zegrze Pomorskie, będące zarazem powojskowym lotniskiem sportowym. Obecnie wykorzystuje je Aeroklub Koszaliński i Lotnicze Pogotowie Ratunkowe. W 2013 powstało prywatne śmigłowcowe lądowisko Koszalin-Kospel oraz oddano ponownie do użytku również śmigłowcowe lądowisko Polanów. W 2014 przy ul.

Edukacja i Kultura

W 2007 roku w koszalińskich 15 szkołach podstawowych uczyło się 5839 dzieci, a w 14 gimnazjach 3546 uczniów. W szkołach średnich uczyło się 6710 osób. W Koszalinie największą uczelnią jest Politechnika Koszalińska, na której studiowało 9006 osób (30 listopada 2012). Jest też trzecią uczelnią w woj. zachodniopomorskim pod względem liczby studentów. Decyzją Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy w Koszalinie utworzona zostanie Wyższa Szkoła Straży Granicznej.

Koszalin stanowi ośrodek kulturalny, w którym znajdują się m.in. teatry, kina, muzea, galerie, organizowane są festiwale i imprezy kulturalne. W Koszalinie znajduje się amfiteatr z widownią krytą stałym dachem, mogący gościć na trybunach 4,5 tys. osób. Uroczystym dniem miasta jest 23 maja, będący rocznicą nadania praw miejskich. W Koszalinie działają dwa artystyczne ośrodki kształcenia: Zespół Państwowych Szkół Muzycznych im. Grażyny Bacewicz i Państwowy Zespół Szkół Plastycznych im. W latach 2005-2014 w budynku Koszalińskiej Biblioteki Publicznej działała Galeria Scena prowadzona przez Ryszarda Ziarkiewicza, przeniesiona ostatecznie do Centrum Kultury 105.

W Koszalinie mają siedzibę 4 rozgłośnie radiowe (Polskie Radio Koszalin, Eska Koszalin, Radio Plus Koszalin, Radio RMF Maxxx Pomorze), prywatna TV Max i studio TVP3 Szczecin. Regionalne pozycje prasowe to przede wszystkim: „Głos Koszaliński”, „Miasto”, „Teraz Koszalin” (później Nasze Miasto.pl), „Fakty Tygodnik Koszaliński”, „Impuls”, „Prestiż”, „Gazeta Ziemska” (miesięcznik samorządowy powiatu koszalińskiego).

Sport

W mieście działał klub koszykarski AZS Koszalin, zdobywca Pucharu Polski w koszykówce mężczyzn 2010, który w latach 2003-2019 występował w ekstraklasie. Obecnie jedynym zespołem występującym w najwyższej klasie rozgrywkowej są zdobywczynie Pucharu Polski (w sezonie 2007/2008) piłkarki ręczne Młyny Stoisław Koszalin (od 2004 w ekstraklasie). Ponadto Koszalin posiada wiele klubów sportowych w innych, niższych ligach. W mieście istnieje około 50 klubów sportowych, w których trenuje ponad 8 tys. osób.

Jedną z ważniejszych organizacji sportowych jest Zarząd Obiektów Sportowych (ZOS), będący spółką miejską, której przedmiotem działania jest stwarzanie warunków dla rozwoju sportu i rekreacji w mieście poprzez działalność gospodarczą. ZOS zarządza największymi obiektami sportowymi w mieście: halą sportową, salą judo, basenem, skateparkiem, stadionem „Bałtyk”, halą sportową przy ul. Orlej. Spółka zarządza również Parkiem Wodnym Koszalin (w którym ma swoją siedzibę), otwartym 31 lipca 2015 r. i znajdującym się przy ul. Rolnej 14 u podnóża Góry Chełmskiej. W mieście 2 duże obiekty sportowe posiada Gwardia Koszalin (stadion piłkarski, hala widowiskowo-sportowa „Gwardia” na 2000 miejsc). Koszalin posiada ponadto boisko golfowe, lodowisko, 5 obiektów, na których znajdują się.

tags: #boguslaw #ciesielski #pozar #unii #europejskiej #koszalin