Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Tuchowie
Szczegółowa historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Tuchowie, od jej początków w XIX wieku po współczesne obchody jubileuszowe, z uwzględnieniem ```html
Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Tuchowie
Tereny obecnej gminy Tuszów Narodowy w IX i X wieku należały do państwa Wiślan, które w drugiej połowie IX wieku zostało podbite przez państwo wielkomorawskie. Po jego likwidacji, około 906 roku, a następnie krótkotrwałym panowaniu Czechów w drugiej połowie X wieku, region przeszedł pod władanie Piastów. Po rozbiciu dzielnicowym w 1138 roku ziemie te weszły w skład księstwa sandomierskiego, które przechodzili kolejno książęta Henryk, Kazimierz Sprawiedliwy, Leszek Biały, Bolesław Wstydliwy i Leszek Czarny.
Dane archiwalne dotyczące poszczególnych miejscowości gminy są czynione przy okazji większych wydarzeń, o ile dana wioska była z czymś ważnym związana. W 1316 roku pojawiła się wzmianka o wsi Jaślany. Kolejne zapisy odnajdujemy pod datami:
- 1453 r.: „Księga Polskoj Koronnoj Metriki XV stoletija” wymienia Malinie.
- 1456 r.: Zapis Jana z Kobylan o Tuszowie, potwierdzony w 1470 roku przez Jana Długosza w „Dziele o uposażeniu diecezji krakowskiej”.
- 1529 r.: Pierwsza informacja o Borkach Nizińskich.
- 1569 r.: Protokół lustracyjny wymienia wioskę Czajkowa.
- 1604 r.: W protokole lustracyjnym odnajdujemy informację o Babiszach.
- 1660 r.: Pierwsze wzmianki o Grochowem.
- 1732 r.: Zapis o wsi Pluty.
- 1837 r.: Zapis w archiwach parafii Chorzelów o miejscowości Hyki Dębiaki (obecne Dębiaki).
W I połowie XVII wieku odnajdujemy zapis o istnieniu młyna wodnego o jednym kole i dwóch kamieniach „na Dębiaku”. W latach 1783-1785 na tereny gminy zostali sprowadzeni koloniści niemieccy, co doprowadziło do powstania takich miejscowości jak Josefsdorf (dzisiejszy Józefów), Reichscheim (po 1946 r. Sarnów) oraz Tuszów Kolonia. Z wioski Trześń, powstałej około 1510 roku (pod tą datą odnajdujemy pierwszą wzmiankę o młynie na rzece Trześni koło Chorzelowa), została wydzielona nowa miejscowość Ławnica.
Obecnie gmina Tuszów Narodowy liczy 7992 mieszkańców (stan na 31.12.2013) i zajmuje 8952 ha powierzchni. W jej skład wchodzą następujące miejscowości:
- Borki Nizińskie
- Babicha
- Czajkowa
- Dębiaki
- Grochowe
- Jaślany
- Józefów
- Ławnica
- Malinie
- Pluty
- Sarnów
- Tuszów Mały
- Tuszów Narodowy
- Tuszów Narodowy - Siedziba Urzędu Gminy
Tuszów Narodowy należy do osad, które zawdzięczają swoje początki pierwszym udanym próbom kolonizacji w widłach Wisły i dolnego Sanu, na terenie Puszczy Sandomierskiej. Wieś powstała na skraju tego wielkiego kompleksu leśnego od strony Powiśla, obok znanych ze źródeł czternastowiecznych miejscowości takich jak Chmielów, Jaślany, Padew, Przykop i Malinie.
Historia Tuszowa
W zestawie wsi położonych w starostwie sandomierskim figuruje Tuszów jako wieś istniejąca w kompleksie włości królewszczyzny sandomierskiej. W dziele o uposażeniu diecezji krakowskiej z około 1470 roku Jan Długosz podał, że królewska wieś Tuszów należała do parafii Chorzelów (wcześniej w Osieku) i posiadała łany kmiece, 5 karczem oraz kilkunastu zagrodników. We wsi istniał także folwark królewski, który wraz z kmieciami i zagrodnikami uiszczał dziesięcinę snopową oraz sześć wiązek konopi kościołowi w Osieku. Obok wioski prowadził szlak komunikacyjny z Pilzna do Sandomierza, uczęszczany przez kupców i przewoźników towarów. Mieszkańcy Tuszowa wytworzyli własny, specyficzny dla wiosek królewskich profil.
Nazwa Tuszów może wywodzić się od nazwy osobowej Tusz, Tusza lub od nazw topograficznych od wyrazów tuch, tech oznaczających błoto pokryte szuwarami, co wskazuje, że była to osada położona na bagnach.
W latach 1783-1785 cesarz austriacki Józef II sprowadził kolonistów niemieckich z Bawarii i osiedlił ich obok Tuszowa. W ten sposób powstała wieś Tuszów – Kolonia, później Tuszów Mały. W tym czasie Tuszów otrzymał przydomek Narodowy, celem odróżnienia od części zamieszkałej przez Niemców.
W 1785 roku wybudowano szkołę ludową w Tuszowie Kolonii dla osadników. W roku 1867, w chwili ukazania się nowej ustawy o gminach w Galicji, Tuszów był już zorganizowany w gminę. Pierwszym wójtem gminy był Marcin Pastuszak, który zainicjował budowę szkoły i mieszkania dla nauczyciela – obecnie budynek Gminnej Biblioteki Publicznej. Budynek ten oddano do użytku w 1869 roku.
Jednym z nauczycieli tej szkoły był Tomasz Sikorski, ojciec Władysława, urodzonego 20 maja 1881 roku. W części budynku, gdzie mieszkali państwo Sikorscy i gdzie przyszedł na świat przyszły generał, premier i naczelny wódz, mieści się obecnie Izba Pamięci Generała Sikorskiego.
We wrześniu 1944 roku w Tuszowie Narodowym rozpoczęła działalność Filia Państwowego Gimnazjum i Liceum im. St. Konarskiego w Mielcu. Filię gimnazjum założył mgr Kazimierz Ulrych przy współudziale inicjatorów: ks. Franciszka Gondka, Antoniny Eberle, ks. Michała Winiarza, którzy stanowili pierwszy skład grona pedagogicznego. W 1947 roku z inicjatywy Tadeusza Lubaski, wielkiego miłośnika ziemi mieleckiej, na domu urodzin generała Sikorskiego została wmurowana tablica upamiętniająca fakt jego urodzin o treści: „Tu urodził się Władysław Eugeniusz Sikorski dnia 20 –05-1881 R Ś+P Generał i Szef Państwa na Emigracji Gromada Tuszów Narodowy 1947 r.” 3 grudnia 1948 roku gimnazjum zostało zlikwidowane i ponownie przeniesione do Mielca.
Parafia i rozwój Tuszowa Narodowego
W 1896 roku mieszkańcy Tuszowa Narodowego, Grochowego i Hyków-Dębiaków podjęli starania o utworzenie w Tuszowie Narodowym parafii. W 1902 roku biskup tarnowski Leon Wałęga skierował do Tuszowa administratora, ks. Wojciecha Zbawińskiego. 17 lipca 1905 roku biskup L. Wałęga dokonał uroczystej konsekracji świątyni.
W najnowszej historii wioski datą przełomową był 17 maja 1981 roku. Wtedy miały miejsce obchody 100. rocznicy urodzin Generała Sikorskiego, mające charakter religijno-patriotyczny, z udziałem ordynariusza diecezji tarnowskiej, ks. biskupa Jerzego Ablewicza. Upamiętnieniem obchodów było nadanie Szkole Podstawowej w Tuszowie Narodowym imienia generała W.E. Sikorskiego.
W latach 1987-1990 trwał remont kapitalny domu urodzin generała Sikorskiego, który został przekazany na działalność kulturalno-oświatową Gminnej Biblioteki Publicznej. Została w nim uczczona pamięć Wielkiego Polaka i Rodaka ziemi tuszowskiej poprzez urządzenie Izby Jego Pamięci.
W 1990 roku postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie zostało oficjalnie zarejestrowane Towarzystwo Społeczno Kulturalne im. Generała Wł. E. Sikorskiego w Tuszowie Narodowym. W 1999 roku po reformie oświaty powstało w Tuszowie Narodowym Publiczne Gimnazjum, które 24 stycznia 2002 roku otrzymało imię Jana Pawła II, a 16 października 2005 roku odsłonięto przed budynkiem gimnazjum Figurę Ojca Świętego Jana Pawła II.
Kolejnymi ważnymi wydarzeniami z najnowszej historii wioski były:
- 1993 r.: Odsłonięcie tablicy pamiątkowej i popiersia generała W. Sikorskiego przed domem jego urodzin.
- 1998 r.: Poświęcenie sztandaru Towarzystwa Społeczno Kulturalnego im. Generała Sikorskiego w Tuszowie Narodowym.
- 2006 r.: Uroczystości 125. rocznicy urodzin gen. Sikorskiego pod honorowym patronatem Prezydenta RP.
- 2008 r.: Uroczystości 65. rocznicy tragicznej śmierci gen. Sikorskiego, połączone z wmurowaniem kamienia węgielnego pod rozbudowę domu urodzenia gen. Sikorskiego, pod honorowym patronatem Prezydenta RP.
- 2011 r.: Uroczystości 130. rocznicy urodzin gen. Sikorskiego, połączone z otwarciem centrum jego pamięci w rozbudowanym obiekcie.
Ochotnicza Straż Pożarna w Tuchowie – 130 lat historii
Ochotnicza Straż Pożarna w Tuchowie to jedna z najdłużej działających jednostek w regionie tarnowskim, a jednocześnie jedna z najaktywniejszych. Rocznie wyjeżdża do ponad stu różnego rodzaju interwencji. Jej początki sięgają roku 1886, co oznacza, że w 2016 roku obchodziła swoje 130-lecie.
W 2014 roku jednostka OSP Piotrkowice (należąca do gminy Tuchów) była jedną z najstarszych jednostek Ochotniczych Straż Pożarnych w powiecie tarnowskim. W sobotę 22 czerwca br. (rok nieokreślony w tekście) uroczystości z okazji jubileuszu rozpoczęły się przemarszem pocztów sztandarowych i pododdziału towarzyszącego spod budynku remizy do kościoła pw. św. Michała Archanioła w Piotrkowicach. Msza święta w intencji strażaków, której przewodniczył kapelan ks. Krzysztof Kutek, odbyła się o godzinie 15:00.
Wydarzenie zaszczycili swoją obecnością:
- Poseł na Sejm RP Michał Wojtkiewicz
- Radni powiatu tarnowskiego
- Zastępca Komendanta Miejskiego PSP w Tarnowie bryg. Piotr Wójcik
- Członek Zarządu Wojewódzkiego ZOSP RP Grzegorz Gotfryd
- Przewodniczący komisji rewizyjnej ZOSP RP w Tarnowie Andrzej Witek
- Zastępca burmistrza Tuchowa Wiktor Chrzanowski
- Radni Rady Miejskiej w Tuchowie na czele z jej przewodniczącym Stanisławem Obrzutem
- Prezes Zarządu Oddziału Gminnego ZOSP RP w Tuchowie Mieczysław Kras
- Komendant Gminny Ochrony Przeciwpożarowej Łukasz Giemza
- Kapelan strażaków ks. Krzysztof Kutek
- Księża z parafii Piotrkowice: ks. Stefan Michalski i ks. Mariusz Urbański
- Rodak ks. (imię i nazwisko niepełne w tekście)
Program oficjalnej części obchodów rozpoczął się złożeniem meldunku o gotowości do uroczystości i przeglądem pododdziałów. Meldunek złożył dowódca uroczystości, naczelnik OSP Piotrkowice kpt. Przemysław Kulig, przyjął bryg. Piotr Wójcik.
Kolejnym punktem uroczystości było wręczenie odznaczeń. Medalami za zasługi dla pożarnictwa odznaczeni zostali druhowie:
- Jan Kawa (Złoty Medal)
- Przemysław Kulig, Piotr Krupa i Dawid Siwek (Brązowy Medal)
Odznakami „Strażak Wzorowy” odznaczeni zostali druhowie:
- Karol Tyrka
- Mateusz Mączko
- Mateusz Sutkowski
- Mateusz Górski
- Dawid Sobarnia
Odznakami za wysługę lat odznaczeni zostali druhowie:
- Czesław Turaj (70 lat)
- Józef Sutkowski (60 lat)
- Kazimierz Solak, Roman Kulig, Roman Przebięda, Stanisław Chwistek i Józef Wzorek (50 lat)
- Jan Pszczonka (40 lat)
- Andrzej Sutkowski (35 lat)
- Piotr Sutkowski (30 lat)
- Piotr Krupa i Sławomir Kulig (15 lat)
- Jan Kawa i Mateusz Górski (10 lat)
- Katarzyna Sutkowska, Przemysław Kulig, Karol Tyrka, Bartosz Kulig, Dawid Sobarnia, Dawid Prokop, Nikodem Tyrka, Marcin Starostka, Mateusz Sutkowski, Mateusz Mączko, Krzysztof Wiącek, Konrad Stanuch, Krystian Kamykowski, Bartłomiej Prokop i Adam Łątka (5 lat)
Odznaką „Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza” wyróżnieni zostali druhowie:
- Zuzanna Sutkowska
- Kacper Sutkowski
- Filip Tyrka
- Bartłomiej Stanuch
- Mateusz Prokop
- Wiktor Turaj
Odznaczenia wręczyli bryg. (brak dalszych informacji w tekście). Następnie o zabranie głosu poproszeni zostali goście honorowi, którzy w swych przemówieniach gratulowali jednostce tak pięknego jubileuszu i składali serdeczne życzenia wszystkim strażakom. Radny powiatu tarnowskiego Bogdan Płachno w imieniu starosty tarnowskiego Romana Łucarza przekazał na ręce prezesa Zarządu OSP Piotrkowice list gratulacyjny oraz promesę na kwotę tysiąca złotych. Bryg. Piotr Wójcik przekazał list gratulacyjny od Komendanta Miejskiego PSP w Tarnowie st. bryg. Piotra Szpunara. Zastępca burmistrza Tuchowa Wiktor Chrzanowski i przewodniczący tuchowskiej Rady Miejskiej Stanisław Obrzut wręczyli prezesowi okolicznościowy ryngraf od tuchowskich władz.
Po przemówieniach został odegrany przez orkiestrę hymn strażacki „Rycerze Floriana”, a dowódca uroczystości złożył meldunek o zakończeniu uroczystości. O oprawę muzyczną uroczystości zadbała Parafialna Orkiestra Dęta z Siedlisk pod batutą kapelmistrza Bogdana Stefana, która dodatkowo umiliła wieczór swoim koncertem. Następnie wystąpił zespół Atria z Domu Kultury w Tuchowie pod kierunkiem Andrzeja Jagody. Po 130-leciu pozostanie m.in. tablica, do której strażacy i goście wbijali pamiątkowe gwoździe.
Od 130 lat strażacy spieszą ludziom na ratunek, gaszą pożary, walczą z wielką wodą, pomagają ofiarom wypadków drogowych. Ochotnicza Straż Pożarna w Tuchowie to jedna z najaktywniejszych jednostek w regionie tarnowskim. Prezes tuchowskiej OSP, Łukasz Giemza, informuje, że rocznie jednostka wyjeżdża do ponad stu różnego rodzaju interwencji.
Podczas uroczystości na Rynku, w dowód uznania dla formacji, prezes Łukasz Giemza odebrał Medal Honorowy Województwa Małopolskiego. Uroczystość była okazją nie tylko do zaprezentowania bogatej historii jednostki, ale także do uhonorowania osób zasłużonych i wręczenia odznaczeń wyróżniającym się strażakom. Naczelnik tuchowskiej jednostki, Grzegorz Wąs, podkreśla, że o dużym znaczeniu formacji i szacunku, jakim cieszy się wśród braci strażackiej, świadczy przybycie 45 delegacji z pocztami sztandarowymi z całego powiatu.
Podczas obchodów jubileuszowych strażacy otrzymali kluczyki do nowego samochodu, którego koszt przekroczył 600 tysięcy złotych. Pojazd z napędem na cztery koła ma dodatkowo zwiększyć zdolność bojową druhów. Obecnie do jednostki należy ponad sto osób, z czego co trzecia jest odpowiednio przeszkolona i gotowa do natychmiastowego działania.
Próbkę swoich możliwości strażacy zaprezentowali wieczorem podczas widowiskowych ćwiczeń na Rynku, ewakuując z dachu jednej z kamienic osoby uwięzione tam przez pożar.
Obchody jubileuszowe w Tuchowie
W 2023 roku przypadała 140. rocznica powstania jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Tuchowie. Z tej okazji przygotowano i przeprowadzono uroczystości jubileuszowe. Główna uroczystość odbyła się w sobotę 27 maja br. Obchody rozpoczęły się przemarszem pododdziałów z placu obok Domu Strażaka w Tuchowie i złożeniem kwiatów przy figurze św. Floriana na tuchowskim rynku. Następnie zebrani udali się do kościoła parafialnego, gdzie odprawiona została msza święta pod przewodnictwem proboszcza ks. (brak dalszych informacji w tekście).
Kolejnym punktem uroczystości zaplanowanym przez organizatorów był apel w tuchowskim amfiteatrze, podczas którego wręczono odznaczenia państwowe, samorządowe i związkowe. W apelu uczestniczył komendant miejski Państwowej Straży Pożarnej w Tarnowie st. bryg. (brak dalszych informacji w tekście). W dalszej części odbyła się ceremonia wręczenia zasłużonym druhom odznaczeń państwowych, samorządowych i związkowych.
Na ręce prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w Tuchowie wpłynęły także okolicznościowe listy, które przesłali:
- Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Mariusz Kamiński
- Posłowie: Urszula Augustyn, Wiesław Krajewski, Stanisław Bukowiec
- Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej gen. (brak dalszych informacji w tekście)
Podczas uroczystości wręczono również grawer dla jednostki.